Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Doktor Ho wr贸ci艂 do Laosu

Laos zmaga si臋 z wieloma problemami 鈥 dost臋pem do wody pitnej, brakiem system贸w kanalizacyjnych, masow膮 wycink膮 las贸w czy pozosta艂o艣ciami po ameryka艅skich bombardowaniach z czas贸w wojny wietnamskiej. Jest jednak jednocze艣nie turystycznym zak膮tkiem pe艂nym niespodzianek.
Zach贸d s艂o艅ca w Nong Khiaw

Zach贸d s艂o艅ca w Nong Khiaw

艢cisk panuj膮cy w Toyocie Hiace, najpopularniejszym 艣rodku transportu dla turyst贸w w ca艂ej Azji po艂udniowo-wschodniej, wyj膮tkowo sprzyja rozmowie. Doktor Ho jest z Australii i odzywa si臋 najcz臋艣ciej. W艂a艣nie po dziesi臋ciu latach znowu przyjecha艂 do Laosu na wakacje. Nocleg w Nong Khiaw znalaz艂 jeszcze w domu na Booking.com, a b臋d膮c ju偶 tu, gdy chce sprawdzi膰, co s艂ycha膰 w Melbourne, odpala tablet w restauracji i 艂膮czy si臋 z wifi. M贸wi, 偶e wiele si臋 zmieni艂o.

Laos w wykresach rozwoju gospodarczego nie pozostaje w tyle za reszt膮 kraj贸w nabieraj膮cego rozp臋du Stowarzyszenia Narod贸w Azji Po艂udniowo-Wschodniej (ASEAN). Z ponad siedmioprocentowym wzrostem za 2015 rok i perspektyw膮 podobnego w 2016 jest jednym z lider贸w tej kategorii nie tylko regionu, ale ca艂ej Azji. Na przestrzeni ostatniej dekady zauwa偶alnie dogoni艂 Kambod偶臋 i je偶eli tylko trend si臋 utrzyma, to w ci膮gu kolejnych dziesi臋ciu lat przegoni po艂udniowego s膮siada i ucieknie z ostatniego miejsca listy najbiedniejszych kraj贸w ASEAN. Wska藕nik ilo艣ci os贸b 偶yj膮cych w ub贸stwie r贸wnie偶 mo偶e cieszy膰 oko. Jeszcze dwadzie艣cia lat temu by艂o to 40 procent ca艂ego spo艂ecze艅stwa, dzi艣 niespe艂na 24. Ro艣nie te偶 艣rednia wieku i spada poziom analfabetyzmu.

Wi臋kszo艣膰 statystyk potwierdza z pewno艣ci膮 s艂uszne spostrze偶enie doktora Ho 鈥 wiele si臋 w Laosie zmieni艂o. Pozostaj膮 jednak liczne obszary trudniej dostrzegalne z perspektywy turystycznego vana.

Imponuj膮ce wska藕niki kraj zawdzi臋cza g艂贸wnie rozwojowi na polu gospodarki wodnej i g贸rnictwa. Sektory te stanowi膮 podstawowy budulec tutejszego PKB, lecz pomimo znacznego wk艂adu bezpo艣redniego do bud偶etu w tej strefie zatrudnionych jest jedynie 22 tysi膮ce mieszka艅c贸w prawie siedmiomilionowego Laosu. Korzy艣ci ze wzrostu rozk艂adaj膮 si臋 nier贸wnomiernie i wci膮偶 g艂贸wnym zaj臋ciem wi臋kszo艣ci Laota艅czyk贸w pozostaje rolnictwo. Tutejsze uprawy z racji braku odpowiednich technologi, jak r贸wnie偶 g贸rskiego po艂o偶enia p贸l wymagaj膮 wi臋kszej ilo艣ci r膮k do pracy, co przykuwa ludzi do ziemi i w konsekwencji nie pozwala zmieni膰 struktury gospodarki. Cz臋sto uprawa pola zaspokaja jedynie podstawowe potrzeby, nie zapewniaj膮c 艣rodk贸w na rozw贸j gospodarstwa czy edukacj臋.

Sytuacji nie poprawia brak atrakcyjnych miejsc pracy poza sektorem rolniczym. Szukaj膮cy lepszego 偶ycia w miastach cz臋sto natrafiaj膮 na 艣cian臋 wyros艂膮 z nielicznych inwestycji krajowych i zagranicznych, wzrostu demograficznego i braku podstawowej edukacji. Ostatni czynnik wskazuje si臋 jako najwa偶niejszy w budowie miejsc pracy poza sektorem rolniczym. Pomimo regularnego spadku poziomu analfabetyzmu ci膮gle jest on znacznie wy偶szy ni偶 u wielkiego s膮siada Laosu聽鈥 Tajlandii. Jedna trzecia doros艂ych obywateli Laosu wci膮偶 nie potrafi czyta膰 ani pisa膰. Hamuje to znacznie mo偶liwo艣膰 przej艣cia do pracy w innych dziedzinach ni偶 rolnictwo.

Laos zmaga si臋 te偶 z innymi problemami, jak dost臋p do wody pitnej, brak system贸w kanalizacyjnych, masowe wycinanie las贸w czy pozosta艂o艣ci po ameryka艅skich bombardowaniach z czas贸w wojny wietnamskiej. Przechadzaj膮c si臋 po nocnym bazarze w Luang Prabang, mie艣cie wpisanym na 艣wiatow膮 list臋 UNESCO, kt贸rego turystyczn膮, postkolonialn膮 cz臋艣膰 mo偶na by pomyli膰 z zadbanym francuskim miasteczkiem, doktor HO natrafi na stoisko z bi偶uteri膮 wykonan膮 z pozosta艂o艣ciach po bombach z operacji Menu. Najprawdopodobniej Laota艅czycy b臋d膮 mogli j膮 wyrabia膰 jeszcze przez stulecia, gdy偶 s膮 obywatelami kraju, kt贸ry pokrywa najwi臋ksza na 艣wiecie ilo艣膰 niewybuch贸w.

Kraina 4000 wysp na po艂udniu Laosu, tu偶 przy granicy z Kambod偶膮. Krajobraz ma艂ych wysepek po艂o偶onych na Mekongu, jeszcze do niedawna zamieszkiwany by艂 jedynie przez lokalnych rybak贸w, jednak od kilku lat jest to mekka dla podr贸偶uj膮cych po Azji po艂udniowo-wschodniej backpacker贸w, kt贸rzy w艂a艣nie tutaj znale藕li idealne miejsce na odpoczynek i ca艂odzienne wylegiwanie w hamaku z ksi膮偶k膮 i lokalnym specja艂em 鈥 Beer Lao. W rzekach Mekongu przy odrobinie szcz臋艣cia zobaczy膰 mo偶na p艂ywaj膮ce s艂odkowodne delfiny tzw. kr贸tkog艂owe - Orcaella brevirostris, kt贸rych d艂ugo艣膰 mo偶e osi膮gn膮膰 nawet 2 metry.

Kraina 4000 wysp na po艂udniu Laosu, tu偶 przy granicy z Kambod偶膮. Krajobraz ma艂ych wysepek po艂o偶onych na Mekongu, jeszcze do niedawna zamieszkiwany by艂 jedynie przez lokalnych rybak贸w, jednak od kilku lat jest to mekka dla podr贸偶uj膮cych po Azji po艂udniowo-wschodniej backpacker贸w, kt贸rzy w艂a艣nie tutaj znale藕li idealne miejsce na odpoczynek i ca艂odzienne wylegiwanie w hamaku z ksi膮偶k膮 i lokalnym specja艂em 鈥 Beer Lao. W rzekach Mekongu przy odrobinie szcz臋艣cia zobaczy膰 mo偶na p艂ywaj膮ce s艂odkowodne delfiny tzw. kr贸tkog艂owe – Orcaella brevirostris, kt贸rych d艂ugo艣膰 mo偶e osi膮gn膮膰 nawet 2 metry.


Domy na wodzie 鈥 4000 Islands. Typowa architektura mieszkaniowa Azji Po艂udniowo-Wschodniej to drewniane domki na wysokich palach, uniemo偶liwiaj膮cych zalanie w trakcie pory deszczowej, kiedy to znacznie podnosi si臋 poziom rzek. Zazwyczaj budowane s膮 z drewna i bambusa, z dachami pokrytymi strzech膮 lub li艣膰mi palmowymi. Elementy 艂膮czone s膮 za pomoc膮 sznur贸w z rattanu. Na zdj臋ciu domki na tratwach, p艂ywaj膮ce na Mekongu, Si Phan Don.


Luangprabang to jedno z pi臋kniejszych i z pewno艣ci膮 najbardziej zadbane miasto w Laosie. Dawna stolica Laosu, wpisana na list臋 Unesco w 1955 roku, do dzi艣 przypomina, 偶e by艂a koloni膮 francusk膮. Tradycyjne buddyjskie 艣wi膮tynie stoj膮 w bezpo艣rednim s膮siedztwie kolonialnych budynk贸w, tworz膮c niepowtarzaln膮 atmosfer臋.


Miejscowa kobieta czekaj膮ca na autobus, Nong Kniaw.


Podstawowym 艣rodkiem lokomocji w wi臋kszo艣ci kraj贸w azjatyckich s膮 skutery 鈥 idealne do pokonywania kr贸tkich odcink贸w na w膮skich dr贸偶kach. Tutaj nikogo nie zdziwi fakt, 偶e na jednym motorze potrafi zmie艣ci膰 si臋 kilkuosobowa rodzina, najcz臋艣ciej jad膮ca bez kask贸w, w klapkach, po nieutwardzonej drodze, kt贸ra w Europie z pewno艣ci膮 nadawa艂aby si臋 do kategorii 鈥瀘ff road鈥. Vientiane.


Nowo偶e艅cy pozuj膮cy w trakcie pami膮tkowej sesji 艣lubnej. Ceremonia za艣lubin w Laosie najcz臋艣ciej odbywa si臋 pod go艂ym niebem. Na placu lub wi臋kszej ulicy rozstawiane s膮 plastikowe sto艂y i krzes艂a, a na nich znajduje si臋 symboliczny pocz臋stunek sk艂adaj膮cy si臋 z sa艂atek, owoc贸w, makaronu ry偶owego i lokalnego specja艂u 鈥 Beer Lao. Paxe, P艂askowy偶 Boloven.


Vang vieng 鈥 restauracje nad rzek膮. W艣r贸d tradycyjnych laota艅skich potraw jedn膮 z bardziej znanych jest lap 鈥 drobno siekane mi臋so z dodatkiem licznych laota艅skich zi贸艂, podawane z kleistym ry偶em 鈥 鈥瀞ticky rice鈥. By go odpowiednio przygotowa膰, ry偶 moczy si臋 ca艂膮 dob臋, a nast臋pnie kilka godzin gotuje na parze w bambusowym koszyczku.


W ca艂ej Azji Po艂udniowo-Wschodniej podstaw臋 diety stanowi膮 zupy. Miejscowi w艂a艣nie od nich rozpoczynaj膮 dzie艅. Najbardziej popularna w Laosie jest zupa ry偶owa, kt贸rej g艂贸wnym sk艂adnikiem 鈥 jak nazwa wskazuje 鈥 jest ry偶 ugotowany w bulionie z warzywami. W wersji rozbudowanej z dodatkiem mi臋sa.


Jednym z symboli kraju jest laota艅skie whisky z ry偶u o d藕wi臋cznej nazwie Lao Lao. Jako艣膰 trunku pozostawia wiele do 偶yczenia, ale degustacja podczas podr贸偶y jest obowi膮zkowa i na pewno nie nadwyr臋偶y portfela, bo butelk臋 mo偶na kupi膰 ju偶 za 2 dolary. Popularn膮 odmian臋 whisky stanowi trunek z zalanymi w 艣rodku w臋偶ami. Po raz pierwszy taki nap贸j odnotowano w Chinach, uwa偶any by艂 za 艣rodek leczniczy, a wed艂ug tradycyjnej medycyny chi艅skiej mia艂 moc o偶ywienia cz艂owieka.


Typowa laota艅ska turystyczna restauracja. 4000 Islands, Magical Moments with Mr Man.


Luangprabag. Open bufet, na kt贸rym za r贸wnowarto艣膰 kilku dolar贸w mo偶na naje艣膰 si臋 do syta, pr贸buj膮c lokalnych smako艂yk贸w 鈥 makaronu ry偶owego z warzywami w pikantnych sosach czy te偶 grillowanych s艂odkowodnych ryb prosto z Mekongu.


Du偶ym problemem, z kt贸rym do dzi艣 borykaj膮 si臋 Laota艅czycy, s膮 niewybuchy z II Wojny 艢wiatowej, kiedy to na kilkumilionowy kraj spuszczonych zosta艂o ponad dwa miliony ton bomb 鈥 270 000 000 sztuk, z czego jedna trzecia nie wybuch艂a. Statystyki wskazuj膮, 偶e pomi臋dzy rokiem 1964 a 1973, w trakcie Wojny Wietnamskiej, na Laos przez dziewi臋膰 lat bomba zrzucana by艂a statystycznie co osiem minut. Po ponad dwudziestu latach od atak贸w Laos wci膮偶 pozostaje najbardziej zaminowanym krajem na 艣wiecie, a zbaczanie z g艂贸wnych i ucz臋szczanych tras niesie za sob膮 realne zagro偶enie utraty 偶ycia. Od zako艅czenia konfliktu do dnia dzisiejszego ponad dwadzie艣cia tysi臋cy os贸b zmar艂o lub zosta艂o rannych w wyniku eksplozji. By nag艂o艣ni膰 problem, uzmys艂owi膰 przyjezdnym turystom jego skal臋, a tak偶e by nieco wzbogaci膰 ubogie portfele, Laota艅czycy zacz臋li przetapia膰 niewybuchy na elementy dekoracyjne takie jak breloczki, bi偶uteri臋 czy te偶 elementy u偶ytkowe 鈥 sztu膰ce, talerze, misy. Z pewno艣ci膮 b臋d膮 mogli robi膰 to jeszcze przez kolejne kilkadziesi膮t lat, je艣li nie pojawi si臋 program, kt贸ry pomo偶e rozwi膮za膰 problem zaminowanych rejon贸w.


W Laosie religi臋 buddyjska wyznaje ponad 66 procent spo艂eczno艣ci, zaraz za ni膮 s膮 tradycyjne wyznania plemienne, praktykowane przez 30 procent ludno艣ci kraju. Na zdj臋ciu buddyjscy mnisi podczas zakup贸w na lokalnym ulicznym bazarze.


Nong Kiaw. Laota艅ska dziewczynka w drodze do szko艂y.


Laota艅ska Republika Ludowo-Demokratyczna, bo tak brzmi oficjalna nazwa kraju, to jedno z miejsc, w kt贸rych komunizm jest wci膮偶 偶ywy, a flaga Zwi膮zku Radzieckiego na ulicach nikogo nie dziwi. Krajem rz膮dzi jedyna Laota艅ska Partia Ludowo-Rewolucyjna, a deputowani maj膮 zgodnie z konstytucj膮: 鈥瀞tudiowa膰, rozumie膰 i wdra偶a膰 zalecenia i polityk臋 partii鈥. Laota艅skie w艂adze, mimo komunizmu, nie walcz膮 jednak z wyznawanym tu buddyzmem czy innymi wyznaniami, g艂贸wnie ze wzgl臋du na fakt, i偶 po艂owa wp艂yw贸w do bud偶etu pochodzi z turystyki, a buddyjskie 艣wi膮tynie i ceremonie stanowi膮 cz臋sto cel przyjezdnych. Na zdj臋ciu recepcja w hostelu, P艂askowy偶 Boloven. Na 艣cianie zdj臋cia prezydenta, na ladzie recepcji tradycyjne figurki bo偶k贸w wraz z darami.


Kobiety wracaj膮ce z pracy w polu przy uprawie ry偶u. Nong Kiaw.


呕ycie codzienne w Laosie, matka z dzieckiem. Vang Vieng.


Luang Prabang, g艂贸wna ulica w mie艣cie, pe艂na kawiarni i restauracji, stanowi swego rodzaju mieszank臋 Azji i Europy. Postkolonialne francuskie wp艂ywy widoczne s膮 do dzi艣, a g艂贸wna ulica w turystycznej cz臋艣ci miasta wieczorem zamienia si臋 w bazar pe艂en pami膮tek, zi贸艂, przypraw i r臋kodzie艂a.


Luang Prabang


***
Autork膮 zdj臋膰 i opis贸w jest Katarzyna Cima艂a. Tekst napisa艂 Maciej Gadek. Autorzy wsp贸lnie podr贸偶owali po Azji Po艂udniowo-Wschodniej.聽Wi臋cej zdj臋膰 i informacji mo偶na znale藕膰 pod adresem:聽www.katarzynacimala.wix.com/cimalaphoto

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij