Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Demokratyczna Polska w demokratycznej Europie

Polska demokratyczna, a z tym mamy ostatnio problemy. Polska z lud┼║mi i dla ludzi. A Europa? Taka sama ÔÇô i z tymi samymi osobami.

krytyka politycznaNiemal ka┼╝da rozmowa na temat ÔÇ×EuropyÔÇŁ bardzo szybko, niezauwa┼╝enie schodzi na kwesti─Ö ÔÇ×Unii EuropejskiejÔÇŁ. W Polsce to ju┼╝ w zasadzie synonimy. Oczywi┼Ťcie s─ů te┼╝ kraje, gdzie synonimem dla ÔÇ×EuropyÔÇŁ jest ÔÇ×strefa euroÔÇŁ. Rozmawiaj─ůc w gronie unijnego wschodu, cz─Östo nie zauwa┼╝amy, ┼╝e zabieg podmiany tematu si─Ö dokona┼é; je┼Ťli jednak trafimy na Holendr├│w czy innych Francuz├│w, wy┼éapiemy rzecz natychmiast ÔÇô bo w ich Europie po prostu nie ma dla nas miejsca.
Egocentryzmy lokalne i do┼Ťwiadczenia historyczne r├│┼╝nych kraj├│w tak w┼éa┼Ťnie dzia┼éaj─ů i dobrze jest zdawa─ç sobie z nich spraw─Ö. Dopiero wtedy mo┼╝na postawi─ç pytanie, co takiego w┼éa┼Ťciwie przed nami skrywaj─ů.
Przede wszystkim przys┼éaniaj─ů my┼Ťlenie o innych krajach, tych spoza Unii. Akurat takie mamy po┼éo┼╝enie na mapie, ┼╝e z paroma z nich s─ůsiadujemy. Jednym z takich kraj├│w jest Ukraina, w kt├│rej wci─ů┼╝ toczy si─Ö wojna. Na ulicach naszych miast, w sklepach, w knajpach i miejscach pracy spotykamy ka┼╝dego dnia Ukrai┼äc├│w, kt├│rzy przed t─ů wojn─ů i niestabiln─ů sytuacj─ů w swoim kraju uciekaj─ů. Pracuj─ů z nami, s─ů naszymi s─ůsiadami, czasem si─Ö z nami koleguj─ů, ale ich sytuacja jako pracownik├│w i mieszka┼äc├│w Polski jest du┼╝o trudniejsza ni┼╝ tych, kt├│rzy maj─ů polskie, czyli unijne dowody osobiste.
S─ůsiedzi
Za chwil─Ö rusza w stolicy festiwal Warszawa w Budowie. W tym roku po raz pierwszy tworz─ů go kuratorzy z zagranicy i tak si─Ö z┼éo┼╝y┼éo, ┼╝e jest to zesp├│┼é Centrum Kultury Wizualnej z Kijowa. Program festiwalu nazwali S─ůsiedzi i nie przypadkiem. Kuratorzy dzia┼éaj─ůcy na co dzie┼ä w Ukrainie nie my┼Ťleli o sobie jako instytucji zajmuj─ůcej si─Ö sztuk─ů ukrai┼äsk─ů. W Kijowie, gdzie przygotowywali wcze┼Ťniejsze wystawy (w wielu uczestniczy┼éy artystki w Polski, Bia┼éorusi, Rosji) i gdzie organizowali dyskusje i dzia┼éali spo┼éecznie, byli grup─ů artystyczno-spo┼éeczn─ů. Po przyje┼║dzie do Warszawy i rozpocz─Öciu pracy nad programem festiwalu zderzyli si─Ö z tym, jak du┼╝e znaczenie ma to, ┼╝e s─ů Ukrai┼äcami. Podj─Öli jednak wyzwanie opowiedzenia o Warszawie s─ůsiad├│w. Potrzebowali┼Ťmy ich do tego, ┼╝eby zauwa┼╝y─ç, ┼╝e Europa nie ko┼äczy si─Ö na strefie Schengen, a Warszawa nie jest miastem zamieszka┼éym wy┼é─ůcznie przez posiadaczy paszport├│w umo┼╝liwiaj─ůcych bezproblemowe poruszanie si─Ö po Europie.
Tu┼╝ obok nas, w Bia┼éorusi dzia┼éa wiele ┼Ťwietnych organizacji, zajmuj─ůcych si─Ö prawami cz┼éowieka, sztuk─ů wsp├│┼éczesn─ů i niezale┼╝n─ů nauk─ů. Co o nich wiemy? Je┼Ťli w og├│le, to m├│wimy o niedemokratycznym re┼╝imie ┼üukaszenki i przygl─ůdamy si─Ö opozycji politycznej, od 8 lat rozbitej i podzielonej, czasem te┼╝ opozycji, kt├│r─ů nazywam ÔÇ×wyszywankow─ůÔÇŁ, walcz─ůcej o godne miejsce j─Özyka bia┼éoruskiego i bia┼éoruskiej kultury (czyli te metaforyczne tradycyjne wyszywanki) w ┼╝yciu publicznym ich kraju. Czy znamy jednak m┼éode ruchy i organizacje, kt├│re wydaj─ů pisma, zajmuj─ů si─Ö niezale┼╝n─ů od pa┼ästwa nauk─ů, organizuj─ů ┼╝ycie kulturalne na wysokim, mi─Ödzynarodowym poziomie? W Mi┼äsku jest ca┼éa masa genialnych ludzi, ┼Ťwietnie wykszta┼éconych, maj─ůcych ogromne kompetencje w tym co robi─ů ÔÇô tzn. b┼éyskotliwe wystawy, niezale┼╝ne gazety internetowe czy miejsca, kt├│re mo┼╝na by nazwa─ç centrami kultury takie jak CEH czy Galeria Y.
Ludzie
Na kluczowe pytanie, jaka powinna by─ç Polska i w jakiej chcemy ┼╝y─ç Europie odpowiadam, ┼╝e Polska przede wszystkim musi by─ç demokratyczna, z czym mamy ostatnio problemy. Banalne? Rzecz nie zamyka si─Ö bynajmniej w kwestii obrony s─ůd├│w i tr├│jpodzia┼éu w┼éadzy ÔÇô chodzi bowiem o kraj, w kt├│rym s┼éucha si─Ö mieszka┼äc├│w, a wi─Öc nie tylko Polak├│w mieszkaj─ůcych w kraju b─ůd┼║ za jego granicami. Polska demokratyczna, to znaczy s┼éuchaj─ůca g┼éosu np.┬á pracownik├│w z Ukrainy i o pami─Ötaj─ůca o nich nie tylko w├│wczas, gdy potrzeba alibi dla nieprzyjmowania uchod┼║c├│w. Chodzi jednak nie tylko kogo, ale i jak s┼éucha─ç. Przed wyborami samorz─ůdowymi (i w og├│le, przed wyborami) s┼éyszymy od wszystkich kandydat├│w i kandydatek, ┼╝e dla nich najwa┼╝niejsi s─ů ludzie. Kiedy zej┼Ť─ç na poziom konkretu okazuje si─Ö, ┼╝e┬á wys┼éuchanie g┼éosu obywateli sprowadza si─Ö do kolejnych inicjatyw referend├│w, a w┼éa┼Ťciwie plebiscyt├│w ÔÇô za lub przeciw w┼éadzy ÔÇô kt├│re vox populi w danej sprawie jedynie symuluj─ů. Demokratyczna polityka zna jednak ÔÇô i zaczyna praktykowa─ç ÔÇô rozwi─ůzania du┼╝o bli┼╝sze duchowi publicznej rozmowy o sprawach wsp├│lnych, kt├│rych efektem jest demokratyczna decyzja. O panelach obywatelskich, bo o nich na przyk┼éad mowa, pisali┼Ťmy ju┼╝ w Spi─Öciu.
Demokratyczna Polska mo┼╝e tu czerpa─ç z do┼Ťwiadcze┼ä w┼éasnych ÔÇô panele tego rodzaju znamy cho─çby z Gda┼äska ÔÇô ale te┼╝ z tych do┼Ťwiadcze┼ä Europy, w kt├│rych publiczne g┼éosowanie na temat wielkiej sprawy by┼éo fina┼éem wielkiej deliberacji, nie za┼Ť instrumentem wbicia spo┼éecze┼ästwu do g┼éowy jedynie s┼éusznego rozwi─ůzania. Jak np. w Irlandii ÔÇô nie tej z 2008 i 2009 roku, kiedy to kazano obywatelom g┼éosowa─ç tak d┼éugo, a┼╝ uzyskaj─ů w┼éa┼Ťciwy wynik, lecz tej bardziej wsp├│┼éczesnej. Referendum, kt├│re odby┼éo si─Ö 25 maja w Irlandii i dotyczy┼éo prawa do aborcji, by┼éo ÔÇ×efektem nie tylko kampanii spo┼éecznych, ale te┼╝ prac og├│lnokrajowego panelu obywatelskiego i formalnym g┼éosowaniem w sprawie przyj─Öcia jego rekomendacjiÔÇŁ jak pisa┼é w Krytyce Politycznej Marcin Gerwin. Nie chodzi o ÔÇ×modernizacj─Ö przez imitacj─ÖÔÇŁ, tak popularn─ů w Polsce po 1989 roku, lecz europejsk─ů inspiracj─Ö demokratyczn─ů.
Od Europy warto si─Ö uczy─ç ÔÇô tak┼╝e: czego nie robi─ç. Kandydat na prezydenta Warszawy Patryk Jaki obiecuje w kampanii wyborczej nowe linie metra ÔÇô od zaraz. Pojecha┼é nawet do Sofii, by zobaczy─ç, jak szybko da si─Ö metro budowa─ç. Miasto jest Nasze, z pozoru bardzo lokalna organizacja, skontaktowa┼éo si─Ö jednak z zaprzyja┼║nion─ů organizacj─ů z Sofii i na przyk┼éadzie tamtejszych do┼Ťwiadcze┼ä pokaza┼éo, ┼╝e projekt Patryka Jakiego pomija ca┼ée mn├│stwo ludzkich potrzeb i interes├│w. Kosztem megaloma┼äskich wizji politycznych zaniedbuje si─Ö bowiem zr├│wnowa┼╝ony rozw├│j miasta (jak ca┼éy bud┼╝et na komunikacj─Ö p├│jdzie na metro, to na tramwaje i autobusy ju┼╝ nie starczy, wi─Öc ci, kt├│rzy mieszkaj─ů blisko metra zyskuj─ů ÔÇô a przynajmniej w┼éa┼Ťciciele mieszka┼ä, bo p┼éatnicy czynsz├│w ju┼╝ niekoniecznie ÔÇô za to inni du┼╝o trac─ů). Patryk Jaki snuje te┼╝ fantazje o ÔÇ×19. dzielnicyÔÇŁ w warszawie, strefie przysz┼éo┼Ťci, innowacji i nowoczesno┼Ťci. Dubaj nad Wis┼é─ů, kr├│tko m├│wi─ůc. Abstrahuj─ůc od faktu, czy Zatoka Perska to dobry wzorzec rozwoju mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e by┼éam ostatnio w stolicy Serbii i widzia┼éam podobny projekt ÔÇô Belgrad Na Wodzie. Imponuj─ůce wielkie budynki, trawka przyci─Öta pod linijk─Ö i pomalowana na zielono, eleganckie chodniki ÔÇô Truman Show w realu. Tylko ┼╝e real ten w Belgradzie otoczono p┼éachtami na stela┼╝ach, kt├│re oddzielaj─ů dzielnice przysz┼éo┼Ťci od reszty miasta, ┼╝eby ci, kt├│rzy si─Ö w niej znajd─ů nie ogl─ůdali czego┼Ť, co jest nieestetyczne. Na tych p┼éachtach s─ů pseudoartystyczne obrazki jaki┼Ť przedmiot├│w, np. awokado (!). W czasie mojego kr├│tkiego pobytu w mie┼Ťcie w tej ÔÇ×dzielnicy awokadoÔÇŁ odgrodzonej od reszty miasta zgin─Ö┼éo na budowie dw├│ch robotnik├│w. Ma┼éo kto o tym s┼éysza┼é, bo finansowana przez deweloperski biznes propaganda sukcesu t┼éumi g┼éosy protestuj─ůcych mieszka┼äc├│w. Miasto niew─ůtpliwie europejskie, aspiruj─ůce do Europy unijnej ÔÇô daje lekcj─Ö, czego nie robi─ç i jak si─Ö przed tym broni─ç.
Unia
Ukraina, Bia┼éoru┼Ť czy Serbia nie s─ů w UE, ale s─ů w Europie. Polska swoj─ů pozycj─Ö w Unii traci, bo jej rz─ůd nie chce przestrzega─ç regu┼é, na kt├│re jako spo┼éecze┼ästwo si─Ö zgodzili┼Ťmy w referendum przed 15 laty. Liberalni publicy┼Ťci strasz─ů nas Polexitem, ale wygl─ůda na to, ┼╝e PiS nie ma wyprowadzenia Polski z UE w planie. W niczym nie zmienia to faktu, ┼╝e dzia┼éania PiS na pewno wyprowadzaj─ů powoli UE z Polski, co w przysz┼éo┼Ťci u┼éatwi krajom unijnego ÔÇ×j─ůdraÔÇŁ trzymanie nas w przysz┼éo┼Ťci na dystans. Jednocze┼Ťnie tracimy w ten spos├│b okazj─Ö do bycia g┼éosem tych, kt├│rzy w Unii nie s─ů. Przed laty Polska stara┼éa si─Ö politykom na Zachodzie przypomina─ç, ┼╝e Europa nie ko┼äczy si─Ö na wschodzie na naszej granicy. Dzi┼Ť kompletnie o tym zapomnieli┼Ťmy, a nawet je┼Ťli sobie przypomnimy, nasza opowie┼Ť─ç nie b─Ödzie dobrze s┼éyszana.
Polska mo┼╝e zmienia─ç Europ─Ö tylko wtedy, kiedy b─Ödzie z ni─ů rozmawia─ç, inspirowa─ç si─Ö tym, co w niej najlepsze i uczy─ç si─Ö na jej b┼é─Ödach. I pami─Öta─ç, ┼╝e ona sama na Unii Europejskiej si─Ö nie ko┼äczy. Przede wszystkim jednak uzna si─Ö za cz─Ö┼Ť─ç wsp├│lnoty i wsp├│┼éautork─Ö jej regu┼é.
***

Artyku┼é powsta┼é w┬áramach projektu┬áÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ .┬á

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

fundusz

***

Demos potrzebny Unii od zaraz

Wszyscy jeste┼Ťmy z PRL-u?

Polexitu nie b─Ödzie. Unii niestety te┼╝ mo┼╝e nie by─ç

UE: Inkluzywna przestrze┼ä solidarno┼Ťci

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś