Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Drogie dzieci

Dobra polityka prorodzinna musi dzia┼éa─ç szeroko, na wielu frontach. Pa┼ästwo powinno chroni─ç rodzic├│w przed bezrobociem, wysokim kosztami wychowania dziecka, brakiem dost─Öpu do mieszka┼ä. Kto nie czuje si─Ö bezpiecznie, nie b─Ödzie chcia┼é mie─ç dzieci.
ilustr.: Rita M├╝ller

ilustr.: Rita M├╝ller

Artyku┼é pochodzi z 29. numeru papierowego Magazynu Kontakt pod tytu┼éem┬á,,Niebezpieczne zwi─ůzkiÔÇÖÔÇÖ.

Pocz─ůtki debaty nad polityk─ů rodzinn─ů jako cz─Ö┼Ťci─ů kierunkowej polityki spo┼éecznej w Europie si─Ögaj─ů lat 40. XX wieku. Obecnie sta┼éa si─Ö ona jednym z najcz─Ö┼Ťciej dyskutowanych instrument├│w polityki spo┼éecznej w krajach zachodnich. Zaobserwowane w Europie trendy demograficzne stawiaj─ů przed Zachodem zupe┼énie nowe wyzwania. W┼Ťr├│d nich mo┼╝emy wymieni─ç spadek dzietno┼Ťci, kt├│ry nie zapewnia prostej zast─Öpowalno┼Ťci pokole┼ä oraz wzrost liczby starszych ludzi, prowadz─ůcy do obci─ů┼╝ania system├│w zabezpieczenia spo┼éecznego. Dochodz─ů do tego przeobra┼╝enia obyczajowe zwi─ůzane ze zmian─ů r├│l kobiet i m─Ö┼╝czyzn czy wreszcie proces zast─Öpowania tradycyjnych modeli rodzinnych nowymi, r├│┼╝norodnymi i nie zawsze trwa┼éymi formami ┼╝ycia rodzinnego.

Co┼Ť nie dzia┼éa

Polska polityka rodzinna kojarzy si─Ö g┼é├│wnie z oderwanymi od siebie rozwi─ůzaniami, wprowadzanymi raz na jaki┼Ť czas przy okazji kolejnych reform. To ÔÇ×becikoweÔÇŁ, to ulga na dzieci (zabrana, potem cz─Ö┼Ťciowo przywr├│cona), dost─Öp do powszechnej edukacji dzi─Öki dotacjom na pomoce i podr─Öczniki, wprowadzenie Karty Du┼╝ej Rodziny. Wreszcie ustawa ┼╝┼éobkowa, kt├│ra w teorii umo┼╝liwi─ç mia┼éa tworzenie r├│┼╝norodnych plac├│wek opieki (od tradycyjnych instytucjonalnych poprzez alternatywne: klubiki malucha i powo┼éanie funkcji opiekuna dziennego oraz wsparcie zatrudniania nia┼ä). W praktyce na poziomie lokalnym nie ma na te rozwi─ůzania wystarczaj─ůcych ┼Ťrodk├│w. R├│wnie┼╝ d┼éugo dyskutowany roczny urlop macierzy┼äski, przy jednoczesnym kr├│tkim urlopie ojcowskim i bez kampanii kierowanych do pracodawc├│w, zadzia┼éa┼é raczej w stron─Ö utrwalania tradycyjnych r├│l kobiet i m─Ö┼╝czyzn, co w ┼Ťwiecie niepewnego rynku nie zwi─Ökszy┼éo poczucia bezpiecze┼ästwa rodzic├│w.

Wed┼éug zesz┼éorocznych danych kobiety stanowi─ů wi─Ökszo┼Ť─ç w grupie d┼éugotrwale bezrobotnych (oko┼éo 60 procent). Ostatni pakiet zmian, kt├│re jeszcze nie wesz┼éy w ┼╝ycie, zwi─ůzany jest z rozszerzeniem ┼Ťwiadcze┼ä dla rodzic├│w. Nowe zasi┼éki nie b─Öd─ů przepada─ç wraz z podj─Öciem pracy przez osoby je otrzymuj─ůce, jak by┼éo dotychczas. Ka┼╝de z tych rozwi─ůza┼ä z osobna wydaje si─Ö ca┼ékiem sensowne, lecz w praktyce nie uk┼éadaj─ů si─Ö one w d┼éugoletni─ů, przemy┼Ťlan─ů i kompleksow─ů strategi─Ö. Warto zastanowi─ç si─Ö, jak powinna wygl─ůda─ç polityka rodzinna, by rzeczywi┼Ťcie odpowiada┼éa na wsp├│┼éczesne wyzwania. Pomocne s─ů w tym do┼Ťwiadczenia organizacji pozarz─ůdowych, kt├│re od lat dzia┼éaj─ů na polskim gruncie, jednocze┼Ťnie przygl─ůdaj─ůc si─Ö systemom funkcjonuj─ůcym w innych krajach zachodnich.

Po pierwsze kompleksowo

Aby polityka rodzinna by┼éa skuteczna, musi zapewnia─ç obywatelom poczucie bezpiecze┼ästwa na wielu poziomach. Dzi┼Ť wyzwaniem jest troska o ÔÇ×dobrobyt dzieciÔÇŁ. Inwestuje si─Ö w nie od najm┼éodszych lat, co poci─ůga za sob─ů stosunkowo wysokie koszty zwi─ůzane z wychowaniem i edukacj─ů. W rodzinach, kt├│rych na to nie sta─ç, dzieci automatycznie nara┼╝one s─ů na niepe┼ény dost─Öp do d├│br, co mo┼╝e prowadzi─ç do ich wykluczenia. Problemem rynku pracy jest bezrobocie w┼Ťr├│d m┼éodych ludzi oraz brak stabilno┼Ťci zatrudnienia. Aktywno┼Ť─ç zawodowa kobiet spowodowana jest nie tylko przemianami cywilizacyjnymi, lecz tak┼╝e niskimi p┼éacami i trudno┼Ťci─ů w utrzymaniu rodziny przez jedn─ů pracuj─ůc─ů osob─Ö. Do tego dochodz─ů kwestie samodzielnego rodzicielstwa, gdzie praca daje mo┼╝liwo┼Ť─ç (ale nie gwarancj─Ö) ochrony przed ub├│stwem.

Polityka rodzinna musi dzia┼éa─ç w spos├│b kompleksowy, chroni─ůc rodzic├│w przed bezrobociem, brakiem stabilno┼Ťci, wysokimi kosztami wychowania dziecka, brakiem dost─Öpu do mieszka┼ä, zwolnieniem z pracy, zawi┼éymi przepisami, niemo┼╝no┼Ťci─ů pogodzenia ┼╝ycia rodzinnego z zawodowym. Musi wspiera─ç aktywno┼Ť─ç spo┼éeczn─ů rodzic├│w i pozostawia─ç im mo┼╝liwo┼Ťci wyboru stylu i sposobu opieki nad dzieckiem. W przeciwnym razie sytuacja ekonomiczna os├│b decyduj─ůcych si─Ö na wychowywanie dzieci b─Ödzie gorsza ni┼╝ bezdzietnych, nie m├│wi─ůc o dodatkowych kosztach spo┼éecznych i zawodowych zwi─ůzanych z rodzicielstwem.

Brak realnego wsparcia dla rodzic├│w przejawia si─Ö nawet na tak podstawowym poziomie jak funkcjonowanie w przestrzeni publicznej, kt├│ra bardzo cz─Östo nie jest przystosowana do potrzeb ludzi z ma┼éymi dzie─çmi. Wszechobecne bariery architektoniczne, brak podstawowych udogodnie┼ä, takich jak przewijaki, miejsca gdzie mo┼╝na nakarmi─ç dziecko czy po prostu na chwil─Ö z nim przysi─ů┼Ť─ç. Problem ten, cz─Ö┼Ťciowo rozwi─ůzany w du┼╝ych miastach, wci─ů┼╝ obecny jest w mniejszych miejscowo┼Ťciach i na wsiach.

Modele w praktyce

Obserwuj─ůc europejskie modele polityki rodzinnej, mo┼╝emy wyr├│┼╝ni─ç kilka ich rodzaj├│w. W modelach liberalnych pa┼ästwo ingeruje w ┼╝ycie obywateli w ograniczonym stopniu. Za┼éo┼╝enie jest wi─Öc takie, ┼╝e dzieci to prywatna sprawa, a nacisk k┼éadzie si─Ö raczej na wspieranie rodzic├│w na rynku pracy, by mogli bra─ç sprawy w swoje r─Öce. W modelu konserwatywnym znaczna cz─Ö┼Ť─ç odpowiedzialno┼Ťci le┼╝y po stronie rodzin, a pa┼ästwo odgrywa rol─Ö reguluj─ůc─ů, umacniaj─ůc tradycyjne podzia┼éy. M─Ö┼╝czyzna, jako g┼é├│wny ┼╝ywiciel rodziny, wspierany jest na rynku pracy, podczas gdy matki otrzymuj─ů wsparcie w funkcjach opieku┼äczych. W modelu socjaldemokratycznym pa┼ästwo jest odpowiedzialne za rozw├│j rodzin, gwarantuje ┼Ťwiadczenia spo┼éeczne, odci─ů┼╝a rodziny, wspieraj─ůc instytucjonaln─ů opiek─Ö, jednocze┼Ťnie prowadz─ůc polityk─Ö wyr├│wnywania szans kobiet i m─Ö┼╝czyzn zar├│wno na rynku pracy, jak i w sferze prywatnej (chocia┼╝by przez wprowadzanie urlop├│w rodzicielskich przeznaczonych tylko dla m─Ö┼╝czyzn).

W praktyce modele te nie wyst─Öpuj─ů nigdzie w czystej postaci. S─ů silnie powi─ůzane z warunkami kulturowymi, ekonomicznymi, demograficznymi i w zale┼╝no┼Ťci od nich zmieniaj─ů si─Ö i przenikaj─ů. Kraje europejskie czerpi─ů te┼╝ wzajemnie ze swoich do┼Ťwiadcze┼ä. Na przyk┼éad w Wielkiej Brytanii, gdzie polityka rodzinna opiera si─Ö w du┼╝ej mierze na modelu liberalnym, funkcjonuj─ů zasi┼éki rodzinne Child Benefis, przys┼éuguj─ůce wszystkim rodzinom na dzieci w wieku do lat szesnastu (lub do lat dwudziestu, je┼╝eli kontynuuj─ů nauk─Ö).

W Europie wszystkie sprawnie dzia┼éaj─ůce systemy polityki rodzinnej charakteryzuje jedna wsp├│lna cecha ÔÇô wydatki zwi─ůzane z polityk─ů spo┼éeczn─ů s─ů powa┼╝n─ů pozycj─ů w bud┼╝ecie pa┼ästwa. Wydatki na polityk─Ö rodzinn─ů s─ů traktowane jako inwestycja spo┼éeczna. W Polsce nak┼éady na rodzin─Ö stanowi─ů mniej ni┼╝ 2 procent PKB. Daleko nam do takich pa┼ästw jak Francja (3,7 procent PKB), Wielka Brytania (blisko 3,6 procent) Szwecja (3,4 procent) czy Dania (niemal 3 procent).

Francuski fenomen, szwedzka stabilizacja

Skuteczna polityka rodzinna Francji jest fenomenem w Europie. Inwestycja w rodziny to sprawa narodowa. Znajduje si─Ö ona w centrum polityki spo┼éecznej i jest wyra┼║nie oddzielona od polityki wspierania najubo┼╝szych rodzin. Liczy si─Ö integracja spo┼éeczna, a nie tylko pomoc. Wa┼╝nym filarem polityki s─ů ┼Ťwiadczenia i ulgi rodzinne wyp┼éacane niezale┼╝nie od dochod├│w, w tym specjalne ┼Ťwiadczenia zwi─ůzane z okresami zwi─Ökszonych wydatk├│w: narodzinami, rozpocz─Öciem edukacji i tym podobne. Rodziny wielodzietne, samodzielni rodzice i rodziny z osob─ů niepe┼énosprawn─ů, jako najbardziej nara┼╝one na ub├│stwo, s─ů dodatkowo wspierane. Najistotniejsza jednak we francuskim modelu jest jego kompleksowo┼Ť─ç, obejmuj─ůca inne ni┼╝ tylko bezpo┼Ťrednio zwi─ůzane z rodzicielstwem sfery ┼╝ycia. Kluczowe jest zapewnienie rodzicom r├│wnowagi mi─Ödzy ┼╝yciem zawodowym a rodzinnym. Umo┼╝liwiaj─ů to korzystne urlopy rodzicielskie, elastyczne formy pracy i rozbudowana, r├│┼╝norodna sie─ç opieki instytucjonalnej, wreszcie ÔÇô zagwarantowanie godnych warunk├│w mieszkaniowych, dostosowanych do potrzeb rodzin.

Przytaczanie przyk┼éadu polityki rodzinnej prowadzonej przez kraje skandynawskie mo┼╝e by─ç ju┼╝ nudne. C├│┼╝ jednak, skoro w krajach tych nie tylko obserwujemy jeden z najwy┼╝szych wsp├│┼éczynnik├│w dzietno┼Ťci w Europie (na pierwszym miejscu jest Francja), lecz tak┼╝e najwy┼╝szy stopie┼ä zadowolenia rodzic├│w z prowadzonej polityki (ponad 80 procent w Danii i blisko 90 procent w Szwecji), najwi─Öksze zaanga┼╝owanie ojc├│w w ┼╝ycie rodziny oraz najwy┼╝szy w Europie odsetek kobiet aktywnych zawodowo (76,8 procent Szwedek w wieku produkcyjnym pracuje, Dunki s─ů na drugim miejscu). W dodatku wska┼║nik zatrudnienia matek niemal nie r├│┼╝ni si─Ö od zatrudnienia w┼Ťr├│d og├│┼éu kobiet w wieku od dwudziestu pi─Öciu do pi─Ö─çdziesi─Öciu czterech lat. Kluczowe znaczenie dla aktywno┼Ťci zawodowej matek/rodzic├│w maj─ů czynniki instytucjonalne umo┼╝liwiaj─ůce godzenie pracy z opiek─ů nad dzieckiem. Mowa tu o urlopach rodzicielskich, instytucjach opieki nad dzie─çmi czy dost─Öpno┼Ťci elastycznych form zatrudnienia. Urlop rodzicielski trwa w Szwecji szesna┼Ťcie miesi─Öcy (czterysta osiemdziesi─ůt dni). Wykorzystanie urlopu jest maksymalnie elastyczne. Urlop mo┼╝e by─ç roz┼éo┼╝ony nie tylko na wybrane miesi─ůce, tygodnie czy dni, lecz nawet na poszczeg├│lne godziny w okresie obejmuj─ůcym osiem lat od urodzenia dziecka. Urlopy przys┼éuguj─ů i matkom, i ojcom. Ojcowie od pocz─ůtku s─ů czynnie w┼é─ůczani do opieki nad dzie─çmi ÔÇô trzy z szesnastu miesi─Öcy urlopu to czas do wykorzystania wy┼é─ůcznie przez nich.

D─ů┼╝enie do poprawy sytuacji kobiety stanowi┼éo wa┼╝ny czynnik warunkuj─ůcy budow─Ö szwedzkiego spo┼éecze┼ästwa dobrobytu. Cz─Ö┼Ť─ç odpowiedzialno┼Ťci za opiek─Ö nad dzie─çmi i osobami starszymi, tradycyjnie spoczywaj─ůc─ů na kobietach, przej─Ö┼éo na siebie pa┼ästwo. Zgodnie z obowi─ůzuj─ůc─ů zasad─ů m─Ö┼╝czy┼║ni i kobiety powinni w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci w takim samym stopniu odpowiada─ç za utrzymanie rodziny i opiek─Ö nad dzie─çmi. Rz─ůd szwedzki definiuje r├│wnouprawnienie jako stworzenie kobietom i m─Ö┼╝czyznom takich samych mo┼╝liwo┼Ťci, praw i obowi─ůzk├│w we wszelkich dziedzinach ┼╝ycia.

Elastyczno┼Ť─ç i bezpiecze┼ästwo

Rz─ůd Danii dba nie tylko o r├│wnouprawnienie swoich obywatelek i obywateli. R├│wnie du┼╝y nacisk k┼éadzie na wsparcie obszar├│w zwi─ůzanych z opiek─ů nad dzie─çmi i osobami starszymi. Urlop rodzicielski w Danii sk┼éada si─Ö z czternastu tygodni przys┼éuguj─ůcych matce, dw├│ch tygodni przys┼éuguj─ůcych ojcu i kolejnych trzydziestu dw├│ch tygodni do dowolnego podzia┼éu mi─Ödzy rodzicami. W Danii przyk┼éada si─Ö te┼╝ du┼╝─ů wag─Ö do organizowania wzajemnego wsparcia spo┼éecznego, dlatego ju┼╝ w trakcie opieki przy porodzie i po narodzinach dziecka po┼éo┼╝na pomaga rodzicom w kontakcie z innymi rodzicami, grupami wsparcia czy klubami rodzic├│w. Rodzice dostaj─ů te┼╝ pe┼én─ů informacj─Ö dotycz─ůc─ů ich praw, praw dziecka oraz mo┼╝liwo┼Ťci otrzymywania ┼Ťwiadcze┼ä. Urlopy i ┼Ťwiadczenia na dzieci przys┼éuguj─ů nie tylko osobom pracuj─ůcym i bezrobotnym, ale tak┼╝e ucz─ůcym si─Ö i studiuj─ůcym.

Du┼äska polityka okre┼Ťlana jest mianem ÔÇ×flexicurityÔÇŁ (fexibility and security), czyli ÔÇ×elastyczno┼Ť─ç i bezpiecze┼ästwoÔÇŁ. To system, kt├│ry pozwala pracodawcy ┼éatwo zwolni─ç pracownika, dostaje on jednak w zamian bardzo wysoki zasi┼éek. W efekcie pracodawcy nie boj─ů si─Ö zatrudnia─ç, pracownicy nie boj─ů si─Ö zmienia─ç pracy, dzi─Öki czemu ┼éatwiej jest utrzyma─ç wydajno┼Ť─ç gospodarcz─ů. Dost─Öpne s─ů udogodnienia oraz ulgi finansowe i prawne dla rodzic├│w i pracodawc├│w ÔÇô ┼Ťwiadczenia pieni─Ö┼╝ne, ruchomy i elastyczny dzie┼ä pracy czy mo┼╝liwo┼Ť─ç korzystania z dodatkowych dni wolnych, na przyk┼éad w razie choroby dziecka.

W przypadku Danii, tak jak Szwecji i Francji, wa┼╝ne s─ů nie tyle dora┼║ne rozwi─ůzania, sk┼éadaj─ůce si─Ö na model polityki rodzinnej, co kompleksowo┼Ť─ç dzia┼éa┼ä, kt├│rymi pa┼ästwo wspiera obywateli, odpowiadaj─ůc na ich potrzeby bezpiecze┼ästwa, dost─Öpno┼Ťci i sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej. W krajach tych powszechna jest ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e polityka rodzinna nie jest jedynie kwesti─ů wspierania jednej grupy spo┼éecznej, lecz op┼éacaln─ů inwestycj─ů ca┼éego spo┼éecze┼ästwa.

Nie tylko dora┼║nie!

┼╗adne z rozwi─ůza┼ä stosowanych w krajach skandynawskich nie przynios─ů jednak spodziewanego efektu, je┼Ťli b─Öd─ů stosowane osobno. Ich skuteczno┼Ť─ç tkwi we wzajemnym przenikaniu si─Ö i dope┼énianiu. Dora┼║ne ┼Ťrodki s─ů istotne, jednak nie wystarczaj─ůce, gdy┼╝ nie prowadz─ů do zmiany postaw potencjalnych rodzic├│w. Wida─ç to cho─çby na przyk┼éadzie takich kraj├│w jak Niemcy, Austria czy W─Ögry, gdzie cho─ç funkcjonuj─ů rozmaite ┼Ťwiadczenia i ulgi, dzietno┼Ť─ç jak by┼éa, tak jest niska, a rodzice, zw┼éaszcza z klasy ┼Ťredniej, m├│wi─ů o braku stabilno┼Ťci i poczucia bezpiecze┼ästwa. Rol─ů pa┼ästwa powinno by─ç tworzenie sprzyjaj─ůcych warunk├│w dla rozwoju rodzin poprzez r├│┼╝ne formy polityki spo┼éecznej, dotycz─ůcej edukacji, zdrowia, kultury. Do najwa┼╝niejszych zada┼ä nale┼╝y zapewnienie ka┼╝dej rodzinie, bez wzgl─Ödu na liczb─Ö dzieci i stan maj─ůtkowy, instytucjonalnej pozarodzinnej opieki nad dzie─çmi i innymi osobami zale┼╝nymi. W przypadku dzieci opieka ta powinna wi─ůza─ç si─Ö z powszechnym dost─Öpem do wysokiej jako┼Ťci edukacji przedszkolnej i szkolnej. Wa┼╝ne jest wspieranie wyboru formy opieki zar├│wno w du┼╝ych, jak i mniejszych, prowincjonalnych o┼Ťrodkach, promowanie, informowanie i wspieranie alternatywnych form opieki, takich jak kluby, opiekunki i opiekunowie dzienni, przedszkola przyzak┼éadowe, mo┼╝liwo┼Ť─ç dofinansowania przy zatrudnieniu nia┼ä czy informowanie o mo┼╝liwo┼Ťci odlicze┼ä podatkowych dla pracodawc├│w partycypuj─ůcych w kosztach opieki nad dzie─çmi.

Urlopy rodzicielskie powinny by─ç maksymalnie elastyczne, daj─ůce mo┼╝liwo┼Ť─ç wyboru formy i czasu opieki zar├│wno dla matek, jak i ojc├│w. Jednak by by┼éo to mo┼╝liwe, niezb─Ödne wydaje si─Ö (patrz─ůc na systemy skandynawskie) zapewnienie ojcom mo┼╝liwo┼Ťci wzi─Öcia urlopu rodzicielskiego, bez konsekwencji ze strony pracodawcy. Ponadto urlop ojcowski musi by─ç uprawniony i dedykowany konkretnie ojcom, podobnie jak urlop macierzy┼äski dedykowany jest matkom. R├│wno┼Ťciow─ů edukacj─Ö dziewczynek i ch┼éopc├│w dobrze by by┼éo zacz─ů─ç ju┼╝ w przedszkolu i szkole, tak, by przysz┼ée pokolenia ojc├│w nie mia┼éy problemu z domaganiem si─Ö swoich praw w przestrzeni domowej, a przysz┼ée matki w przestrzeni publicznej.

Work – life balance┬ái ┼Ťwiadczenia

┼üagodzenie konfliktu mi─Ödzy prac─ů a ┼╝yciem prywatnym jest kolejnym niezb─Ödnym dzia┼éaniem sk┼éadaj─ůcym si─Ö na polityk─Ö rodzinn─ů. Rozwi─ůzania instytucjonalne powinny gwarantowa─ç stabiln─ů sytuacj─Ö ┼╝yciow─ů. Odpowiedzialno┼Ť─ç za nie powinna le┼╝e─ç tak┼╝e po stronie pracodawc├│w. Idea┼éem by┼éby du┼äski model flexicurity, lecz dobrym przyk┼éadem jest te┼╝ program brytyjski, dzi─Öki kt├│remu blisko po┼éowa pracodawc├│w w Wielkiej Brytanii stosuje r├│┼╝ne formy elastycznej organizacji czasu pracy, a 40 procent pracodawc├│w brytyjskich wyp┼éaca zasi┼éki macierzy┼äskie wy┼╝sze ni┼╝ obowi─ůzuj─ůce z mocy prawa.

Jako┼Ť─ç ┼╝ycia rodzic├│w bezpo┼Ťrednio poprawiaj─ů ┼Ťwiadczenia finansowe. Idealnym rozwi─ůzaniem na wz├│r francuski jest oddzielenie polityki wspieraj─ůcej najbiedniejsze rodziny i wyr├│wnuj─ůcej ich szanse. W tym wypadku zn├│w wa┼╝ne jest kompleksowe podej┼Ťcie do zagadnienia. Dzia┼éania na rzecz zmiany postrzegania d┼éu┼╝nik├│w alimentacyjnych i rozwi─ůzania prawne pozwalaj─ůce na skuteczne ┼Ťci─ůganie aliment├│w powinny by─ç nieod┼é─ůczn─ů cz─Ö┼Ťci─ů wsparcia dla samodzielnych rodzic├│w. Podobnie jak nieod┼é─ůczn─ů cz─Ö┼Ťci─ů wspierania rodzin wielodzietnych musi by─ç kszta┼étowanie pozytywnych postaw spo┼éecznych wobec wielodzietno┼Ťci.

Wreszcie wspomniany najistotniejszy element ÔÇô dzia┼éania po┼Ťrednie: tworzenie nowych miejsc pracy, przeciwdzia┼éanie bezrobociu, generowanie warunk├│w zapewniaj─ůcych stabilizacj─Ö i bezpiecze┼ästwo finansowe. Ich nieobecno┼Ť─ç w polskiej polityce rodzinnej to zasadnicza przepa┼Ť─ç, kt├│ra oddziela sytuacj─Ö polskich rodzin od sytuacji rodzin w krajach Europy Zachodniej. Bezpiecze┼ästwo musi dotyczy─ç warunk├│w ┼╝ycia, zwi─ůzanych z mieszkaniem, edukacj─ů, dost─Öpem do s┼éu┼╝by zdrowia. Bez tego nawet najd┼éu┼╝szy urlop i najwi─Öksza r├│wnowaga mi─Ödzy ┼╝yciem prywatnym a prac─ů nie przynios─ů efekt├│w.

Potrzebne zmiany

Niemo┼╝liwe do zastosowania w Polsce? Oczywi┼Ťcie! Przy tak ustawionych priorytetach skuteczna polityka rodzinna jest po prostu niewykonalna. ┼╗eby wyj─ů─ç, trzeba najpierw w┼éo┼╝y─ç; by zyska─ç, trzeba zainwestowa─ç. Efektywna polityka rodzinna wymaga radykalnej zmiany my┼Ťlenia ÔÇô zmiany priorytet├│w, przesuni─Öcia nak┼éad├│w finansowych. Zanim jednak uda si─Ö tego dokona─ç, wa┼╝ne, by ju┼╝ dzi┼Ť zmienia─ç spos├│b my┼Ťlenia o polityce metod─ů ma┼éych krok├│w. Tworzenie nowych miejsc opieki dziennej nie musi by─ç a┼╝ tak kosztowne, je┼Ťli wykorzystamy do tego istniej─ůc─ů infrastruktur─Ö. Ju┼╝ dzi┼Ť mo┼╝emy konsekwentnie egzekwowa─ç przepisy prawa pracy, niezezwalaj─ůce na dyskryminowanie rodzic├│w-pracownik├│w. Ju┼╝ dzi┼Ť mo┼╝emy wyd┼éu┼╝y─ç przys┼éuguj─ůc─ů ojcom cz─Ö┼Ť─ç urlopu rodzicielskiego. Du┼╝ych nak┼éad├│w nie wymagaj─ů te┼╝ dzia┼éania na rzecz zmiany ┼Ťwiadomo┼Ťci spo┼éecze┼ästwa, w tym polityk├│w i pracodawc├│w. Lecz nie ma co si─Ö oszukiwa─ç: polityka rodzinna to inwestycja, kt├│ra kosztuje. Op┼éaci si─Ö na d┼éu┼╝sz─ů met─Ö. Jak pokazuj─ů wyniki bada┼ä, o jako┼Ťci naszego ┼╝ycia decyduje szereg pozarynkowych czynnik├│w. Musimy wyj┼Ť─ç z zakl─Ötego kr─Ögu, w kt├│rym Ministerstwo Finans├│w zaczyna od ustalania, ile ┼Ťrodk├│w mo┼╝na przeznaczy─ç na polityk─Ö rodzinn─ů, i do tej kwoty dopasowywane s─ů rozwi─ůzania. Zamiast tego nale┼╝y najpierw zastanowi─ç si─Ö, ile pieni─Ödzy by┼éoby potrzebne do wprowadzenia w ┼╝ycie skutecznych rozwi─ůza┼ä. Dopiero wtedy podwa┼╝ymy powtarzane jak mantra s┼éowa, ┼╝e ÔÇ×nas nie sta─çÔÇŁ. W przeciwnym razie wszystko zostanie po staremu i nie ma co strz─Öpi─ç sobie j─Özyka na opowiadanie, jak pi─Öknie mog┼éoby by─ç.

***

Korzysta┼éam z: dane GUS, dane pochodz─ůce od partner├│w polsko-szwedzko-du┼äskiego projektu Parents Connection koordynowanego przez Fundacj─Ö MaMa, wsp├│┼éfinansowanego ze ┼Ťrodk├│w FRSE, 2015, niepublikowane, dane Ambasady Szwecji w Polsce, 2014, raport UE, 2013,Gender Equality Index; raport Women as a potential of the European Labour Force, 2013; dane z konferencji Eltern-Kind-Zentrum Stuttgart, 2012; Fr─ůczek, A. , Miejsce kobiet w ┼╝yciu spo┼éeczno-politycznym Szwecji, 2004.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś