Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Czy ruch klimatyczny przegra艂?

Ruch klimatyczny nie przegra艂, ale mo偶e przegra膰, je艣li nie wyci膮gniemy wniosk贸w z naszych dotychczasowych dzia艂a艅. Musimy podda膰 je refleksji, bo to w wewn臋trznych problemach ruch贸w widz臋 przyczyn臋 braku ich skuteczno艣ci politycznej.
Czy ruch klimatyczny przegra艂?
ilustr.: Marta Podogrocka

To b臋dzie s艂odko-gorzkie wyznanie. S艂odkie, bo pisane z miejsca przemy艣lenia, wyci膮gni臋cia wniosk贸w i wdzi臋czno艣ci. Z miejsca zapa艂u i wiedzy niezb臋dnej do podejmowania kolejnych dzia艂a艅. Gorzkie, bo opowiadaj膮ce o b艂臋dach, trudach i 偶a艂obie.

Jestem cz臋艣ci膮 polskiego ruchu klimatycznego. Ruchu rozumianego szeroko 鈥 jako po艂膮czenie nieformalnych inicjatyw dzia艂aj膮cych na rzecz z艂agodzenia skutk贸w kryzysu klimatycznego. Jestem cz臋艣ci膮 grupy, kt贸ra kiedy艣 by艂a widoczna na ulicach i obecna w mediach, teraz鈥 No w艂a艣nie. Co sta艂o si臋 z dziesi膮tkami, a mo偶e nawet setkami tysi臋cy m艂odych strajkuj膮cych os贸b? Co sta艂o si臋 z tymi, kt贸rzy blokowali ulice? Gdzie s膮 ci, kt贸rzy chodzili na marsze? I czy to, 偶e ich dzia艂ania przycich艂y, oznacza, 偶e polski ruch klimatyczny przegra艂?

Poniewa偶 kryzys klimatyczny wci膮偶 trwa, a jego skutki dotykaj膮 coraz wi臋kszej liczby ludzi, tak偶e w Polsce, poniewa偶 wszystkim nam potrzebna jest nadzieja i poniewa偶 bez wyci膮gni臋cia wniosk贸w z przesz艂ych dzia艂a艅 nie zbudujemy lepszej przysz艂o艣ci, chcia艂abym podda膰 refleksji przyczyny zastoju w ruchu klimatycznym, wymieni臋 jego sukcesy i korzy艣ci p艂yn膮ce z dotychczasowej dzia艂alno艣ci grup nieformalnych, a na koniec podziel臋 si臋 lekcjami, kt贸rych nauczy艂y mnie ostatnie trzy lata aktywizmu.

Co doprowadzi艂o do 鈥瀦amarcia鈥 dzia艂a艅 proklimatycznych w Polsce? Przede wszystkim naturalny cykl 偶ycia ruch贸w spo艂ecznych. Grupy nie mog膮 trwa膰 w ci膮g艂ej mobilizacji, a efekt 艣wie偶o艣ci i nowo艣ci znika z czasem. Zw艂aszcza ruchy grassrootowe (oddolne), o rozproszonej decyzyjno艣ci i dzia艂aniach szybko trac膮 momentum, poniewa偶 oparte s膮 na dora藕nych zrywach spowodowanych na przyk艂ad konkretnymi wydarzeniami politycznymi. Grupa, kt贸ra zaczyna swoje dzia艂ania oddolnie, po pierwszym czasie mobilizacji mo偶e albo ustrukturyzowa膰 swoje dzia艂ania, wypracowa膰 sposoby podejmowania decyzji, zacz膮膰 strategizowa膰 dalsze akcje, lub po prostu przesta膰 istnie膰. Jednak warto pami臋ta膰, 偶e m膮dro艣膰 i do艣wiadczenie, kt贸re zosta艂y wytworzone w czasie 鈥炁紋cia鈥 ruchu, nie znikaj膮 鈥 zostaj膮 w osobach, kt贸re by艂y zaanga偶owane.

Nasze wewn臋trzne konflikty

W przypadku polskiego ruchu klimatycznego, kt贸ry rozpocz膮艂 swoje dzia艂ania w 2019 roku, du偶膮 rol臋 odegra艂y te偶 czynniki wewn膮trz inicjatyw. M艂odzie偶owy Strajk Klimatyczny zak艂adany by艂 przez osoby w wieku 17/18 lat. Extinction Rebellion Polska, mimo 偶e za艂o偶ony zosta艂 przez osoby starsze, r贸wnie偶 szybko sta艂 si臋 ruchem w du偶ej mierze m艂odzie偶owym. Mieli艣my po kilkana艣cie/dwadzie艣cia par臋 lat 鈥 dopiero uzyskiwali艣my bierne prawo wyborcze 鈥 mieli艣my zerowe do艣wiadczenie w kampaniowaniu i (zw艂aszcza z pocz膮tku) niewielk膮 wiedz臋 na temat zmian klimatycznych. Jako m艂ode osoby zacz臋li艣my wykonywa膰 prac臋 (nie b贸jmy si臋 tak tego nazwa膰), kt贸ra wymaga艂a wielkich kompetencji. Dzia艂anie w zespole, zarz膮dzanie zasobami, tworzenie strategii politycznej i medialnej to nie s膮 鈥 niestety 鈥 rzeczy, kt贸rych uczy si臋 w liceum.

Stres zwi膮zany z tym, jak szybko uros艂a skala i rozpoznawalno艣膰 M艂odzie偶owego Strajku Klimatycznego, by艂 jednym z czynnik贸w, kt贸ry doprowadzi艂 do wypalenia wielu os贸b. W dzia艂aniu pod presj膮 by膰 mo偶e pomog艂yby narz臋dzia, takie jak informacja zwrotna, facylitacja (prowadzenie spotka艅), okre艣lona decyzyjno艣膰 poszczeg贸lnych grup. Na p贸藕niejszych etapach dzia艂a艅 wiele z nas wiedzia艂o ju偶 o ich istnieniu, ale nie byli艣my wystarczaj膮co biegli w ich u偶ywaniu. Spotkania by艂y d艂ugie, nieustrukturyzowane, pe艂ne napi臋膰. Wiele zale偶a艂o od dojrza艂o艣ci i zasob贸w poszczeg贸lnych os贸b.

Uczenie si臋 w dzia艂aniu i brak do艣wiadczenia nie by艂y jednak najtrudniejsze. Wi臋kszo艣膰 z nas radzi艂a sobie z tym bardzo dobrze, poniewa偶 mia艂a wok贸艂 siebie wsp贸lnot臋. Ludzie by膰 mo偶e przychodz膮 do ruch贸w dla idei, ale zostaj膮 w nich dla innych os贸b. Takie jest te偶 moje do艣wiadczenie 鈥 najwa偶niejsza nie by艂a dla mnie sprawa, a poczucie, 偶e jestem w艣r贸d ludzi, kt贸rzy chc膮 robi膰 dobre i wa偶ne rzeczy. Pocz膮tkiem ko艅ca by艂y konflikty wewn膮trz ruch贸w 鈥 okaza艂o si臋, 偶e do budowania wsp贸lnoty nie wystarcz膮 dobre ch臋ci.

Uwa偶am, 偶e 偶adna z przeszk贸d, na jak膮 napotka艂y ruchy klimatyczne, nie zawa偶y艂a na wykruszeniu si臋 z nich os贸b tak bardzo, jak wewn臋trzne konflikty. Chc臋 napisa膰 to bardzo jasno 鈥 konflikty w grupach b臋d膮 zawsze. Nie da si臋 ich unikn膮膰 i nie to powinno by膰 naszym celem. Pytanie, kt贸re chcia艂abym, 偶eby艣my sobie zadawali brzmi: w jaki spos贸b mo偶emy przechodzi膰 przez konflikty w poczuciu bezpiecze艅stwa, wzajemnego szacunku i skuteczno艣ci.

Optymizm zamiast 偶a艂oby 聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽

Podej艣cie do aktywizmu wielu os贸b dzia艂aj膮cych wtedy nazwa艂abym fa艂szyw膮 nadziej膮 鈥 opart膮 na przekonaniu, 偶e strajki, pikiety czy blokady przynios膮 鈥瀝ealn膮 zmian臋鈥 w emisjach. Brak prze偶ycia dog艂臋bnej 偶a艂oby po 艣wiecie, kt贸ry wci膮偶 tracimy i kt贸rego traci膰 nie przestaniemy, tylko pog艂臋bia艂 depresj臋 klimatyczn膮. Wiele z nas nie spotka艂o si臋 ze swoim smutkiem, 偶alem, rozpacz膮 i utopi艂o je w dzia艂aniu. Im trudniej nam by艂o, tym wi臋cej dzia艂ali艣my, a im wi臋cej dzia艂ali艣my, tym mniej mieli艣my si艂 i tym bardziej rozczarowani byli艣my, 偶e 艣wiat si臋 nagle nie zmieni艂. To pog艂臋bia艂o depresj臋 klimatyczn膮, z kt贸r膮 wiele z nas zmaga艂o si臋 jeszcze przed do艂膮czeniem do ruch贸w.

To, 偶e wiele inicjatyw by艂o 鈥瀒mportem鈥 z zagranicy utrudni艂o wypracowanie skutecznej strategii, w kt贸rej wzi臋liby艣my pod uwag臋 polskie konteksty. Zwi臋kszy艂o te偶 pr贸g wej艣cia dla os贸b starszych, niepos艂uguj膮cych si臋 biegle j臋zykiem angielskim. Przyj臋cie 鈥瀦 automatu鈥 strategii, s艂ownictwa i struktury zachodnich ruch贸w z jednej strony wspar艂o powstanie inicjatyw, poniewa偶 nie musia艂y艣my wymy艣la膰 wszystkiego od pocz膮tku, narazi艂o nas jednak na wiele b艂臋d贸w, kt贸re pope艂nia si臋, gdy nie przemy艣li si臋 dok艂adnie, jak ruch ma dzia艂a膰.

Z czasem, kiedy media w na 艣wiecie przesta艂y m贸wi膰 o Grecie Thunberg, te w Polsce zaprzesta艂y relacjonowania dzia艂a艅 M艂odzie偶owego Strajku Klimatycznego. S艂abn膮ca popularno艣膰 zagranicznego ruchu wp艂yn臋艂a na spos贸b, w jaki odbierany by艂 polski oddzia艂 Fridays For Future.

Pandemia, aborcja i wojna

Poza czynnikami wewn膮trz ruch贸w by艂y te偶 jednak te zewn臋trzne. Pandemia i lockdown nie tylko uniemo偶liwi艂y wychodzenie na ulice, lecz tak偶e scentralizowa艂y wi臋kszo艣膰 dzia艂a艅. Poniewa偶 spotkania odbywa艂y si臋 online, nie by艂o ju偶 lokalno艣ci. Komunikacja nie odbywa艂a si臋 twarz膮 w twarz, a na forach internetowych. To doprowadzi艂o do problem贸w z decyzyjno艣ci膮. Nie by艂o jasne, kto decyduje, bo ka偶da osoba z dost臋pem do internetu mog艂a si臋 wypowiedzie膰, napisa膰 komentarz, do艂膮czy膰 do spotkania. Nie by艂o ju偶 decentralizacji i lokalnego budowania wi臋zi.

Pandemia nie przeszkodzi艂a jednak Strajkowi Kobiet w doprowadzeniu do najwi臋kszej mobilizacji polskiego spo艂ecze艅stwa od czas贸w 鈥濻olidarno艣ci鈥. Manifestacje w obronie praw kobiet poch艂on臋艂y zasoby zar贸wno os贸b, jak i samych ruch贸w. Inicjatywy zjednoczy艂y si臋 we wsp贸lnym dzia艂aniu na rzecz legalnej aborcji, ale w tym samym czasie nie da艂y rady wci膮偶 dba膰 o zagadnienia klimatu i ekologii. Mobilizowanie obywatelek_li do wyj艣cia na ulice w sprawach innych ni偶 prawa kobiet lub sprzeciwianie si臋 PiSowi przez wiele miesi臋cy by艂o kontrskuteczne. Po eskalacjach przyszed艂 za艣 czas rozczarowania, zm臋czenia i zw膮tpienia w skuteczno艣膰 aktywizowania si臋.

Ostatnim wa偶nym czynnikiem zewn臋trznym, kt贸ry sprawi艂, 偶e ruch klimatyczny przycich艂, by艂 wybuch wojny w Ukrainie. Podobnie jak przy strajkach kobiet polskie spo艂ecze艅stwo zmobilizowa艂o si臋, by dzia艂a膰. I przestrzeni na klimat zabrak艂o. Co prawda to w艂a艣nie ze wzgl臋du na wybuch wojny powsta艂a inicjatywa Wsch贸d dzia艂aj膮ca na rzecz embarga na paliwa kopalne z Rosji, kt贸ra 艂膮czy temat klimatu i wojny, jednak nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e w pierwszych tygodniach czy miesi膮cach konfliktu ludzie nie mieli si艂y na 偶adne inne dzia艂ania ni偶 te bezpo艣rednio wspieraj膮ce s膮siad贸w. W ruchach klimatycznych poza aktami solidarno艣ci i wsparcia nie by艂o ch臋ci na m贸wienie o sprawach klimatu 鈥 dzia艂y si臋 wa偶niejsze rzeczy, kt贸re potrzebowa艂y naszej uwagi i si艂y.

Nie ma w膮tpliwo艣ci co do tego, 偶e obecnie oddolne dzia艂ania proklimatyczne s膮 w Polsce mniejsze ni偶 jeszcze 3 lata temu. Czy to oznacza, 偶e grupy i osoby, kt贸re w latach 2019-2021 anga偶owa艂y si臋 dla planety, ponios艂y pora偶k臋?

Wzbieraj膮ca fala ruch贸w

Odpowiedzi na to pytanie mo偶na szuka膰 na dwa sposoby: albo mierz膮c skuteczno艣膰 dzia艂a艅, albo odporno艣膰 samych dzia艂aj膮cych. Chcia艂abym popatrze膰 na problem przede wszystkim z tej drugiej perspektywy z kilku powod贸w. Po pierwsze, bierze ona pod uwag臋 osob臋 鈥搄ej dobrostan, rozw贸j i poczucie sprawczo艣ci. Po drugie, wp艂ywa ona na pierwsz膮 i jest po prostu wa偶niejsza. Je艣li co dwa lata kolejne setki tysi臋cy ludzi b臋d膮 si臋 wypala膰, to nigdy nie stworzymy skutecznego (tak偶e politycznie) ruchu. Po trzecie, to w wewn臋trznych problemach ruch贸w widz臋 przyczyn臋 braku skuteczno艣ci politycznej.

Poniewa偶 jednak zdaj臋 sobie spraw臋 z tego, dla jak wielu os贸b perspektywa skuteczno艣ci jest wa偶niejsza od odporno艣ci, po艣wi臋c臋 chwil臋 tej pierwszej. Sukces szeroko poj臋tego ruchu klimatycznego namacalnie wida膰 w mediach, polityce i reklamie. Wiele redakcji ma swoje 鈥瀦ielone鈥 dzia艂y, media pisz膮 zar贸wno o klimacie, jak i ochronie przyrody. Wszechobecno艣膰 greenwashingu 鈥 wywo艂ywania u klient贸w poczucia, 偶e dany produkt czy us艂uga s膮 zgodne z ekologicznymi standardami 鈥 聽r贸wnie偶 jest 鈥 ubocznym 鈥 efektem dzia艂alno艣ci ruch贸w spo艂ecznych. Wszystko jest dzi艣 鈥瀦ielone鈥 鈥 od kart kredytowych przez chusteczki do nosa a偶 po osiedla. To, 偶e kryzys klimatyczny by艂 jednym z temat贸w poruszanych w ostatniej kampanii prezydenckiej, r贸wnie偶 jest dowodem na to, jak du偶膮 presj臋 spo艂eczn膮 uda艂o si臋 nam 鈥 osobom aktywistycznym 鈥 wytworzy膰.

Tak jak pisz臋, to dopiero pocz膮tek, poniewa偶 dotychczasowe dzia艂ania zmobilizowa艂y setki tysi臋cy os贸b, kt贸re teraz mog膮 kontynuowa膰 budowanie rzeczywisto艣ci odpowiadaj膮cej na liczne kryzysy. Pierwsza fala zaanga偶owania da艂a wielu osobom szans臋 na znalezienie swojego sposobu dzia艂ania na rzecz klimatu. Mo偶liwo艣膰 budowania ruch贸w spo艂ecznych opartych o r贸偶ne strategie zmiany sprawi艂a, 偶e wiele z nas zada艂o sobie pytanie 鈥濩o ja uwa偶am za skuteczne?鈥 lub 鈥濲aki jest m贸j kawa艂ek?鈥. Dzi臋ki temu ruch mo偶e dzia艂a膰 coraz skuteczniej, poniewa偶 aktywi艣ci ucz膮 si臋, specjalizuj膮 w konkretnej rzeczy i mog膮 wykonywa膰 j膮 coraz lepiej. Osoby aktywistyczne nie robi膮 ju偶 鈥瀟ego, co trzeba鈥, a to, co chc膮.

A chc膮 r贸偶nych rzeczy i dzi臋ki temu powstaje ca艂y ekosystem inicjatyw. Budowanie nowego spo艂ecze艅stwa odpornego na kryzys nie oznacza dzi艣 do艂膮czenia do kilku og贸lnopolskich ruch贸w 鈥 mo偶liwo艣ci jest wiele wi臋cej, tak偶e tych lokalnych. Na do艣wiadczeniu os贸b dzia艂aj膮cych kiedy艣 w M艂odzie偶owym Strajku Klimatycznym i Extinction Rebellion Polska wyrastaj膮 dzi艣 nowe inicjatywy.

Ruch Solidarno艣ci Klimatycznej 鈥 ruch adresuj膮cy g艂臋bokie przyczyny kryzys贸w i kampaniuj膮cy w tym momencie na rzecz energetyki obywatelskiej i demokracji deliberacyjnej, kt贸rego jestem wsp贸艂za艂o偶ycielk膮.

Bombelki. Kolektyw 鈥 ma艂a grupa os贸b informuj膮ca o szkodliwo艣ci gazu.

Koalicja Wroc艂awska Ochrona Klimatu 鈥 艂膮cz膮ca ruchy i inicjatywy kampaniuj膮ce na rzecz ochrony cennych przyrodniczo teren贸w we Wroc艂awiu.

B臋d膮ca w Koalicji HUBA hub aktywistyczny 鈥 edukuj膮ca i sieciuj膮ca aktywist贸w dzia艂aj膮cych dla ochrony klimatu we Wroc艂awiu.

Wsch贸d 鈥 kampania na rzecz embarga na rosyjskie paliwa kopalne.

Odra Osoba 鈥 grupa dzia艂aj膮ca na rzecz przyznania Odrze osobowo艣ci prawnej.

M艂odzi Lokalsi 鈥 inicjatywa sk艂adaj膮ca si臋 z by艂ych dzia艂aczy MSK, maj膮ca na celu 鈥撯瀠czynienie regionu koni艅skiego miejscem z perspektywami dla m艂odzie偶y鈥.

Cho膰 wi臋kszo艣膰 z tych inicjatyw nie jest jeszcze Czytelnikowi zapewne znana i dopiero rozpoczyna swoje dzia艂ania, to mnogo艣膰 i r贸偶norodno艣膰 grup nie pozwala m贸wi膰 o 鈥搘ygaszeniu鈥 ruchu klimatycznego. Wr臋cz przeciwnie 鈥 ta fala w艂a艣nie wzbiera.

Ruch klimatyczny nie przegra艂, a przeistoczy艂 si臋. Dzia艂ania na rzecz sprawiedliwo艣ci klimatycznej s膮 kontynuowane przez setki os贸b w ca艂ej Polsce. Ruch klimatyczny nie przegra艂, ale mo偶e przegra膰, je艣li nie wyci膮gniemy wniosk贸w z naszych dotychczasowych dzia艂a艅. Mo偶emy by膰 m膮drzejsze o dotychczasowe do艣wiadczenia, bardziej dojrza艂e w naszych d膮偶eniach do zmiany i dzia艂a膰 skuteczniej, ale jest kilka krok贸w, kt贸re koniecznie musimy wykona膰, zanim to si臋 stanie.

Dzia艂anie poprzez wsp贸lnot臋

Po pierwsze, musimy wyci膮gn膮膰 wnioski z dotychczasowych trzech lat zaanga偶owania. My艣l臋 tu zar贸wno o ewaluacji na poziomie ruch贸w, organizacji, jak i jednostek. Co posz艂o dobrze? Z czego jeste艣my zadowolone? Czego nie uda艂o nam si臋 osi膮gn膮膰? Co mo偶emy zrobi膰 lepiej? Jak ja 鈥 osobi艣cie 鈥 mog臋 wspiera膰 zmian臋 w spos贸b zdrowy dla siebie? Odpowiedzenie sobie na tych kilka pyta艅 to konieczno艣膰, je艣li chcemy i艣膰 dalej.

Wiele z nas musi te偶 przepracowa膰 na poziomie emocjonalnym to, 偶e inicjatywa, kt贸rej po艣wi臋ca艂o si臋 sw贸j czas i energi臋, z kt贸r膮 si臋 z偶y艂o, nie jest ju偶 tym, czym by艂a. Dla mnie samej odej艣cie z Extinction Rebellion wi膮za艂o si臋 z przej艣ciem przez proces 偶a艂oby, ale te偶 szukania w艂asnej to偶samo艣ci. Nie da si臋 艂atwo przej艣膰 z etapu po偶egnania, smutku, rozczarowania, do budowania czego艣 nowego. Dlatego konieczna jest przestrze艅 na 艂zy, z艂o艣膰 i niepewno艣膰.

Jedn膮 z lekcji, kt贸re ja sama wyci膮gam, jest 艣wiadomo艣膰, 偶e to relacje mi臋dzyludzkie s膮 najwa偶niejsze w ruchach spo艂ecznych. Ludzie nie dzia艂aj膮 dlatego, 偶e id膮 za jak膮艣 ide膮. Ludzie dzia艂aj膮 dlatego, 偶e widz膮, 偶e dziel膮 warto艣ci z innymi, 偶e czuj膮 si臋 cz臋艣ci膮 wi臋kszej wsp贸lnoty. I to wsp贸lnota jest podstaw膮 dzia艂a艅. Tak偶e tych politycznych. W zatomizowanym spo艂ecze艅stwie, w systemie, w kt贸rym nie czujemy sprawczo艣ci, budowanie g艂臋bokich, dojrza艂ych relacji samo w sobie jest aktem wywrotowym. Jest te偶 bardzo trudne i wymagaj膮ce. Dlatego konieczne jest budowanie system贸w wspieraj膮cych uczenie si臋 umiej臋tno艣ci interpersonalnych, udzielanie informacji zwrotnej, wchodzenie w bezpieczny konflikt.

To w艂a艣nie konflikty wewn膮trz ruch贸w pokaza艂y, jak wa偶ne jest nieopieranie si臋 na dojrza艂o艣ci i umiej臋tno艣ciach poszczeg贸lnych os贸b, a tworzenie przestrzeni do zdobywania wiedzy i narz臋dzi. Wyzwania, jakie stawia przed nami kryzys klimatyczny, s膮 zbyt du偶e, aby艣my poradzi艂y sobie z nimi bez przestrzeni na rozw贸j osobisty. Skoro nikt nie uczy nas pracy w grupie, zarz膮dzania zasobami, szczerej komunikacji, to same musimy da膰 sobie przestrze艅 na zdobycie tych umiej臋tno艣ci.

To radykalny, odwracaj膮cy narracj臋 po艣wi臋cenia dla sprawy pomys艂, ale uwa偶am te偶, 偶e to ruch ma by膰 dla ludzi, a nie ludzie dla ruchu. Inicjatywa mo偶e by膰 miejscem, w kt贸rym mo偶na si臋 uczy膰 i rozwija膰. Mo偶e by膰 te偶 miejscem daj膮cym nadziej臋 i poczucie przynale偶no艣ci. Chcia艂abym, 偶eby ludzie dzia艂ali, poniewa偶 to daje im sprawczo艣膰, a nie dlatego, 偶e czuj膮, 偶e musz膮 si臋 po艣wi臋ci膰. Chcia艂abym, 偶eby ruchy widzia艂y siebie jako wsparcie dla os贸b do艂膮czaj膮cych, a nie patrzy艂y na nowe osoby, jako na wsparcie swoich kampanii.

呕eby tak by艂o, konieczne jest pokazywanie pozytywnej wizji przysz艂o艣ci i proponowanie rozwi膮za艅. Chcia艂abym, 偶eby艣my jako osoby domagaj膮ce si臋 zmian, wskazywa艂y ich kierunek. Potrzebujemy pozytywnej wizji 艣wiata, kt贸ry budujemy i do budowania kt贸rego zapraszamy kolejne obywatelki, polityk贸w, naukowczynie i nastolatk贸w. Potrzebujemy wskazywa膰 alternatywy i modelowa膰 rozwi膮zania. To ju偶 nie jest czas na m贸wienie, 偶e czego艣 nie wolno. To czas opowiadanie o tym, co mo偶liwe. W propozycjach zmian widz臋 otuch臋 dla os贸b dzia艂aj膮cych, ale te偶 rol臋 strategiczn膮. Kiedy odpowiemy sobie na to, jakiego 艣wiata chcemy, mo偶emy zacz膮膰 budowa膰 poparcie spo艂eczne i polityczne wok贸艂 konkretnych rozwi膮za艅. Martin Luther King porwa艂 ludzi, m贸wi膮c 鈥濱 have a dream鈥 a nie 鈥濱 have a complaint鈥. Pozytywna wizja daje nadziej臋, mobilizuje i jest podstaw膮 do dzia艂a艅 politycznych.

Propozycje pozwalaj膮 te偶 szuka膰 punkt贸w wsp贸lnych mi臋dzy inicjatywami i budowa膰 koalicje. Po czasie rozproszonych, samodzielnych dzia艂a艅, teraz przychodzi moment na wsp贸艂prac臋 mi臋dzy r贸偶nymi ruchami, inicjatywami i NGOsami. Dzi臋ki temu, 偶e jest nas wiele i 偶e dzia艂amy w r贸偶nych obszarach, mo偶emy synergizowa膰 to, co robimy i wspiera膰 siebie wzajemnie.

Jeste艣my cz臋艣ci膮 wi臋kszej zmiany

呕eby wsp贸艂praca mi臋dzy inicjatywami by艂a mo偶liwa, potrzebne jest uznanie tego, 偶e jeste艣my r贸偶ne. Chcia艂abym, 偶eby has艂o 鈥濲este艣my cz臋艣ci膮 wi臋kszej zmiany鈥 – zdanie, kt贸rym kierujemy si臋 w Ruchu Solidarno艣ci Klimatycznej 鈥 towarzyszy艂o ka偶dej z nas podczas dzia艂ania na rzecz lepszej przysz艂o艣ci. Mie艣ci si臋 w nim poszanowanie nie tylko dla istnienia innych grup, ale te偶 innych teorii zmiany, sposob贸w dzia艂ania i doboru taktyk. Silny i r贸偶norodny ekosystem inicjatyw jest konieczny do anga偶owania r贸偶norodnych os贸b i do skutecznych dzia艂a艅 politycznych i spo艂ecznych. Chcia艂abym, aby polska scena klimatyczna by艂a tak zdywersyfikowana, aby ka偶da osoba mog艂a znale藕膰 spos贸b dzia艂ania, kt贸ry daje jej najwi臋cej rado艣ci i poczucia sprawczo艣ci. Aby dzia艂a膰 skutecznie, patrzmy na swoje dzia艂ania w d艂ugiej perspektywie czasowej 鈥 聽i na poziomie jednostki i na poziomie ruchu. Mam 21 lat i wiem, 偶e do ko艅ca 偶ycia b臋d臋 budowa膰 spo艂ecze艅stwo odporne na kryzysy. Wiem, 偶e wielokrotnie b臋d臋 zm臋czona, strac臋 optymizm (ale nie nadziej臋) i poczuj臋, 偶e to zadanie mnie przerasta. Dlatego te偶 chc臋 si臋 uczy膰, odpoczywa膰, cieszy膰 si臋 z dzia艂ania 鈥 bo to pozwoli mi nie zrezygnowa膰, mimo 偶e wiem, 偶e rezultat贸w swojej pracy mog臋 nigdy nie zobaczy膰. Na poziomie ruchu my艣lenie d艂ugoterminowe rozumiem jako planowanie strategii zar贸wno politycznej, jak i tej wewn臋trznej 鈥 rozwoju inicjatywy.

Chcia艂bym, 偶eby ten tekst pokaza艂 osobom, kt贸re uwa偶aj膮 dotychczasowe dzia艂ania ruch贸w klimatycznych za pora偶k臋, jak wiele zwyci臋stw osi膮gn臋li艣my, a przede wszystkim jak wiele lekcji wyci膮gn臋艂y艣my z tych kilku lat dzia艂a艅. Za艣, 偶eby osoby, kt贸re dzia艂a艂y, ale po wyciszeniu si臋 zaanga偶owania w du偶ych, og贸lnopolskich ruchach straci艂y wiar臋 w to, 偶e w Polsce mo偶e zaj艣膰 聽zmiana, odzyska艂y nadziej臋 i si艂臋. Bo idzie nowe i b臋dziemy ich potrzebowa膰.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij