Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Czy nauczyciel to kobieta?

W mojej pierwszej pracy dyrektor i wicedyrektor byli m─Ö┼╝czyznami, a osoba odpowiedzialna za niemal ca┼é─ů papierkow─ů robot─Ö (sekretarka) ÔÇô kobiet─ů. To cz─Östy uk┼éad si┼é. M─Ö┼╝czy┼║ni odpowiadaj─ů za rozmach i wizj─Ö, kobiety swoj─ů skrupulatn─ů prac─ů podtrzymuj─ů istnienie plac├│wki.
Czy nauczyciel to kobieta?
ilustr.: Piotr Depta-Kle┼Ťta

Gdy wpisuj─Ö has┼éo ÔÇ×statystyczna polska nauczycielkaÔÇŁ, Google proponuje mi w zamian inne: ÔÇ×statystyczny polski nauczycielÔÇŁ. Tak brzmi─ů te┼╝ nag┼é├│wki tekst├│w, kt├│re po klikni─Öciu przyznaj─ů jednak uprzejmie, ┼╝e ÔÇ×przeci─Ötny polski nauczyciel jest kobiet─ů po czterdziestceÔÇŁ. Okre┼Ťlenie ÔÇ×nauczycielkaÔÇŁ wywo┼éuje konkretne skojarzenia dotycz─ůce ubioru i zachowania. W kulturze popularnej w rolach nauczycielskich wyst─Öpuj─ů zar├│wno postacie kobiece, jak i m─Öskie, jednak te pierwsze rzadko budz─ů pozytywne skojarzenia. W serialu ÔÇ×BelferÔÇŁ bohater grany przez Macieja Stuhra jest dynamicznym m┼éodym m─Ö┼╝czyzn─ů rozpracowuj─ůcym kolejne kryminalne zagadki, podczas kiedy pani Fra┼é z ÔÇ×W┼éatc├│w M├│chÔÇŁ ÔÇô ma┼éo rozgarni─Öt─ů siw─ů kobiet─ů z kokiem. Dmuchawiec, mistrz z powie┼Ťciowego cyklu Ma┼égorzaty Musierowicz, uduchowiony przewodnik m┼éodzie┼╝y, autorytet i wz├│r to m─Ö┼╝czyzna. W serii z lat 90. zast─Öpuje go nieciekawa pani Sznytek, niem─ůdra i ograniczona formalistka.

Kiedy Maria Janion zacz─Ö┼éa m├│wi─ç o sobie ÔÇ×nauczycielkaÔÇŁ zamiast ÔÇ×nauczycielÔÇŁ, Kazimiera Szczuka komentowa┼éa to w tek┼Ťcie opublikowanym w ÔÇ×PolityceÔÇŁ: ÔÇ×┼Üwiadomie postawi┼éa si─Ö w tej roli. Nauczyciel to archetyp ÔÇô mistrz, przewodnik duchowy, kto┼Ť, kto inicjuje i wtajemnicza. A z czym nam si─Ö kojarzy nauczycielka? ÔÇô skromna, uboga pani od polskiego. Profesor solidaryzuje si─Ö z tysi─ůcami niezauwa┼╝anych, niedocenianych nauczycielekÔÇŁ. Nawet w ÔÇ×Dniu ┼ŤwiraÔÇŁ wizerunek nauczyciela w kryzysie to┼╝samo┼Ťci b─Öd─ůcy koktajlem jego wznios┼éo┼Ťci i ┼╝a┼éosno┼Ťci jednocze┼Ťnie, obarczonego kompleksami i baga┼╝em przykrych do┼Ťwiadcze┼ä, r├│wnocze┼Ťnie pisz─ůcego w zaciszu domowym wiersze jest wizj─ů, w kt├│rej trudno wyobrazi─ç sobie kobiet─Ö.

Kobiety do tablic, nie do debat

Feminizacja zawodu nauczycielskiego znajduje oczywi┼Ťcie potwierdzenie w danych. W ca┼éym kraju zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç nauczycieli to kobiety ÔÇô w roku szkolnym 2014/2015 by┼éo ich 552 034. Stanowi┼éy 82 procent tej grupy zawodowej: od 78 procent w wojew├│dztwie podkarpackim do 85 procent w mazowieckim (raport O┼Ťrodka Rozwoju Edukacji z roku szkolnego 2014/2015). Mimo tego nieco ponad rok temu, w szczytowym momencie dyskusji nad stanem edukacji, do stacji TVN24 (14 kwietnia 2019 roku) zaproszono samych m─Öskich ekspert├│w. Zwr├│ci┼éa na to uwag─Ö redakcja portalu OKO.press, a Agnieszka Dziemianowicz-B─ůk, polityczka i badaczka edukacyjna, tak pisa┼éa w swoim facebookowym apelu: ÔÇ×Ja si─Ö ÔÇô jako osoba od lat edukacj─Ö badaj─ůca, wspieraj─ůca aktywistycznie i politycznie ÔÇô piekielnie ciesz─Ö, ┼╝e szkolnictwo nareszcie doczeka┼éo si─Ö zainteresowania szerokiej opinii publicznej i medi├│w g┼é├│wnego nurtu. […] Ale na lito┼Ť─ç ÔÇô czy zajmuj─ůc si─Ö jednym, przez lata niedocenianym obszarem, koniecznie trzeba robi─ç to, tak kompletnie nie doceniaj─ůc jego g┼é├│wnych aktorek?ÔÇŁ.

Jak w kraju, w kt├│rym nauczycielami s─ů przede wszystkim kobiety, mo┼╝liwe by┼éo zorganizowanie debaty o edukacji, na kt├│r─ů zaproszono samych m─Ö┼╝czyzn? Mo┼╝na oczywi┼Ťcie odpowiedzie─ç, ┼╝e niestety debata publiczna jest zdominowana przez m─Ö┼╝czyzn i nie powinno to ju┼╝ zaskakiwa─ç, skoro nawet dyskusje o prawach reprodukcyjnych s─ů czasem prowadzone w wy┼é─ůcznie m─Öskim gronie. Za t─ů prawid┼éowo┼Ťci─ů kryj─ů si─Ö jednak w┼éadza, presti┼╝ i role kulturowe.

Prestiż męskich końcówek

Kiedy zaczyna┼éam prac─Ö w zawodzie w szanowanym krakowskim liceum, dyskusja o ┼╝e┼äskich ko┼äc├│wkach by┼éa jeszcze na pocz─ůtkowym etapie. Zofia Go┼éubiew upomina┼éa krakowskie wydanie ÔÇ×Gazety WyborczejÔÇŁ, ┼╝e jest ÔÇ×dyrektoremÔÇŁ, a nie ÔÇ×dyrektork─ůÔÇŁ, a Renata Przybylska, dziekanka mojego macierzystego Wydzia┼éu Polonistyki Uniwersytetu Jagiello┼äskiego, bez zastanowienia postulowa┼éa w komentarzu do tego listu u┼╝ywanie m─Öskich ko┼äc├│wek, bo brzmi─ů o wiele powa┼╝niej: ÔÇ×Bez w─ůtpienia sufiks ┬ź-ka┬╗ mo┼╝e obni┼╝a─ç rang─Ö. Tak to jest w naszym j─Özyku odbierane. Dlatego w sytuacjach oficjalnych zaleca┼éabym jednak stosowanie ko┼äc├│wki m─ÖskiejÔÇŁ ÔÇô g┼éosi┼éa. Tymczasem nowo zatrudniona wicedyrektorka mojej szko┼éy, kiedy si─Ö przedstawia┼éa, podkre┼Ťli┼éa natychmiast, ┼╝e jest ÔÇ×egzaminatoremÔÇŁ. Wi─Ökszo┼Ť─ç moich kole┼╝anek okre┼Ťla┼éa siebie mianem ÔÇ×wychowawc├│wÔÇŁ. By┼éam jedyn─ů osob─ů, kt├│ra podpisywa┼éa si─Ö ÔÇ×wychowawczyniÔÇŁ, zreszt─ů bez wi─Ökszych ambicji feministycznych ÔÇô to okre┼Ťlenie wydawa┼éo mi si─Ö w├│wczas bardziej logiczne i poprawne. Wszystko, co ┼é─ůczy┼éo si─Ö z m─Ösk─ů funkcj─ů, a zarazem m─Ösk─ů ko┼äc├│wk─ů, wydawa┼éo si─Ö mie─ç od razu sznyt profesjonalizmu.

75 procent os├│b na stanowisku dyrektorskim to kobiety. W szko┼éach ┼Ťrednich proporcje si─Ö odwracaj─ů ÔÇô 69 procent stanowisk nale┼╝y do m─Ö┼╝czyzn.

Ale za tym sta┼éo te┼╝ przekonanie niedotycz─ůce wy┼é─ůcznie sfery symbolicznej: chocia┼╝ w gronie siedemdziesi─Öciu os├│b zatrudnionych w moim pierwszym liceum by┼éo zaledwie kilku m─Ö┼╝czyzn, to oni zazwyczaj byli uwa┼╝ani za tych lepiej radz─ůcych sobie z obowi─ůzkami wychowawczymi. Przekonanie, ┼╝e kolega sprawniej poradzi sobie z trudn─ů klas─ů, ┼╝e jest wi─Ökszym autorytetem w kwestii dyscypliny, by┼éo powszechne. Ja w├│wczas z moim wygl─ůdem budzi┼éam sporo troski: ÔÇ×Justynko, ubieraj si─Ö troch─Ö inaczej, przypominasz uczennic─ÖÔÇŁ. ÔÇô Szkolna sekretarka, kt├│ra pami─Öta┼éa mnie niestety jako absolwentk─Ö tej szko┼éy, za┼éamywa┼éa r─Öce. ÔÇ×Bez jakiego┼Ť faceta lepiej nie jed┼║ na pierwsz─ů wycieczk─ÖÔÇŁ ÔÇô radzi┼éy mi kole┼╝anki, uwa┼╝aj─ůc, ┼╝e tylko on poradzi sobie z dyscyplin─ů i spinaniem ca┼éo┼Ťci. Chocia┼╝ mia┼éam za sob─ů jakie┼Ť pi─Ö─ç lat bycia instruktork─ů harcersk─ů, ch┼éon─Ö┼éam te rady jak g─ůbka, os┼éabiaj─ůc we w┼éasnej g┼éowie przekonanie o moich organizacyjnych umiej─Ötno┼Ťciach.

Wszystkie te wypowiadane w jak najlepszej wierze s┼éowa mia┼éy w sobie nie tylko ┼éadunek genderowy, lecz tak┼╝e wizj─Ö edukacji opart─ů na sile i przewadze, kt├│ra jest niezb─Ödna do ÔÇ×zapanowaniaÔÇŁ nad krn─ůbrnymi umys┼éami i cia┼éami wychowank├│w. A skoro nauczyciel ma by─ç skutecznym w┼éadc─ů, musi by─ç m─Ö┼╝czyzn─ů.

Podzia┼é w┼éadzy i swojskie ch┼éopaki

Wspomniana w┼éadza jest w o┼Ťwiatowej bran┼╝y na poz├│r do┼Ť─ç r├│wno rozdzielona pomi─Ödzy obie p┼écie. Dane z Rejestru Szk├│┼é i Plac├│wek O┼Ťwiatowych wskazuj─ů, ┼╝e stanowiska dyrektorskie odzwierciedlaj─ů statystyki z O┼Ťrodka Rozwoju Edukacji ÔÇô 75 procent os├│b na stanowisku dyrektorskim to kobiety. Ale kiedy popatrzymy na statystyk─Ö dotycz─ůc─ů stanowisk w szko┼éach ┼Ťrednich, proporcje te zupe┼énie si─Ö odwracaj─ů ÔÇô 69 procent stanowisk nale┼╝y do m─Ö┼╝czyzn, 31 procent do kobiet. To zapewne dlatego, ┼╝e praca w szkole ┼Ťredniej cieszy si─Ö wi─Ökszym presti┼╝em i jest postrzegana jako bardziej wymagaj─ůca intelektualnie. W mojej pierwszej pracy dyrektor i wicedyrektor byli m─Ö┼╝czyznami, a osoba odpowiedzialna za niemal ca┼é─ů papierkow─ů robot─Ö (sekretarka) ÔÇô kobiet─ů. To cz─Östy uk┼éad si┼é. M─Ö┼╝czy┼║ni odpowiadaj─ů za rozmach i wizj─Ö, kobiety swoj─ů skrupulatn─ů prac─ů podtrzymuj─ů istnienie plac├│wki. Nierzadko praca kobiet, ta zwi─ůzana z wprowadzaniem danych do tabelek, zbieraniem podpis├│w od rodzic├│w, ustawieniem sto┼é├│w na nauczycielsk─ů wigili─Ö, zarz─ůdzaniem uczniami w organizacji szkolnego przedsi─Öwzi─Öcia, bywa niewidzialna ÔÇô w przeciwie┼ästwie do tych czynno┼Ťci, kt├│re wi─ů┼╝─ů si─Ö z przemawianiem, przecinaniem szarf i wst─ů┼╝ek, rzucaniem pomys┼é├│w, kt├│re musi zrealizowa─ç ju┼╝ kto┼Ť inny. Z kolei modelowi roztargnionego romantycznego belfra, kt├│ry gubi okulary i wszystkie dokumenty, zapomina o spotkaniach, a przy tym jest uroczy, towarzyszy zawsze ten mniej popularny ÔÇô model nauczycielki, kt├│ra wzruszy ramionami i , wyrozumiale machnie r─Ök─ů i ogarnie to po cichu za niego.

Dobrze znam model nauczyciela ÔÇô swojskiego ch┼éopaka, z kt├│rym mo┼╝na konie kra┼Ť─ç, bo nie obawia si─Ö, ┼╝e b─Ödzie traktowany mniej powa┼╝nie.

Rodzynkowi w gronie ┼éatwiej wybaczy─ç sp├│┼║nienia czy nieobecno┼Ťci. To m─Ö┼╝czy┼║ni nauczyciele bywaj─ů cz─Östo liderami ranking├│w sympatii w┼Ťr├│d uczni├│w. Podczas pierwszych lat swojej pracy, obawiaj─ůc si─Ö, ┼╝e m├│j m┼éody wiek i wygl─ůd jest obci─ů┼╝eniem, wk┼éada┼éam sw├│j wysi┼éek g┼é├│wnie w to, aby ÔÇ×wygl─ůda─ç doro┼ŤleÔÇŁ, ÔÇ×post─Öpowa─ç profesjonalnieÔÇŁ i nie wchodzi─ç w serdeczne i bliskie kontakty z wychowankami, poniewa┼╝ tak sugerowa┼éy mi starsze kole┼╝anki po fachu. Jednocze┼Ťnie w niemal ka┼╝dej szkole, w kt├│rej pracowa┼éam, mog┼éam zaobserwowa─ç model nauczyciela ÔÇô swojskiego ch┼éopaka, z kt├│rym mo┼╝na konie kra┼Ť─ç, bo nie obawia si─Ö, ┼╝e b─Ödzie traktowany mniej powa┼╝nie.

Ten trend by┼é r├│wnie┼╝ widoczny w czasie strajku w 2019 roku. Zar├│wno w mediach tradycyjnych, jak i spo┼éeczno┼Ťciowych przyby┼éo wtedy nieco kont nauczycieli ÔÇô przewodnik├│w po ┼Ťwiecie. S─ů to belfrzy, kt├│rzy pisz─ů, ÔÇ×jak jestÔÇŁ, relacjonuj─ůc szkoln─ů rzeczywisto┼Ť─ç od ┼Ťrodka, s─ů dowcipni, czasem gorzcy i prawie zawsze obalaj─ů istotne przekonania, stereotypy, stawiaj─ůc odwa┼╝ne tezy. Ich pojawienie si─Ö wnios┼éo du┼╝o do edukacyjnej debaty, sprawi┼éo, ┼╝e rozmowa o szkole wznios┼éa si─Ö ponad utarte przyzwyczajenia. Natomiast fakt, ┼╝e Pawe┼é L─Öcki, Tomasz Tokarz czy Przemys┼éaw Staro┼ä s─ů m─Ö┼╝czyznami, sprawia, ┼╝e ┼éatwiej im pisa─ç z pozycji luzaka i eksperta zarazem. Temu pierwszemu zdarza si─Ö publicznie w postach przeklina─ç i zawsze mam wra┼╝enie, ┼╝e rzucaj─ůca inwektywami nauczycielka wzbudzi┼éaby w odbiorcach o wiele wi─Ökszy dysonans. Sama spotka┼éam si─Ö dwukrotnie z sytuacj─ů, w kt├│rej publikuj─ůc tekst o tematyce o┼Ťwiatowej na ┼éamach OKO.press czy Krytyki Politycznej, dosta┼éam w wiadomo┼Ťciach pouczenie, ┼╝e nie wzi─Ö┼éam pod uwag─Ö s┼é├│w, kt├│re pisa┼é ju┼╝ na swoim profilu na Facebooku m├│j kolega po fachu.

Zjawisko ÔÇ×fajnego nauczycielaÔÇŁ, kt├│ry zupe┼énie przypadkowo najcz─Ö┼Ťciej jest m─Ö┼╝czyzn─ů, zabieraj─ůcego g┼éos w imieniu ca┼éej grupy zawodowej jest dobrze widoczne przede wszystkim w kontek┼Ťcie tytu┼é├│w Nauczyciela Roku. Ich proporcja rozk┼éada si─Ö r├│wnomiernie pomi─Ödzy kobiety a m─Ö┼╝czyzn ÔÇô chocia┼╝ oczywi┼Ťcie nie odzwierciedla przewagi udzia┼éu kobiet, trzyma parytet. Spo┼Ťr├│d wszystkich najlepszych i nagradzanych w mediach najcz─Ö┼Ťciej goszcz─ů natomiast barwne postacie, takie jak wspomniany ju┼╝ Przemys┼éaw Staro┼ä, Grzegorz Lorek czy Marcin Zar├│d. Po cz─Ö┼Ťci tak┼╝e dlatego, ┼╝e wymienieni panowie prowadz─ů lub prowadzili w┼éasne blogi. Marta Florkiewicz-Borkowska czy Zyta Czechowska, r├│wnie┼╝ aktywne w sieci ÔÇô udzielaj─ůce si─Ö chocia┼╝by na blogu Superbelfrzy RP ÔÇô zapraszane s─ů do medi├│w znacznie rzadziej. Zamiast nich g┼éos zabieraj─ů m─Ö┼╝czy┼║ni, czego najbardziej jaskrawym przyk┼éadem by┼éa wspominana ju┼╝ pami─Ötna debata w TVN24.

Fenomen po┼╝ytecznych prac

Zaw├│d nauczycielki nale┼╝y wreszcie postrzega─ç na tle og├│lnych nier├│wno┼Ťci na rynku pracy, skorelowanych z p┼éci─ů, ale te┼╝ ze specyfik─ů danej bran┼╝y. Wed┼éug danych GUS-u luka p┼éacowa pomi─Ödzy kobietami a m─Ö┼╝czyznami, na kt├│r─ů powo┼éuje si─Ö chocia┼╝by w tek┼Ťcie ÔÇ×Polska to nie jest kraj dla matekÔÇŁ Adriana Rozwadowska, wynosi a┼╝ 19 procent. Dane uwzgl─Ödniaj─ů tak┼╝e nier├│wno┼Ťci po┼Ťr├│d os├│b pracuj─ůcych w tych samych zawodach, r├│wnie┼╝ sfeminizowanych, na przyk┼éad piel─Ögniarstwie. W edukacji szkolnej jest faktycznie inaczej ÔÇô mo┼╝emy m├│wi─ç o r├│wno┼Ťci p┼éac, z wy┼é─ůczeniem wyk┼éadowczy┼ä akademickich ÔÇô te zarabiaj─ů od swoich koleg├│w mniej. Ale uwag─Ö przykuwa jeszcze szerszy problem. Wspomniane profesje, piel─Ögniarka i nauczycielka, s─ů ÔÇô tak si─Ö akurat sk┼éada ÔÇô jednymi z najni┼╝ej op┼éacanych zawod├│w w Polsce. W obu bran┼╝ach mieli┼Ťmy w ostatnim czasie do czynienia z protestami, strajkami, obie borykaj─ů si─Ö te┼╝ z silnym odp┼éywem ch─Ötnych do pracy. Tradycyjnie bowiem funkcje zwi─ůzane z obowi─ůzkami opieku┼äczymi czy edukacyjnymi s─ů niskop┼éatne i przypisywane kobietom. Zwraca┼éa na to uwag─Ö Julia Kubisa w swojej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Bunt bia┼éych czepk├│wÔÇŁ, tak opisuj─ůc prac─Ö piel─Ögniarek: ÔÇ×Praca ┬źkobieca┬╗ wyobra┼╝ana jest jako praca l┼╝ejsza, wykonywana w pomieszczeniu, czysta, bezpieczna, fizycznie niewymagaj─ůca, cz─Östo powtarzalna i uznawana za nudn─ů, wymagaj─ůca raczej ┬źzr─Öczno┼Ťci┬╗ ni┼╝ umiej─Ötno┼Ťci, cz─Östo kojarzona z obowi─ůzkami domowymiÔÇŁ. Kobiety w Polsce cz─Ö┼Ťciej wybieraj─ů zatrudnienie w sektorze publicznym ze wzgl─Ödu na jego stabilno┼Ť─ç.

Do dzi┼Ť pami─Ötam s┼éowa mojej wyk┼éadowczyni prowadz─ůcej metodyk─Ö nauczania: ÔÇ×Pami─Ötajcie, dziewczyny, ┼╝e tylko w tym zawodzie dacie rad─Ö bez przeszk├│d z ci─ů┼╝─ů i porodemÔÇŁ. Tak si─Ö wi─Öc sk┼éada, ┼╝e sfeminizowane bran┼╝e nale┼╝─ů do tych, kt├│re z jednej strony s─ů s┼éabiej op┼éacane, z drugiej za┼Ť postrzegane jako bezpieczne w ┼Ťwiecie, w kt├│rym, jak wed┼éug danych Eurostatu uwa┼╝a a┼╝ 77 procent obywateli naszego kraju, kobiecie przypisuje si─Ö jako g┼é├│wne zadanie opiek─Ö nad domem i dzie─çmi. Oczywi┼Ťcie o kwestii p┼éac nauczycielskich w Polsce, a raczej ich ra┼╝─ůcym niedofinansowaniu, napisano ju┼╝ bardzo wiele. Ma┼éo kto zwraca jednak uwag─Ö na to, ┼╝e w najwa┼╝niejszym nauczycielskim zwi─ůzku zawodowym, czyli ZNP, chocia┼╝ na szczeblach Zarz─ůdu G┼é├│wnego proporcje p┼éci rozk┼éadaj─ů si─Ö mniej wi─Öcej po r├│wno, to ju┼╝ w sk┼éad Prezydium Zarz─ůdu G┼é├│wnego wchodzi czternastu m─Ö┼╝czyzn i osiem kobiet. Funkcje prezesa i dw├│ch wiceprezes├│w pe┼éni─ů m─Ö┼╝czy┼║ni. Nigdy te┼╝ w historii zwi─ůzku kobieta nie by┼éa jego prezesk─ů. Trudno jest wi─Öc m├│wi─ç o pe┼énej reprezentacji kobiet i ich problem├│w, nawet w kontek┼Ťcie instytucji, kt├│rej g┼é├│wnym celem jest przecie┼╝ dbanie o interes pracownik├│w, w tym przypadku w wi─Ökszo┼Ťci kobiet.

Tak komentuje to Dorota Obidniak z ZNP: ÔÇ×Przede wszystkim nale┼╝y pami─Öta─ç o tym, co stanowi obowi─ůzuj─ůca w Polsce Karta Nauczyciela: ┼╝e o wysoko┼Ťci wynagrodzenia decyduj─ů kwalifikacje i sta┼╝. Karta jest kompletnie niedocenianym przez nas aktem prawnym, uniemo┼╝liwia bowiem to, co dzieje si─Ö w praktyce, tak┼╝e w niekt├│rych bogatych krajach, ┼╝e nauczyciel m─Ö┼╝czyzna otrzymuje na wej┼Ťciu wy┼╝sze wynagrodzenie albo ma wi─Öksze szanse na awans. KN nie pozwala te┼╝ na ni┼╝sze wynagrodzenia dla nauczycielek przedszkoli, w kt├│rych kobiety stanowi─ů niemal sto procent. Problem niskich wynagrodze┼ä w tym samym stopniu dotyka wi─Öc kobiet i m─Ö┼╝czyzn, kt├│rzy chc─ů by─ç nauczycielami. Natomiast w kwestii reprezentacji kobiet w gremiach kierowniczych ZNP ÔÇô cz┼éonkinie zwi─ůzku pytane, dlaczego nie kandyduj─ů, podkre┼Ťlaj─ů, ┼╝e trudno by┼éoby im przenie┼Ť─ç si─Ö do Warszawy, godzi─ç obowi─ůzki rodzinne z ci─ůg┼éymi wyjazdami, nadgodzinami i tak dalej. Nie chc─ů nara┼╝a─ç si─Ö na krytyk─Ö, kt├│rej cz─Östo musz─ů stawi─ç czo┼éa osoby na kierowniczych stanowiskach , i nie postrzegaj─ů braku kobiet w ┼Ťcis┼éym kierownictwie jako przejawu dyskryminacji. W sfeminizowanym ┼Ťrodowisku dostrze┼╝enie tego problemu jest czasem trudniejsze ÔÇô bo najtrudniej jest si─Ö przyzna─ç przed sam─ů sob─ů do┬ábycia osob─ů dyskryminowan─ůÔÇŁ.

Ostatnie zdanie wydaje si─Ö kluczowe. Trudno nam dostrzec opisane mechanizmy, bo kojarzymy je z przyznaniem si─Ö do s┼éabo┼Ťci zamiast ze sproblematyzowaniem kwestii, o kt├│re trzeba walczy─ç. Tymczasem wci─ů┼╝ ┼╝yjemy w kraju, w kt├│rym w debacie g┼é├│wnego nurtu dotycz─ůcej sfeminizowanej bran┼╝y rozmawiaj─ů sami panowie, w kt├│rym nigdy nie by┼éo prezeski zwi─ůzku zawodowego, a nauczyciel m─Ö┼╝czyzna cieszy si─Ö aur─ů wyj─ůtkowo┼Ťci. Wnioski, jakie mo┼╝na wyci─ůgn─ů─ç z tak zarysowanego obrazu, to smutne przekonanie, ┼╝e w zawodzie tak sfeminizowanym jak zaw├│d nauczycielki praca kobiet wci─ů┼╝ nie jest traktowana wystarczaj─ůco powa┼╝nie. Zar├│wno w sferze symbolicznej, jak i w tej ca┼ékowicie realnej. Sam fakt feminizacji zawodu nauczycielskiego nie jest skorelowany z kwesti─ů upodmiotowienia jego g┼é├│wnych aktorek. ┼Üwiadomo┼Ť─ç przepa┼Ťci mi─Ödzy p┼éacami w bran┼╝ach o┼Ťwiatowych a tymi lepiej p┼éatnymi, a ÔÇ×mniej przydatnymiÔÇŁ spo┼éecznie wci─ů┼╝ jest niewystarczaj─ůca. Nauczycielki bardzo dobrze pami─Ötaj─ů o tym, ┼╝e s─ů nauczycielkami, cz─Östo m├│wi─ů o pasji czy misji, ale rzadko czuj─ů, ┼╝e maj─ů prawo m├│wi─ç o swojej mocy i w┼éadzy.

Pliki do pobrania

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś