Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Czy Polska jest jeszcze krajem katolickim?

Ju┼╝ za kilka dni, z okazji ┼Üwiatowych Dni M┼éodzie┼╝y, do Polski przyb─Ödzie papie┼╝ Franciszek. W┼Ťr├│d komentator├│w i teolog├│w mno┼╝─ů si─Ö dyskusje o tematach, jakie podejmie w swoim nauczaniu. Prezentujemy wyb├│r my┼Ťli, jakie na spotkaniu w Klubie Inteligencji Katolickiej wyg┼éosi┼é Giovanni Maria Vian, redaktor naczelny ÔÇ×LÔÇÖOsservatore RomanoÔÇŁ. Dyskusja odby┼éa si─Ö 9 czerwca br. Poprowadzi┼é j─ů red. Jacek Moskwa (ÔÇ×Wi─Ö┼║ÔÇŁ).

DSCF2978
O wyborze kard. Bergoglio na papie┼╝a
By┼éo to dla mnie ca┼ékowite zaskoczenie. Z dw├│ch powod├│w: po pierwsze z powodu wieku elekta. Kardyna┼é Bergoglio mia┼é ju┼╝ sko┼äczone siedemdziesi─ůt pi─Ö─ç lat. Wydaje si─Ö, ┼╝e otrzyma┼é du┼╝o g┼éos├│w z poprzednich konklawe, co te┼╝ jest swego rodzaju niespodziank─ů. Kilka dni po wyborze Bergoglio zapytano mnie, czego mo┼╝na si─Ö spodziewa─ç po nowym papie┼╝u. Por├│wnanie, kt├│re si─Ö pojawi┼éo, dotyczy┼éo osoby Jana Paw┼éa II. Papie┼╝ Wojty┼éa z pewno┼Ťci─ů przyczyni┼é si─Ö do upadku podzia┼éu mi─Ödzy wschodem a zachodem. Je┼Ťli zdarzy┼éo si─Ö to pomi─Ödzy wschodem a zachodem, to by─ç mo┼╝e teraz papie┼╝, kt├│ry przychodzi z po┼éudnia, z dalekiego po┼éudnia, mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do tego, ┼╝eby obali─ç ten wysoki, coraz wy┼╝szy mur mi─Ödzy p├│┼énoc─ů a po┼éudniem.
O tym, czy pontyfikat Franciszka to rewolucja czy kontynuacja
I jedno i drugie. Oczywi┼Ťcie sam fakt rezygnacji Benedykta XVI i obietnicy podporz─ůdkowania si─Ö nast─Öpcy, bez wzgl─Ödu na jego personalia, by┼é rewolucyjny. Rewolucyjny by┼é tak┼╝e fakt wyboru papie┼╝a z zupe┼énie innego kr─Ögu kulturowego, o zupe┼énie innym do┼Ťwiadczeniu ni┼╝ poprzednik. Benedykt XVI mia┼é olbrzymie do┼Ťwiadczenie pracy kurialnej i intelektualnej. By┼é profesorem i prefektem kongregacji. Tymczasem Franciszek przez d┼éugie lata by┼é szefem archidiecezji. Dodajmy, bardzo ÔÇ×trudnejÔÇŁ archidiecezji, z olbrzymi─ů ilo┼Ťci─ů problem├│w spo┼éecznych, ekonomicznych, duszpasterskich. Co ciekawe, dwaj papie┼╝e wcze┼Ťniej prawie zupe┼énie si─Ö nie znali, a teraz zadzierzgn─Öli mi─Ödzy sob─ů ni─ç przyja┼║ni. Bardzo cz─Östo rozmawiaj─ů. No i zdarzy┼éo si─Ö co┼Ť niezwyk┼éego: Franciszek podpisa┼é jako swoj─ů encyklik─Ö podpisan─ů przez poprzednika. Tak┼╝e elementy rewolucyjne paradoksalnie s┼éu┼╝─ů w tym wypadku kontynuacji.
O przewodniej my┼Ťli pontyfikatu
My┼Ťl─Ö, ┼╝e jest teraz tylko jedno s┼éowo, kt├│rym mo┼╝na podsumowa─ç ten pontyfikat ÔÇô┬ámisja. Oczywi┼Ťcie Bergoglio jest niezwyk┼éy przez histori─Ö swojej drogi do Rzymu, swoj─ů osobist─ů histori─Ö. Jest synem w┼éoskich imigrant├│w, jest zwyczajnym, najzwyczajniejszym cz┼éowiekiem, odebra┼é wychowanie od salezjan├│w, ale zosta┼é jezuit─ů, jest jezuit─ů od st├│p do g┼é├│w i to starym jezuit─ů. Jest tradycjonalist─ů w ka┼╝dym calu, m├│wi, ┼╝e jest synem ┼Üwi─Ötej Matki ÔÇô┬áKo┼Ťcio┼éa, ale prze┼╝y┼é wiele trudno┼Ťci w ┼╝yciu. W Argentynie prze┼╝y┼é wiele problem├│w politycznych, mi─Ödzy innymi okrutn─ů dyktatur─Ö. Nauczy┼é si─Ö wychodzi─ç do ludzi. Jezuici s─ů takim zgromadzeniem, kt├│re wychodzi naprz├│d, kt├│re chce dotrze─ç tam, gdzie jeszcze nikt nie dotar┼é. Misjonarze-jezuici, kt├│rzy je┼║dzili do Japonii, Indii i innych zak─ůtk├│w ┼Ťwiata. Ale zdaj─ů sobie spraw─Ö r├│wnie┼╝ z tego, ┼╝e te ÔÇ×IndieÔÇŁ znajduj─ů si─Ö cz─Östo w Rzymie, Warszawie, Krakowie, Buenos Aires. Jak m├│wi┼é nasz, m├│j przyjaciel: Polska jest dzisiaj krajem misyjnym. Jest to zreszt─ů tytu┼é bardzo znanej ksi─ů┼╝ki, kt├│ra wysz┼éa w Pary┼╝u w 1943 roku: ÔÇ×Francja kraj misyjnyÔÇŁ. Papie┼╝ Leon XIII m├│wi┼é, ┼╝e Francja ma jecha─ç do Chin, ale te Chiny znajduj─ů si─Ö tutaj. Ta misja, kt├│ra tak interesuje Bergoglio w miejscach tych, kt├│re on lubi nazywa─ç ÔÇ×terytoriamiÔÇŁ. To s─ů terytoria geograficzne, ale te┼╝ moralne, egzystencjalne, nie tylko Niemcy, ale tak┼╝e Polska. To peryferia, o kt├│rych cz─Östo m├│wi papie┼╝. Gdzie s─ů peryferia? Tam, gdzie nie ma nadziei. Gdzie ludzie trac─ů nadziej─Ö.
O ÔÇ×liberalizmieÔÇŁ papie┼╝a Franciszka
Z pewno┼Ťci─ů zmiana nast─ůpi┼éa na poziomie j─Özyka. Wydaje si─Ö, ┼╝e j─Özyk Ko┼Ťcio┼éa hierarchicznego w du┼╝ej mierze ÔÇ×odklei┼é si─ÖÔÇŁ od tego, kt├│rego na co dzie┼ä u┼╝ywaj─ů zwykli ludzie. Zatka┼éo mnie, kiedy Pawe┼é VI jeszcze jako kardyna┼é powiedzia┼é: ÔÇ×Czemu s┼éu┼╝y m├│wienie o tym, co jest prawd─ů, je┼Ťli ludzie naszych czas├│w nas nie rozumiej─ů?ÔÇŁ. W kwestii j─Özyka papie┼╝ jest na pewno liberalny, cho─ç mo┼╝e lepiej u┼╝y─ç s┼éowa ÔÇ×wyrozumia┼éyÔÇŁ? Istnieje z pewno┼Ťci─ů problem, ┼╝e j─Özyk staje si─Ö w naszych czasach coraz ubo┼╝szy. Bergoglio wyk┼éada┼é literatur─Ö i by┼é bardzo zaniepokojony stanem j─Özyka hiszpa┼äskiego, ale to samo dotyczy te┼╝ j─Özyka w┼éoskiego i my┼Ťl─Ö, ┼╝e r├│wnie┼╝ j─Özyka polskiego. Trzeba z jednej strony stara─ç si─Ö to zmienia─ç, z drugiej jednak trzeba m├│wi─ç do ludzi takim j─Özykiem, w jakim nas zrozumiej─ůÔÇŽ
Niemniej jednak cz─Östo w przekazie medialnym pokazuje si─Ö tylko urywki, fragmenciki z tego, o czym m├│wi papie┼╝, nie wnikaj─ůc g┼é─Öbiej w tre┼Ť─ç jego wyst─ůpie┼ä. I na takich podstawach media ÔÇ×ustawiaj─ů go sobieÔÇŁ w roli libera┼éa. To jest szerszy problem. Kiedy zosta┼é wybrany Ratzinger, media uzna┼éy, ┼╝e jest fundamentalist─ů, pancernym kardyna┼éem, wielkim inkwizytorem, postaci─ů niemal┼╝e ┼Ťredniowieczn─ů. Nikt go nie widzia┼é jako cz┼éowieka ┼éagodnego, uprzejmego, wra┼╝liwego, jakim by┼é naprawd─Ö, o czym mog─Ö osobi┼Ťcie za┼Ťwiadczy─ç.
Bergoglio ma zupe┼énie inny wizerunek. Od razu zdecydowano, ┼╝e jest to papie┼╝ post─Öpowy, lewicowy, wr─Öcz ÔÇ×papie┼╝-komunistaÔÇŁ. Taka ┼éatka zosta┼éa mu przypi─Öta i media nie toleruj─ů ┼╝adnych informacji, kt├│re mog┼éyby przeczy─ç temu wizerunkowi. Tymczasem poza niew─ůtpliwie wieloma wypowiedziami w sprawach spo┼éecznych Ojciec ┼Üwi─Öty du┼╝o cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ jego poprzednicy m├│wi o szatanie, natomiast w gazetach, dziennikach nawet ┼Ťladu po tym wszystkim nie ma. Papie┼╝ wypowiada si─Ö przeciwko aborcji, przeciwko eutanazji: czasem pojawia si─Ö jakie┼Ť jedno zdanie, linijka, ale tak poza tym prawie nic. Kiedy papie┼╝ zwraca uwag─Ö na zupe┼ény kryzys rodziny, zw┼éaszcza w Europie, kryzys, kt├│ry mo┼╝e nas zaprowadzi─ç wr─Öcz do samob├│jstwa demograficznego, tak┼╝e niewiele o tym s┼éycha─ç. A m├│wi┼é o tym cho─çby w Parlamencie Europejskim. Pr├│buje si─Ö pokaza─ç papie┼╝a jako zmieniaj─ůcego doktryn─Ö, tymczasem to jest absurd. Oczywi┼Ťcie k┼éadzie olbrzymi nacisk na przyk┼éad na spraw─Ö migrant├│w, ale gwarantuj─Ö, ┼╝e ka┼╝dy papie┼╝ na jego miejscu powiedzia┼éby to samo. To po prostu wynika z Ewangelii. Papie┼╝ nie ma innego programu ni┼╝ EwangeliaÔÇŽ
O obrazie wsp├│┼éczesnego Ko┼Ťcio┼éa polskiego widzianym z Watykanu
Nie jestem specjalist─ů od tego zagadnienia, ale uwa┼╝am, ┼╝e sytuacja polskiego Ko┼Ťcio┼éa jest bardzo podobna do sytuacji w innych krajach, kt├│re wysz┼éy spod d┼éugotrwa┼éej w┼éadzy re┼╝imu komunistycznego. Katolicy w Polsce maj─ů przesz┼éo┼Ť─ç, kt├│r─ů mo┼╝emy nazwa─ç przesz┼éo┼Ťci─ů heroiczn─ů. Oczywi┼Ťcie tak jak we wszystkim tym, co jest ludzkie, s─ů blaski i cienie tej historii. Nie nale┼╝y tutaj budowa─ç ┼╝adnych mit├│w, tak jak robiono w latach 70., na mod┼é─Ö romantyczn─ů. S┼éysza┼éem je dosy─ç cz─Östo w czasach Jana Paw┼éa II. Nigdy nie zapomn─Ö, kiedy na pocz─ůtku jego pontyfikatu przyjecha┼é do Asy┼╝u. Nowy papie┼╝: silny, m┼éody, pi─Ökny, z Ko┼Ťcio┼éa prze┼ŤladowanegoÔÇŽ I s┼éysz─Ö g┼éosy, g┼éosy z ludu, kt├│re wo┼éaj─ů: ÔÇ×Wasza ┼Üwi─Ötobliwo┼Ť─ç, Wasza ┼Üwi─Ötobliwo┼Ť─ç, czy pami─Öta Wasza ┼Üwi─Ötobliwo┼Ť─ç o ciszy, o Ko┼Ťciele milczenia?ÔÇŁ. Tak nazywano Ko┼Ťci├│┼é w krajach komunistycznych. Jan Pawe┼é II odwr├│ci┼é si─Ö natychmiast, tak jakby zosta┼é uderzony w policzek. Odwr├│ci┼é si─Ö i powiedzia┼é: ÔÇ×Ten Ko┼Ťci├│┼é milczenia zwraca si─Ö do was i m├│wi przeze mnie; przez moje ustaÔÇŁ. By┼éo to oczywi┼Ťcie zdanie retoryczne, bohaterskie, ale nios┼éo w sobie g┼é─Öbok─ů prawd─Ö.
Problem polega na tym, ┼╝e min─Ö┼éo 38 lat i wyra┼║nie wida─ç, ┼╝e komunizm zostawi┼é po sobie ruiny w ca┼éej Europie ┼Ürodkowej i Wschodniej. Zostawi┼é materializm, nazywam go materializmem praktycznym. Kraje dawnego Bloku Wschodniego to te kraje, kt├│re najbardziej przeciwstawiaj─ů si─Ö migrantom, kt├│re nie chc─ů przyj─ů─ç imigrant├│w, takie jak Polska, S┼éowenia. Czy to jest kraj katolicki? Czy Polska jest jeszcze dzisiaj krajem katolickim? Ma oczywi┼Ťcie przesz┼éo┼Ť─ç katolick─ů, ale ten materializm praktyczny jest jeszcze bardziej niebezpieczny od materializmu marksistowskiego i rozumia┼é to bardzo dobrze ju┼╝ papie┼╝ Jan Pawe┼é II. A papie┼╝ Franciszek g┼éosi przes┼éanie przeciwko temu materializmowi, chce, ┼╝eby on znikn─ů┼é. Rzeczywi┼Ťcie, wygl─ůda na to, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é tak wa┼╝ny, ze wszystkimi swoimi silnymi strukturami, Ko┼Ťci├│┼é w Polsce, jest dosy─ç zdezorientowany.
Ale trzeba pami─Öta─ç, ┼╝e Ko┼Ťcio┼éa nie tworzy jedynie hierarchia. Ko┼Ťcio┼éem jeste┼Ťmy my wszyscy. Ko┼Ťci├│┼é to przede wszystkim ludzie, Ko┼Ťci├│┼é to przede wszystkim kobiety! Papie┼╝ napisa┼é list do katolik├│w z kraj├│w latynoameryka┼äskich, gdzie czytamy, ┼╝e ÔÇ×to jest czas ludzi ┼ŤwieckichÔÇŁ. Ale wygl─ůda na to, ┼╝e w wielu miejscach, a tak┼╝e tu, zegar si─Ö zatrzyma┼é i to jest bardzo du┼╝y problem. Trzeba odda─ç g┼éos ludziom ┼Ťwieckim, trzeba przywr├│ci─ç g┼éos kobietom.
O zbli┼╝aj─ůcej si─Ö pielgrzymce papie┼╝a do Polski
My┼Ťl─Ö, ┼╝e ta podr├│┼╝ do Polski papie┼╝a Franciszka b─Ödzie bardzo wa┼╝na, chocia┼╝ oczywi┼Ťcie nie wiem, co dok┼éadnie papie┼╝ powie. R├│wnie┼╝ dlatego, ┼╝e cz─Östo w przem├│wieniach, kt├│re s─ů przygotowane, papie┼╝ zmienia je w trakcie ich g┼éoszenia. Tak┼╝e przed pielgrzymk─ů do Stan├│w Zjednoczonych by┼éo wiele obaw, episkopat podzielony, trudna sytuacja polityczna, nie wiadomo by┼éo, czego si─Ö spodziewa─ç. Prawica niezadowolona, lewica m├│wi┼éa, ┼╝e nic si─Ö nie zmieni. Papie┼╝ m├│wi┼é, spotyka┼é si─Ö z lud┼║mi i wszystkie te zw─ůtpienia, obawy gdzie┼Ť znikn─Ö┼éy. Oczywi┼Ťcie Ojciec ┼Üwi─Öty nie ma czarodziejskiej r├│┼╝d┼╝ki, nie jest przecie┼╝ ┼╝adnym magiem, ale papie┼╝ odwo┼éuje si─Ö do odpowiedzialno┼Ťci ka┼╝dego cz┼éowieka; wzywa do odpowiedzialno┼Ťci. Posy┼éa ka┼╝dego na misj─Ö; on ma swoj─ů misj─Ö do spe┼énienia i ka┼╝dy z nas te┼╝ ma swoj─ů misj─Ö do spe┼énienia. Nie wyobra┼╝am sobie, aby papie┼╝ zajmowa┼é si─Ö podzia┼éami politycznymi. Na tematy spo┼éeczne z pewno┼Ťci─ů b─Ödzie si─Ö wypowiada┼é. Ale ja chcia┼éem zauwa┼╝y─ç, ┼╝e on nie m├│wi na te tematy nic innego, tylko powtarza nauki swoich poprzednik├│w, ubieraj─ůc je w inne, nieco mocniejsze s┼éowa. I nie jest dla niego wa┼╝ne, czy zostanie zapisany przy okazji do prawicy, czy do lewicy. Mam nadziej─Ö, ┼╝e papie┼╝ wstrz─ů┼Ťnie Polsk─ů. Pami─Ötam bardzo dobrze pierwsz─ů podr├│┼╝ do Polski Jana Paw┼éa II, kiedy w Dniu Zes┼éania Ducha ┼Üwi─Ötego wzywa┼é Ducha ┼Üwi─Ötego i m├│wi┼é: ÔÇ×Przyjd┼║ Duchu ┼Ťwi─Öty i odn├│w oblicze Ziemi, tej ZiemiÔÇŁ. Papie┼╝ Franciszek nie jest takim m├│wc─ů jak Jan Pawe┼é II, ale z tak─ů sam─ů pasj─ů kocha Ewangeli─Ö, a dzi─Öki temu mo┼╝e zmieni─ç ┼Ťwiat, a przede wszystkim mo┼╝e zmieni─ç serca ludzi. Ale musi by─ç to taka zmiana bardzo jednostkowa, bardzo osobista; po kolei ka┼╝de z tych serc.
***
Giovanni Maria Vian ÔÇô profesor filologii patrystycznej, dziennikarz, redaktor naczelny ÔÇ×L’Osservatore RomanoÔÇŁ od 2007 roku. Musia┼é zmierzy─ç si─Ö z krytyk─ů za nieuzasadnione wsparcie gazety dla Baracka Obamy. Jego gazeta przyci─ůgn─Ö┼éa r├│wnie┼╝ uwag─Ö, chwal─ůc seri─Ö o Harrym Potterze i publikuj─ůc pochwa┼é─Ö dla Michaela Jacksona (za polsk─ů Wikipedi─ů).
***
wyb├│r i edycja: Stanis┼éaw Zakroczymski
t┼éumaczenie z j─Özyka w┼éoskiego:┬áEwa Nicewicz-Staszowska

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś