Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Dlaczego nie lubi─Ö Lonely Planet?


Przewodniki Lonely Planet nazywane s─ů ÔÇ×bibli─ů backpackers├│wÔÇŁ. Rozpoznawalne z daleka granatowe ok┼éadki, strony pokryte drobnymi notatkami, im brudniejsze od trud├│w podr├│┼╝y, tym wi─Ökszy wzbudzaj─ů szacunek. Po powrocie stanowi─ů warto┼Ť─ç sentymentaln─ů ÔÇô s─ů najwspanialsz─ů pami─ůtk─ů, dowodem przebytej trasy, podr├│┼╝niczym trofeum. Uwa┼╝aj. Pad┼ée┼Ť ofiar─ů propagandy.
 

Korporacja

Atrakcja sta┼éa si─Ö towarem. Trzeba j─ů wypromowa─ç, ┼éadnie zapakowa─ç i kompleksowo sprzeda─ç. Je┼╝eli jej brak, trzeba j─ů wykreowa─ç. Dzisiejsza turystka jest zak┼éadnikiem wielkich korporacji przemys┼éu rozrywkowego. Zainteresowanie zwiedzaj─ůcych jest w pe┼éni kontrolowane, liczy si─Ö tylko to, z jakimi wspomnieniami wr├│cisz z wyjazdu. Korporacje zrobi─ů wszystko, aby┼Ť przekraczaj─ůc pr├│g domu, planowa┼é ju┼╝ przysz┼éoroczny wyjazd. Rola przewodnika w tym procesie jest niezwykle istotna. Dzisiaj backpackersi stali si─Ö po┼╝─ůdanymi klientami. Mo┼╝na na nich dobrze zarobi─ç.

***

W┼éa┼Ťcicielem Lonely Planet jest pot─Ö┼╝na korporacja przemys┼éu rozrywkowego ÔÇô BBC Worldwide. A korporacje ┼╝─ůdz─ů si─Ö swoimi mechanizmami.

***

Lonely Planet perfekcyjnie stworzy┼éo mark─Ö uciele┼Ťniaj─ůc─ů konkretny styl ┼╝ycia, tworz─ůc─ů wsp├│┼éczesny wizerunek sp─Ödzania wolnego czasu: ÔÇ×backpackingÔÇŁ. S┼éowo to zosta┼éo zaw┼éaszczone, by wyznaczy─ç mu nowe znaczenie, backpacker sta┼é si─Ö metafor─ů podr├│┼╝nika przemierzaj─ůcego glob wzd┼éu┼╝ i wszerz z przewodnikami Lonely Planet w d┼éoni. I zgodnie ze znajduj─ůcymi si─Ö w nich wytycznymi. Backpackersi zostali zunifikowani i zestandaryzowani. Cz─Östo nie┼Ťwiadomie

***

Analogicznie Coca Cola sta┼éa si─Ö smakiem, Elektroluks to odkurzacz, a Adidasami nazwiemy ka┼╝de buty sportowe. W backpackerskim hostelu nikt si─Ö nie pyta czy masz przewodnik? Pytanie brzmi: czy masz Lonely? Taki monopol semantyczny wymaga wielkich nak┼éad├│w finansowych. A koszt reklamy zawsze ukryty jest w cenie towaru.
 

Wiedza

Dlaczego w okre┼Ťleniu ÔÇ×biblia backpackersaÔÇŁ zawarta jest szczypta prawdy? Bo Lonely Planet s─ů przewodnikami samowystarczalnymi. Nie znosz─ů konkurencyjnych ┼║r├│de┼é wiedzy. Ambicje Lonely Planet s─ů znacznie szersze ni┼╝ tylko pokazywanie ┼Ťwiata. Lonely Planet chce go r├│wnie┼╝ wyja┼Ťnia─ç. Przewodniki zawieraj─ů w sobie pewn─ů wizj─Ö ┼Ťwiata i ludzi. Jak sama nazwa wskazuje ÔÇô przewodz─ů.

***

Wydawnictwo nie zak┼éada, ┼╝e czytelnik posiada jak─ůkolwiek wiedz─Ö wyj┼Ťciow─ů o odwiedzanym kraju. Wyr─Öczaj─ůc podr├│┼╝nika, buduje jego wiedz─Ö od zera, porz─ůdkuje za niego to, co jest mu nieznane. Oferuje mu gotow─ů wersj─Ö porz─ůdku ÔÇô kieszonkow─ů wizj─Ö kraju. Si┼é─ů rzeczy porz─ůdek ten zredukowany jest do por─Öcznych, cz─Östo szkodliwych stereotyp├│w. Aby ÔÇ×bibliaÔÇŁ nadal by┼éa niezagro┼╝enie samowystarczalna czytelnik musi uwierzy─ç w te stereotypy. Odpowiada za to dzia┼é marketingu.

***

Lonely Planet oparte jest na subiektywnej wiedzy i ocenach autora. Poprzez dob├│r informacji tworzy on obraz opisywanego przez siebie kraju. Mo┼╝na by zminimalizowa─ç szkod─Ö tworzenia ÔÇ×kieszonkowych wizji krajuÔÇŁ gdyby autorzy przewodnik├│w byli specjalistami. Niestety. Wydawnictwo zatrudnia zwyk┼éych podr├│┼╝nik├│w, domoros┼éych fascynat├│w. Idealni do opis├│w hoteli i restauracji, nie sprawdzaj─ů si─Ö przy informacjach historycznych, spo┼éecznych czy kulturowych. A to oni wyja┼Ťniaj─ůc ┼Ťwiat, wyrabiaj─ů w czytelniku jego w┼éasne zdanie o odwiedzanym kraju.
 

Czytelnik 

Statystyka: na pocz─ůtku tego roku zosta┼é wydany stumilionowy egzemplarz Lonely Planet. Wyj─ůtkowo┼Ť─ç podr├│┼╝nika traci blask?

***

Sto milion├│w egzemplarzy oznacza, ┼╝e spos├│b podr├│┼╝owania backpackrs├│w jest r├│wnie przewidywalny co turyst├│w czarterowych. Zunifikowani i zestandaryzowani stali si─Ö tym samym oddzia┼éami szturmowymi masowej turystyki. Przecieraj─ůc szlaki, kreuj─ů mod─Ö na okre┼Ťlone miejsca. Wcze┼Ťniej padaj─ůc ofiar─ů mody wykreowanej przez Lonely Planet.

***

Kto jest grup─ů docelow─ů Lonely Planet? Przewodniki te odpowiadaj─ů na zapotrzebowania nowej klasy turyst├│w. Opisuj─ůc ludzi i miejsca tworz─ů mit klasy ┼Ťredniej, pr├│┼╝niaczej. Dobrze opisa┼éa to w jednym z wywiad├│w Anna Horolets, socjolo┼╝ka podr├│┼╝y:
Ucieczka od turystyki masowej wi─ů┼╝e si─Ö z aspiracjami nowej klasy ┼Ťredniej: ludzi wykszta┼éconych, pracuj─ůcych jako specjali┼Ťci lub uprawiaj─ůcych wolne zawody. Oryginalne podr├│┼╝e s┼éu┼╝─ů budowaniu to┼╝samo┼Ťci tej klasy, maj─ů wzmacnia─ç poczucie wy┼╝szo┼Ťci spo┼éecznej – i to na dwa sposoby: wy┼╝szo┼Ťci nad tubylcem, ale te┼╝ nad turyst─ů masowym, kt├│ry nale┼╝y do innej warstwy spo┼éecznej.

***

Zatem funkcja Lonely Planet jest podobna do funkcji biur podr├│┼╝y ÔÇô oswajaj─ů ┼Ťwiat i wyznaczaj─ů oczekiwane standardy. Podr├│┼╝nik dzi─Öki Lonely Planet staje si─Ö turyst─ů. Bo jednego od drugiego r├│┼╝ni dzi┼Ť wy┼é─ůcznie ┼Ťwiadomie wybrany standard.
 

Atrakcja

Do tej pory skupili┼Ťmy si─Ö na dw├│ch celach Lonely Planet: pokazywania i wyja┼Ťniania ┼Ťwiata. Jest jeszcze cel trzeci: z jednej strony kreowanie atrakcji, a z drugiej potrzeb na te atrakcje w podr├│┼╝niku/tury┼Ťcie. Ju┼╝ Dean Maccannell opisywa┼é, ┼╝e pierwszy kontakt zwiedzaj─ůcego z danym obiektem turystycznym, nie polega zazwyczaj na zetkni─Öciu si─Ö z nim samym, lecz z jakim┼Ť jego przedstawieniem. Tu jest rola przewodnika. Odpowiednia narracja atrakcji kreuje odbi├│r obiektu turystycznego przez turyst─Ö. Wszystko mo┼╝e by─ç na sprzeda┼╝.

***

Efekt: dyktat atrakcji. Rynek, specjalnie dla turyst├│w, wy┼é─ůcza konkretne miejsca z oryginalnego kontekstu spo┼éecznego czy religijnego. Now─ů funkcj─ů staje si─Ö ÔÇ×atrakcyjno┼Ť─çÔÇŁ . A jako atrakcj─Ö mo┼╝na wypromowa─ç wszystko ÔÇô Lonely Planet po Polsce poleca: ÔÇ×udzia┼é w ┼Ťwi─Ötach katolickich, gdy┼╝ s─ů one egzotyczne i widowiskowe, szczeg├│lnie droga krzy┼╝owa w Kalwarii ZebrzydowskiejÔÇŁ. Wydanie po Indiach w ten sam spos├│b poleca proces kremacji nad Gangesem.

***

W┼éa┼Ťciciele hoteli i restauracji zrobi─ů wszystko by trafi─ç do przewodnika. Od dyktatu atrakcji zale┼╝y ich byt. Zapotrzebowanie turyst├│w na tradycj─Ö i kultur─Ö (oczywi┼Ťcie autentyczn─ů i dziewicz─ů – a dziewiczo┼Ť─ç wynika obecnie wy┼é─ůcznie z kosztowno┼Ťci i trudno┼Ťci dotarcia) stawia olbrzymie wymagana ludziom w odwiedzanych krajach. To, czy dostan─ů zap┼éat─Ö, zale┼╝y wy┼é─ůcznie od tego czy turysta uzna ich za wystarczaj─ůco autentycznych i malowniczych. W ten spos├│b stereotypy wykreowane przez Lonely Planet nabieraj─ů w┼éasnego ┼╝ycia. Sto milion├│w egzemplarzy robi swoje. Wizja staje si─Ö rzeczywisto┼Ťci─ů.

***

Turystyka to podr├│┼╝owanie w stron─Ö marze┼ä. A nasze marzenia s─ů kreowane przy biurkach copywriter├│w.

***

Nie znam recepty na wyzwolenie si─Ö z schematu Lonely Planet. Na pewno trzeba by─ç wobec ┼Ťwiata pokornym. Bilet samolotowy, granatowy przewodnik i plecak nie czyni─ů automatycznie odpowiedzialnym podr├│┼╝nikiem. Przewodnik staje si─Ö przydatny, gdy szuka si─Ö dworca autobusowego czy szpitala. Lecz by pozna─ç i pr├│bowa─ç zrozumie─ç odwiedzane miejsca, potrzebny jest czas. I to zar├│wno ten sp─Ödzony w odwiedzanym miejscu, jak i przed wyjazdem w bibliotece. Nie licz, ┼╝e Lonely Planet wyt┼éumaczy ci ┼Ťwiat. Nigdy do ko┼äca nie pojmiemy inno┼Ťci. A stereotypy tylko rozmazuj─ů obraz. Nie pojmiemy, ale mo┼╝emy pr├│bowa─ç j─ů zachowa─ç.
Wyje┼╝d┼╝aj─ůc w sin─ů dal warto przeczyta─ç, poza Lonely Planet, ksi─ů┼╝ki napisane przez specjalist├│w, poszuka─ç rzetelnych ┼║r├│de┼é informacji, przejrze─ç archiwa agencji prasowych, przypomnie─ç sobie lekcje historii. Bo jad─ůc z samym tylko przewodnikiem do┼é─ůcza si─Ö do klasy Lonely. Staje si─Ö backpackersem. Dzieckiem we mgle. Szkodnikiem.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś