Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Dlaczego warto ogl膮da膰 Mistrzostwa 艢wiata w Pi艂ce No偶nej Kobiet?

7 czerwca we Francji rozpocz臋艂y si臋 贸sme Mistrzostwa 艢wiata w Pi艂ce No偶nej Kobiet. Inauguracyjny mecz mi臋dzy Francj膮 a Kore膮 Po艂udniow膮 na stadionie Parc de Princes w Pary偶u obejrza艂o ponad 45 000 kibic贸w i kibicek. We francuskiej telewizji mecz obejrza艂o prawie 11 milion贸w os贸b, a niemal po艂ow臋 widowni stanowi艂y kobiety. W Polsce jednak 偶e艅ska pi艂ka no偶na stanowi nadal zjawisko ma艂o znane i systemowo lekcewa偶one.

ilustr.: Antek Sieczkowski

ilustr.: Antek Sieczkowski


Cz臋sto s艂ycha膰 komentarze, 偶e nie ma powodu, aby TVP transmitowa艂a mecze kobiet, bo ma艂o kto chce je ogl膮da膰. Zastan贸wmy si臋 jednak, dlaczego w艂a艣ciwie tak jest. Kto kszta艂tuje ogl膮dalno艣膰 i popularno艣膰 pewnych sport贸w, a kto powinien to robi膰? Czy m臋scy pi艂karze byliby tak znani, gdyby ich mecz贸w nie transmitowa艂o kilka kana艂贸w telewizyjnych jednocze艣nie, podczas mi臋dzynarodowych turniej贸w w barach nie by艂yby wystawiane stoliki, pierwsze strony gazet przesta艂yby drukowa膰 prognozy powo艂a艅, a komercyjni giganci nie wykupywali wizerunk贸w do reklam? Czy Ronaldo, Messi i Lewandowski zdecydowaliby si臋 na wyst臋p w meczu, za kt贸ry ich federacja zap艂aci艂aby im kilkana艣cie razy mniej ni偶 obecnie? Zagraliby za darmo?
Wygl膮da na to, 偶e brak popularno艣ci kobiecej pi艂ki w Polsce stawia nas przed starym jak 艣wiat dylematem, czy to kura by艂a pierwsza, czy jajko: czy to inwestowanie w sport zwi臋ksza jego ogl膮dalno艣膰, czy ogl膮dalno艣膰 prowadzi do nap艂ywu funduszy na rozw贸j dyscypliny? Polski Zwi膮zek Pi艂ki No偶nej od lat g艂owi si臋 nad przyczynami niskiej popularno艣ci kobiecej pi艂ki nad Wis艂膮. Tymczasem sam ma nie tylko narz臋dzia, ale i powinno艣膰, by zmieni膰 ten stan rzeczy. Pierwszym z cel贸w i zada艅 statutowych PZPN jest 鈥瀞ta艂e doskonalenie gry w pi艂k臋 no偶n膮 oraz jej promowanie, regulowanie i kontrolowanie na terytorium Polski z uwzgl臋dnieniem zasad fair play oraz jej warto艣ci integracyjnych, edukacyjnych, kulturalnych i humanitarnych鈥. Mo偶na wi臋c zastanawia膰 si臋, czy brak promocji wydarze艅 zwi膮zanych z kobiec膮 pi艂k膮 no偶n膮 nie jest 艂amaniem statutu Zwi膮zku. Mo偶na te偶 wnioskowa膰, 偶e walory edukacyjne i kulturalne polegaj膮ce na eksponowaniu pi艂karek i pokazywaniu dziewczynkom, 偶e pi艂ka no偶na jest te偶 ich sportem, s膮 wa偶niejsze ni偶 op艂acalno艣膰 (przecie偶 niewspomniana w statucie). Kto w膮tpi, niech obejrzy pocz膮tek meczu otwarcia mundialu we Francji i spojrzy na rozgor膮czkowany wzrok ma艂ych Francuzek na trybunach. Dlaczego dziewczynki z innych kraj贸w nie maj膮 prze偶ywa膰 tych samych emocji?
Trudy reprezentantek
Gra w reprezentacji w istotny spos贸b r贸偶ni si臋 od gry w klubach. Jest prac膮 op艂acan膮 przez pa艅stwo, kt贸ra 鈥 teoretycznie 鈥 nie podlega w pe艂ni logice rynkowej. Mimo to jak dot膮d jedynie w Norwegii i Nowej Zelandii (do tego samego d膮偶膮 Islandia, Holandia, Szwecja i Dania) zarobki kobiet i m臋偶czyzn graj膮cych w reprezentacji zosta艂y zr贸wnane. Tymczasem PZPN w swoim statucie jasno stwierdza: 鈥濲akakolwiek dyskryminacja kraju, jednostki lub grupy os贸b w zwi膮zku z organizacj膮 lub uprawianiem sportu pi艂ki no偶nej ze wzgl臋d贸w etnicznych, p艂ci, j臋zyka, religii, przekona艅 politycznych lub innego powodu jest wyra藕nie zabroniona pod gro藕b膮 zastosowania sankcji dyscyplinarnych, w tym zawieszenia lub wykluczenia ze zwi膮zku鈥. Kobiety jednak nadal otrzymuj膮 mniejsze wynagrodzenia ni偶 m臋偶czy藕ni (brakuje oficjalnych danych, o ile) i zmuszone s膮 gra膰 w zdecydowanie gorszych warunkach.
Zawodniczki dru偶yny Stan贸w Zjednoczonych od lat walcz膮 przeciwko zwi膮zkowi pi艂karskiemu US Soccer 鈥 w ich kraju, podobnie jak w naszym, istnieje legislacja, kt贸ra zabrania dyskryminowania w p艂acach ze wzgl臋du na p艂e膰. Amerykanki argumentuj膮, 偶e teraz nale偶y jedynie stosowa膰 si臋 do istniej膮cego ju偶 prawa. A przecie偶 dru偶yna USA, jako jedna z niewielu na 艣wiecie, ma wszystkie argumenty po swojej stronie. To pi艂karki zdobywaj膮 najwa偶niejsze trofea 鈥 obecnie broni膮 mistrzostwa 艣wiata, czterokrotnie zdoby艂y z艂oto olimpijskie. Mo偶e nie bez powodu ich mecze maj膮 wi臋ksz膮 ogl膮dalno艣膰 ni偶 reprezentacja m臋偶czyzn, kt贸ra nie zakwalifikowa艂a si臋 nawet do mundialu w Rosji. Jak to mo偶liwe, 偶e lepszy i przynosz膮cy wi臋cej pieni臋dzy zesp贸艂 wed艂ug analiz zamieszczonych w pozwie z marca 2019 roku dostaje 38% wyp艂aty m臋偶czyzn?
Sprawa Amerykanek jest najwyra藕niejszym przyk艂adem dyskryminacji, cz臋sto u偶ywanym przez zwolennik贸w zr贸wnania p艂ac, jednak kluczow膮 kwesti膮 pozostaje to, jak istotnym argumentem powinna by膰 op艂acalno艣膰 i dorobek zawodniczek. Czy skala sukces贸w odnoszonych przez dru偶yn臋 powinna by膰 wyznacznikiem tego, ile pieni臋dzy dostaje ona jako podstaw臋 wynagrodzenia za reprezentowanie kraju (premie za istotne zwyci臋stwa liczone s膮 oddzielnie i r贸wnie偶 s膮 ni偶sze dla kobiet ni偶 dla m臋偶czyzn)? Czy ogl膮dalno艣膰 powinna decydowa膰 o tym, ile instytucja publiczna p艂aci za r贸wn膮 prac臋?
R贸偶nice nie s膮 kosmetyczne, nie tylko w Stanach 鈥 podczas gdy m臋偶czy藕ni na grze w pi艂k臋 zbijaj膮 fortuny, kobiety ze swojego zawodu nie mog膮 si臋 nawet utrzyma膰. Zgodnie z raportem 鈥濬IFPro Global Employment Report. Working Conditions in Professional Women’s Football鈥 organizacji FIFPro z 2017 roku prawie po艂owa respondentek ankiety, na kt贸r膮 odpowiedzia艂o 3295 pi艂karek, nie otrzymuje 偶adnego wynagrodzenia za swoj膮 gr臋. Dwie trzecie tych, kt贸re otrzymuj膮 pieni膮dze, zarabia na pi艂ce mniej ni偶 600 dolar贸w miesi臋cznie. Warto podkre艣li膰, 偶e dane te obejmuj膮 jedynie pi艂karki graj膮ce w najwy偶szych ligach krajowych oraz w reprezentacjach poszczeg贸lnych pa艅stw w Europie, Amerykach, Afryce i Azji.
Jak pokazuje przyk艂ad Ady Hegerberg, uznawanej obecnie za jedn膮 z najlepszych zawodniczek na 艣wiecie, problemem nie s膮 jedynie wynagrodzenia. Mimo zr贸wnania przez federacj臋 w jej pa艅stwie wynagrodze艅 kobiet i m臋偶czyzn Norwe偶ka nie zdecydowa艂a si臋 na gr臋 w reprezentacji w czasie mundialu we Francji. Hegerberg wskazuje na powszechn膮, wielowymiarow膮 dyskryminacj臋 偶e艅skiego futbolu, przejawiaj膮c膮 si臋 mi臋dzy innymi w warunkach treningowych dla dru偶yn czy braku inwestycji w pi艂k臋 no偶n膮 dla dziewczynek. W niekt贸rych krajach ujawniane s膮 zupe艂nie skandaliczne sytuacje. Kobieca dru偶yna Kolumbii w lutym tego roku opisa艂a na Twitterze przyk艂ady molestowania pi艂karek przez kadr臋, niewyp艂acanie im zaleg艂ych wynagrodze艅, niedostateczn膮 liczb臋 lekarzy i fizjoterapeut贸w. Zawodniczki cz臋sto same pokrywaj膮 koszty transportu na mecze mi臋dzynarodowe, nie s膮 dla nich organizowane zgrupowania, a nawet nie wyposa偶a si臋 ich w niezb臋dny sprz臋t czy stroje. Jakoby w odwecie za upublicznienie tych informacji federacja zdegradowa艂a jedyn膮 profesjonaln膮 lig臋 kobiec膮 w Kolumbii do p贸艂profesjonalnej.
Przyk艂ady indolencji znamy przecie偶 i z polskiego podw贸rka: w kwietniu 2018 roku sze艣膰 pi艂karek nie zosta艂o zg艂oszonych na mecz z Albani膮, a kilka dni p贸藕niej samolot tanich linii, kt贸rym reprezentantki lecia艂y na mecz ze Szkocj膮, dotar艂 do celu z kilkugodzinnym sp贸藕nieniem, przez co zawodniczki nie mia艂y treningu przed meczem decyduj膮cym o kwalifikacji do mundialu.
Nie ka偶de z艂oto jasno b艂yszczy. Ale mo偶e zacz膮膰
Mundial maj膮cy obecnie miejsce we Francji pokazuje, 偶e przy odpowiednich nak艂adach na organizacj臋 wydarzenia mo偶e ono wzbudzi膰 zainteresowanie, 艣ci膮gn膮膰 kibic贸w i kibicki na stadiony i przed telewizory. Ogl膮dalno艣膰 meczu inauguracyjnego mistrzostw nie odbieg艂a znacz膮co od ogl膮dalno艣ci pierwszego meczu dru偶yny m臋skiej na mundialu w zesz艂ym roku, wbrew fatalistycznemu tonowi komentarzy dotycz膮cych popularno艣ci 偶e艅skiego futbolu. Wska藕niki s膮 rekordowe 鈥 niemal ka偶da dru偶yna wyst臋puj膮ca w tegorocznych mistrzostwach bije swoje poprzednie dokonania, z ogl膮dalno艣ci膮 si臋gaj膮c膮 ponad sze艣ciu milion贸w podczas mecz贸w otwarcia Anglii i Niemiec. Pierwsze spotkanie turnieju obejrza艂o prawie jedena艣cie milion贸w os贸b, co stanowi 44% wszystkich francuskich telewidz贸w. Liczby te zaskakuj膮 stacje telewizyjne, kt贸re otwarcie przyznawa艂y, 偶e nie wiedzia艂y, czego si臋 po kobiecym mundialu spodziewa膰.
St膮d te偶 mo偶e wynika膰 tegoroczna zapowied藕 PZPN dotycz膮ca zainwestowania w kobiec膮 pi艂k臋 no偶n膮 trzydziestu milion贸w z艂otych w ci膮gu najbli偶szych pi臋ciu lat. Przy zachowaniu proporcji (bo sze艣膰 milion贸w dla m臋skiej pi艂ki rocznie by艂oby niewielkim procentem ca艂ego po艣wi臋conego jej bud偶etu) mo偶na mie膰 nadziej臋, 偶e to zwiastun zmiany w my艣leniu o kobiecym futbolu w Zwi膮zku, a nie jednorazowa dotacja. Zwa偶ywszy na poziom zainteresowania poczynaniami m臋skiej dru偶yny, zwrot w stron臋 dofinansowania kobiecego futbolu wydaje si臋 decyzj膮 s艂uszn膮 nie tylko z perspektywy r贸wnego traktowania. Jest to r贸wnie偶 decyzja obiecuj膮ca finansowo. Wydaje si臋, 偶e to prosta zasada nasycenia 鈥 na pi艂ce m臋skiej niewiele ju偶 da si臋 ugra膰, bo jest rozwini臋ta do granic mo偶liwo艣ci, natomiast na wzbudzeniu zainteresowania do tej pory niszowym kobiecym futbolem mo偶na du偶o zyska膰. Szczeg贸lnie 偶e pi艂k膮 no偶n膮 w wykonaniu kobiet mog膮 zainteresowa膰 si臋 te偶 inne grupy ni偶 tradycyjni kibice pi艂karscy. Bo to zupe艂nie inna gra.
Czysta gra
Po tym, jak problem nier贸wnych wynagrodze艅 podnios艂a na Twitterze Sylwia Spurek, w艣r贸d komentarzy cz臋sto przywo艂ywany by艂 przyk艂ad 鈥瀖eczu鈥 rozegranego przez reprezentacj臋 Stan贸w Zjednoczonych z dru偶yn膮 pi臋tnastolatk贸w w Dallas. Mistrzynie 艣wiata przegra艂y w tym spotkaniu 2:5, co 鈥 r贸wnie偶 w polskich mediach 鈥 okre艣lano jako sygna艂 tego, 鈥jak wielka przepa艣膰 dzieli futbol kobiecy od m臋skiego鈥. Przedstawianie wsp贸lnego treningu nastolatk贸w i kobiecej reprezentacji niczym pojedynku w tenisa rozegranego przez Bobby Riggsa i Billie Jean King, znanego jako battle of the sexes, wydaje si臋 jednak nadinterpretacj膮 i wyrazem braku uznania dla wykonywanej przez pi艂karki pracy. By艂 to bowiem przede wszystkim przyjazny sparing i okazja do promowania pi艂ki no偶nej w艣r贸d nastolatk贸w, a tak偶e umo偶liwienie im spotkania z (prawdopodobnie) idolkami, kt贸re w przeciwie艅stwie do m臋skiej reprezentacji USA zdobywaj膮 regularnie tytu艂 mistrzy艅 艣wiata. Wypowiedzi takie by艂y te偶 lekcewa偶膮ce wobec rozgrywanego przez pi艂karki kilka dni p贸藕niej spotkania z reprezentacj膮 Rosji, czyli de facto 鈥 wobec wykonywanej przez nie pracy. Jak skomentowa艂 to w swoim tek艣cie Jamie Spencer: 鈥W zwi膮zku z nadchodz膮cym meczem przeciwko reprezentacji Rosji szale艅stwem ze strony pi艂karek by艂oby gra膰 tak, jakby chodzi艂o o rzeczywist膮 walk臋鈥. Ten mecz zreszt膮 reprezentacja Stan贸w Zjednoczonych wygra艂a 4:0.
W dodatku zawodniczki otwarcie m贸wi膮, 偶e ich ambicj膮 nigdy nie by艂o pokonanie m臋偶czyzn 鈥 s膮 fizycznie silniejsi i szybsi. Nie bez powodu futbol kobiecy i m臋ski s膮 oddzielnymi dyscyplinami. Nie znaczy to jednak, 偶e kobiety graj膮 w pi艂k臋 gorzej 鈥 graj膮 inaczej. Jak wspomina艂a w wywiadzie dla 鈥濿ysokich Obcas贸w鈥 Hope Solo: Eric Cantona, legendarny francuski pi艂karz, a obecnie komentator, twierdzi, 偶e kobieca pi艂ka to powr贸t do czystej gry.
Wystarczy por贸wna膰 jakiekolwiek mecze m臋skiego i kobiecego mundialu, 偶eby zobaczy膰, o ile mniej jest wymusze艅, fauli i kartek. Charline Hartmann, obro艅czyni FC Kolonia, twierdzi, 偶e gra kobiet jest wolniejsza, przez co te偶 bardziej skupiona na technice. Mecz przebiega bardziej p艂ynnie, bo akcje s膮 rzadziej przerywane brutalnymi faulami lub symulowaniem. Przez to, 偶e dyscyplina jest m艂odsza, pojawia si臋 te偶 wi臋cej niespodzianek, a skoro ka偶dy przeciwnik mo偶e by膰 nieprzewidywalny, to zawodniczki s膮 zmotywowane do ko艅ca spotkania i walcz膮 o ka偶d膮 bramk臋. Mo偶na te偶 postawi膰 tez臋, 偶e mniejsze pieni膮dze w艂o偶one w kobiec膮 pi艂k臋 przek艂adaj膮 si臋 na bardziej spektakularn膮 gr臋, nieobci膮偶on膮 w tak du偶ym stopniu finansowym wymiarem sportu. Kluby nie inwestuj膮 astronomicznych sum w zakup pi艂karek (jak w przypadku rekordowego zakupu Neymara przez PSG), wi臋c nie ma tak mocnych zale偶no艣ci mi臋dzy kapita艂em a jako艣ci膮 gry zespo艂u. Trzeba si臋 zastanowi膰, jak u progu popularyzacji kobiecej pi艂ki nie powt贸rzy膰 b艂臋d贸w pi艂ki m臋skiej. Spowodowa艂y one, 偶e聽liga mistrz贸w zdominowana jest przez kilka聽najpot臋偶niejszych klub贸w, kt贸rych lista pokrywa si臋 mniej wi臋cej z list膮 rekord贸w transferowych.
呕e艅ski futbol niesie ze sob膮 r贸wnie偶 potencja艂 emancypacyjny, kt贸rego wydaje si臋 brakowa膰 w m臋skiej wersji tej gry. W艣r贸d uczestnicz膮cych w mundialu pi艂karek 34 s膮 homo- lub biseksualne i otwarte w kwestii swojej orientacji. Jest to liczba dwa razy wy偶sza ni偶 w czasie poprzednich mistrzostw 偶e艅skich. Mo偶liwe, 偶e jest to powi膮zane z tym, jak niewiele ma cz臋艣膰 z nich do stracenia: zainteresowanie sponsor贸w 偶e艅skim futbolem dopiero kie艂kuje, mniejsza jest wi臋c obawa o homofobiczne reakcje i skutki dla partner贸w komercyjnych. Jak zreszt膮 wida膰 na przyk艂ad po mundialowych reklamach Nike鈥檃, has艂a reklamowe zwi膮zane s膮 z potencja艂em zmiany, widoczno艣ci膮 kobiet i inkluzywno艣ci膮 鈥 co raczej nie zdarza si臋 w przypadku m臋skich sport贸w. W ankiecie przeprowadzonej w艣r贸d pi艂karek bior膮cych udzia艂 w mundialu przez 鈥New York Times鈥 Loes Guerts, holenderska bramkarka, na pytanie o najlepsz膮 cz臋艣膰 gry odpowiedzia艂a: 鈥濺ado艣膰 z czysto艣ci i uczciwo艣ci gry. Pi艂karki 偶yj膮 dla gry, nie dla pieni臋dzy. Taka motywacja czyni gr臋 czystsz膮 i fajniejsz膮鈥.
Powodem, dla kt贸rego warto ogl膮da膰 Mistrzostwa 艢wiata w Pi艂ce No偶nej Kobiet, nie jest to, 偶e stanowi膮 wariacj臋 na temat futbolu w wydaniu m臋skim. 呕e艅ska pi艂ka jest inna, ale to w艂a艣nie stanowi jej warto艣膰. W czasie komercjalizacji m臋skiego futbolu to w艂a艣nie w kobiecej odmianie mo偶na znale藕膰 warto艣ci tego sportu, integracyjne, edukacyjne czy kulturalne 鈥 kt贸re w Polsce ma za zadanie promowa膰 PZPN.

***

Dzia艂alno艣膰 Kontaktu mo偶na wspiera膰 finansowo w聽serwisie聽Patronite.

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego聽internetowego wydania聽Kontaktu mo偶na znale藕膰聽tutaj.

***
Polecamy tak偶e:

Pe艂no(s)prawny sport

Krzy偶yk na kibicach

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij