Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

D艂uga, lecz najkr贸tsza z dr贸g

Jak rozmawia膰 o naszej odpowiedzialno艣ci za to, co dzieje si臋 w odleg艂ej amazo艅skiej puszczy? Czy w 鈥瀦globalizowanym 艣wiecie鈥 zachowali艣my jeszcze mo偶liwo艣膰 odpowiedzialnego dzia艂ania?

ilustr.: Aleksandra Lampart

ilustr.: Aleksandra Lampart


Komentarz Paw艂a Zerki do przeprowadzonej przez niego debaty zorganizowanej przez Magazyn Kontakt.
Masowa 艣lepota moralna
鈥濩zy naprawd臋 istotne, kto poci膮gn膮艂 za spust?鈥, pyta Artur Domos艂awski w reporta偶u 鈥炁歮ier膰 w Amazonii鈥, opisuj膮c tragiczne losy os贸b 偶yj膮cych tam, gdzie trwa nielegalny proceder wycinki amazo艅skich drzew. 鈥濸rzecie偶 wszyscy 鈥 pocz膮wszy od wycinaj膮cych lasy, skupuj膮cych drewno i spalaj膮cych je na w臋giel, przez tych, kt贸rzy produkuj膮 sur贸wk臋 w hutach, eksportuj膮 i importuj膮 mi臋so, sk贸ry, drewno i stal, a sko艅czywszy na kupuj膮cych auta, pod艂ogi i inne towary (鈥), finansuj膮 niszczenie Amazonii b膮d藕 na nim zarabiaj膮. Chc膮c czy nie, wszyscy dorzucili艣my grosz lub go zarobili艣my na zab贸jstwie dw贸jki ekolog贸w z Novej Ipixuny. Po艣rednio. Nie艣wiadomie鈥[1].
Globalizacja powi臋ksza dystans mi臋dzy produkcj膮 a konsumpcj膮. Gdzie艣 po drodze poczucie odpowiedzialno艣ci ulega rozproszeniu. Rz膮dz膮ca w nowoczesnym, z艂o偶onym spo艂ecze艅stwie zasada 鈥瀙o艣rednictwa dzia艂ania鈥 wytwarza 鈥 zdaniem Zygmunta Baumana 鈥 masow膮 艣lepot臋 moraln膮. 鈥濿 sytuacji, gdzie wi臋kszo艣膰 istotnych spo艂ecznie dzia艂a艅 sk艂ada si臋 z d艂ugiego 艂a艅cucha z艂o偶onych poczyna艅 przyczynowych i funkcjonalnych, traci si臋 z oczu wszelkie dylematy moralne, za艣 okazja do istotnego i 艣wiadomego wyboru moralnego pojawia si臋 coraz rzadziej鈥[2].
Mikrowymiar makrospraw
O tym zagadnieniu nies艂ychanie trudno rozmawia膰, ale jako艣 trzeba. Mo偶na patrze膰 na艅 przez pryzmat wielkich i abstrakcyjnych kategorii 鈥 takich jak kolonializm, kapitalizm, konsumpcjonizm i tym podobne 鈥 ale w贸wczas istnieje ryzyko, 偶e wszystko zn贸w rozejdzie si臋 po ko艣ciach; utknie w zakurzonych szufladkach akademickich spor贸w.
Mo偶na te偶 doszukiwa膰 si臋 promyk贸w nadziei w realnej polityce; zwiastun贸w nadchodz膮cych zmian. Takich jest co najmniej kilka. Papie偶 Franciszek w du偶ym stopniu zmieni艂 ju偶 postrzeganie teolog贸w wyzwolenia, a dzi臋ki temu nada艂 wi臋ksz膮 wag臋 ich spo艂ecznej wra偶liwo艣ci. Co wi臋cej nied艂ugo zostanie og艂oszona jego encyklika o ekologii cz艂owieka, kt贸ra ma nada膰 nowe rozumienie problematyce ekologicznej. Z kolei w grudniu tego roku odb臋dzie si臋 szczyt klimatyczny w Pary偶u, podczas kt贸rego powinny zapa艣膰 kluczowe decyzje w sprawie tego, jak zostanie podzielona mi臋dzynarodowa odpowiedzialno艣膰 w kwestiach klimatycznych. Jednym s艂owem 鈥 ju偶 si臋 dzieje wiele.
Je艣li jednak oczekujemy realnych zmian, to nie mo偶e si臋 oby膰 bez nas 鈥 obywateli i konsument贸w. Czy jest to dla nas wygodne, czy nie, powinni艣my postara膰 si臋 o odbudow臋 wspomnianej przez Baumana 鈥瀘kazji do istotnego i 艣wiadomego wyboru moralnego鈥. Bo problemy makro, takie jak post臋puj膮ca wycinka 鈥瀙艂uc Ziemi鈥, maj膮 ten 鈥瀗iezno艣nie lekki鈥 mikro wymiar.
Niemniej po艂膮czenie naszych indywidualnych dzia艂a艅 z problemami globalnymi jest nies艂ychanie trudne. Bo w sumie dlaczego my? Podczas niedawnej debaty w redakcji Kontaktu, zatytu艂owanej 鈥濧meryka 艁aci艅ska 鈥 ekologia, kolonializm, teologia鈥 kieruj膮ca Koalicj膮 Klimatyczn膮 Urszula Stefanowicz zada艂a s艂uchaczom retoryczne pytanie: 鈥濳to z Was czuje potrzeb臋 tego, 偶eby Polska, jako kraj rozwini臋ty, cz臋艣膰 swojego bud偶etu przeznaczy艂a na to, aby zahamowa膰 wycink臋 las贸w w Amazonii?鈥.
Zdrowy rozs膮dek nie wystarczy
Czy wiadomo, co konkretnie nale偶y robi膰, albo przynajmniej 鈥 czego robi膰 nie nale偶y?
Zdaniem profesor Zofii Marzec z Uniwersytetu Warszawskiego 鈥瀗ie powinni艣my s膮dzi膰, 偶e skoro nie mamy w艂adzy, to nie mamy mo偶liwo艣ci oddzia艂ywania na cokolwiek. Nie powinni艣my s膮dzi膰, 偶e i tak nic si臋 nie da zrobi膰, a skoro si臋 nie da, to nic nie robimy. Nie powinni艣my przechodzi膰 oboj臋tnie (鈥) wobec proces贸w, jakie dziej膮 si臋 na 艣wiecie. To mo偶e utopijne, ale powinni艣my czu膰, 偶e nie jeste艣my na 艣wiecie sami; (鈥) 偶e ten 艣wiat, kt贸ry zbudowali艣my, nie jest taki najlepszy i my te偶 tacy najlepsi nie jeste艣my, wi臋c trzeba pr贸bowa膰 to zmieni膰. Tym powinni艣my si臋 zajmowa膰. Wierz膮cy, niewierz膮cy, buddy艣ci, wszystko jedno kto鈥.
W podobnym tonie Urszula Stefanowicz zwr贸ci艂a uwag臋 na indywidualne wybory, przed kt贸rymi stajemy ka偶dego dnia. 鈥濲este艣my w Polsce w wi臋kszo艣ci nie艣wiadomymi konsumentami 鈥 nie艣wiadomymi tego, 偶e dzia艂amy na szkod臋 innych i na szkod臋 samych siebie. Cz臋sto nie czytamy etykiet ze sk艂adem chemicznym r贸偶nych produkt贸w albo list膮 dodatk贸w do po偶ywienia. Nie sprawdzamy, jak to na nas wp艂ywa. Trzeba mo偶e zacz膮膰 od zdrowego rozs膮dku. Od tego, 偶eby niekoniecznie musie膰 mie膰 co chwil臋 nowy telefon kom贸rkowy, laptop, iPhone i tym podobne urz膮dzenia. Niekoniecznie mie膰 w ka偶dym sezonie nowe ubrania. Niekoniecznie kupowa膰 rzeczy przetworzone z Ameryki 艁aci艅skiej czy Afryki, je艣li istniej膮 obawy, 偶e co艣 mog艂o by膰 nie w porz膮dku w procesie ich produkcji. A je艣li problemem jest informacja, do kt贸rej czasem nikt nam nie pomaga dotrze膰, to powinni艣my postara膰 si臋 dotrze膰 do informacji sami, 艣wiadomie. A je艣li nie wiesz, sk膮d jest dany produkt, w jakich warunkach by艂 wyprodukowany, to po prostu go nie kupuj鈥.
Jednak wed艂ug Artura Domos艂awskiego to nie wystarczy, a co najwy偶ej poprawi nam sumienie. 鈥濲est pewnego rodzaju pu艂apk膮, iluzj膮 albo mo偶e nawet naiwno艣ci膮 (cho膰 naiwno艣膰 nie jest jakim艣 znowu strasznym grzechem) wiara w to, 偶e indywidualnymi decyzjami zmienimy ogromne kwestie polityczne i spo艂eczne. Mo偶emy oczywi艣cie to robi膰, ale wydaje mi si臋, 偶e w troch臋 inny spos贸b. Realn膮 si艂臋 zmiany we wszystkich sytuacjach, od najbardziej globalnych po lokalne, maj膮 przede wszystkim w艂adze polityczne 鈥 lokalne, pa艅stwowe, mi臋dzynarodowe. Dlatego najlepsz膮 drog膮 do zmiany (鈥) jest za艂o偶enie partii, ruchu politycznego i wp艂ywanie na polityk贸w, aby t膮 drog膮 wprowadza膰 [do debaty publicznej] problematyczne w膮tki. Najpierw do refleksji politycznej, potem ewentualnie do dzia艂a艅 polityk贸w, radnych, pos艂贸w, senator贸w, rz膮d贸w. Ta droga, chod藕 wydaje si臋 najd艂u偶sza, jest w praktyce najkr贸tsz膮 drog膮 do zmiany鈥.
 
Debata 鈥濧meryka 艁aci艅ska 鈥 ekologia, kolonializm, teologia鈥 odby艂a si臋 30 marca 2015 w siedzibie Klubu Inteligencji Katolickiej.
W debacie udzia艂 wzi臋li:
Artur Domos艂awski, dziennikarz tygodnika Polityka, znawca Ameryki 艁aci艅skiej, autor mi臋dzy innymi zbioru reporta偶y 鈥炁歮ier膰 w Amazonii鈥
dr hab. Zofia Marzec, dyrektor Instytutu Studi贸w Iberyjskich i Iberoameryka艅skich Uniwersytetu Warszawskiego, specjalistka od teologii wyzwolenia
Urszula Stefanowicz, koordynatorka dzia艂a艅 Koalicji Klimatycznej
 
 
[1] A. Domos艂awski, 鈥炁歮ier膰 w Amazonii鈥, Warszawa 2013, s. 110-111
[2] Z. Bauman, 鈥濶owoczesno艣膰 i zag艂ada鈥, Warszawa 1992, s. 48-50

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij