Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Czy K┼éajpeda to nowy Krym?

Rosyjskie dzia┼éania wywiadowcze to najpowa┼╝niejsze zagro┼╝enie dla bezpiecze┼ästwa Litwy. Kreml koncesjami i przywilejami kupuje pomoc miejscowych biznesmen├│w, kt├│rzy w zamian forsuj─ů antyeuropejsk─ů polityk─Ö.

Kr─ů┼╝─ůca niedawno w litewskim internecie petycja o przy┼é─ůczenie K┼éajpedy do Rosji to b┼éahy wybryk, kt├│ry nie powinien mie─ç politycznego znaczenia. Mimo to, zareagowa┼éy na ni─ů najwy┼╝sze w┼éadze Litwy, co ┼Ťwiadczy o wadze problemu rosyjskich dzia┼éa┼ä wywiadowczych w tym kraju.
 
Niedawne wydarzenia na Ukrainie ÔÇô protesty na Majdanie, usuni─Öcie z urz─Ödu by┼éego prezydenta Wiktora Janukowycza, okupacja Krymu przez rosyjskie wojska i referendum na p├│┼éwyspie ÔÇô wywo┼éa┼éy w litewskich mediach, a tak┼╝e w┼Ťr├│d polityk├│w wiele dyskusji na temat bezpiecze┼ästwa kraj├│w ba┼étyckich. Ro┼Ťnie zdenerwowanie opinii publicznej, kt├│ra zdaje sobie spraw─Ö, ┼╝e kryzys ukrai┼äski niesie wa┼╝ne nast─Öpstwa dla przysz┼éo┼Ťci Litwy ÔÇô jej wojskowo┼Ťci, stosunk├│w z Rosj─ů i wielu innych spraw rangi pa┼ästwowej. Wobec napi─Ö─ç tej skali, nawet najbardziej b┼éaha historia mo┼╝e zosta─ç rozdmuchana do monstrualnych rozmiar├│w i wywo┼éa─ç niema┼ée zamieszanie w kraju.
 
W┼éa┼Ťnie co┼Ť takiego sta┼éo si─Ö w zesz┼éym tygodniu, kiedy na pierwszych stronach gazet pojawi┼éa si─Ö informacja o petycji w sprawie przy┼é─ůczenia K┼éajpedy do Federacji Rosyjskiej. Litewski wywiad zareagowa┼é o┼Ťwiadczeniem nawo┼éuj─ůcym do spokoju i nie ulegania prowokacjom. Burmistrz K┼éajpedy zaapelowa┼é do premiera i prezydent Litwy, aby zaj─Öli si─Ö spraw─ů. Cz┼éonkowie opozycyjnej partii konserwatywnej za┼╝─ůdali od Prokuratora Generalnego wszcz─Öcia ┼Ťledztwa przeciwko tym, kt├│rzy odwa┼╝yli si─Ö kwestionowa─ç integralno┼Ť─ç terytorialn─ů Litwy. Rz─ůdz─ůca krajem partia socjaldemokratyczna publicznie pot─Öpi┼éa ÔÇ×skandaliczne prowokacjeÔÇŁ.
 
Wkr├│tce potem petycja zosta┼éa zamkni─Öta zgromadziwszy niewiele ponad dwie┼Ťcie podpis├│w. Jako, ┼╝e pojawi┼éa si─Ö na niszowej stronie internetowej by┼éa skazana na kl─Ösk─Ö. W ┼╝adnym razie nie nale┼╝a┼éo jej te┼╝ traktowa─ç jako powa┼╝nego manifestu politycznego. Dlaczego wi─Öc litewska opinia publiczna i politycy w og├│le na ni─ů zareagowali?
 
Trudno spodziewa─ç si─Ö powt├│rki krymskiego scenariusza w K┼éajpedzie. Krym owiany jest w rosyjskiej kulturze nostalgiczn─ů aur─ů, kt├│r─ů zawdzi─Öcza swoim malarskim pejza┼╝om, czy sztukom Czechowa, kt├│ry opisywa┼é ┼╝ycie jego mieszka┼äc├│w. Krym to tak┼╝e miejsce, gdzie mieszka wiele os├│b pos┼éuguj─ůcych si─Ö j─Özykiem rosyjskim, w przypadku kt├│rych wynik referendum ÔÇô cho─ç z pewno┼Ťci─ů nielegalnego i brutalnie naruszaj─ůcego ukrai┼äsk─ů suwerenno┼Ť─ç ÔÇô oddaje faktyczn─ů wol─Ö w┼é─ůczenia do Federacji Rosyjskiej. Putin dysponuje przynajmniej takim, staro┼Ťwieckim nacjonalistycznym argumentem, by broni─ç aneksji Krymu.
 
Tej nacjonalistycznej narracji nie da si─Ö powt├│rzy─ç wobec K┼éajpedy. Nigdy nie by┼éa ona cz─Ö┼Ťci─ů Rosji. W czasach Imperium Rosyjskiego le┼╝a┼éa w Prusach, a p├│┼║niej w Niemczech. W ramach ZSRR by┼éa za┼Ť cz─Ö┼Ťci─ů Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Rosyjskoj─Özyczna mniejszo┼Ť─ç K┼éajpedy nie przekracza 20%, podczas gdy litewska wi─Ökszo┼Ťci to 74% mieszka┼äc├│w miasta. Co wi─Öcej, Rosjanie czuj─ů si─Ö dobrze zintegrowani z litewsk─ů spo┼éeczno┼Ťci─ů miasta. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich m├│wi po litewsku, anga┼╝uje si─Ö w codzienne sprawy lokalnej spo┼éeczno┼Ťci i kibicuje litewskiej reprezentacji w koszyk├│wce. Nawet gdy ta gra przeciw Rosji.
 
Czy mo┼╝liwe jest, by K┼éajpeda sta┼éa si─Ö kolejn─ů ofiar─ů Putina? Najprawdopodobniej nie. Nie znaczy to jednak, ┼╝e Litwini nie powinni dzia┼éa─ç w obliczu inicjatyw podobnych do wspomnianej petycji. S─ů one cz─Ö┼Ťci─ů dobrze przemy┼Ťlanej, dysponuj─ůcej du┼╝ymi ┼Ťrodkami wojny propagandowej prowadzonej przez Rosj─Ö na Litwie. O tych dzia┼éaniach nie m├│wi si─Ö na zbyt du┼╝o, cho─ç stwarzaj─ů zagro┼╝enie nie tylko dla kraju, ale dla ca┼éego regionu.
 
17 marca wywiad litewski wyda┼é raport, w kt├│rym podkre┼Ťlono po raz kolejny, ┼╝e g┼é├│wnym zagro┼╝eniem kraju jest dzia┼éalno┼Ť─ç na jego terenie wywiadu rosyjskiego. Stwierdzono, ┼╝e wywiad ten pr├│buje wp┼éywa─ç na wiele wewn─Ötrznych spraw Litwy ÔÇô od przebiegu wybor├│w, poprzez kondycj─Ö gospodarki i dzia┼éania na rzecz niezale┼╝no┼Ť─ç energetycznej, a┼╝ po funkcjonowanie wojska i medi├│w. Wskazano te┼╝ konkretne osoby bezpo┼Ťrednio szkodz─ůce interesom Republiki Litewskiej. Znalaz┼é si─Ö po┼Ťr├│d nich mi─Ödzy innym Algridas Paleckis, lider prorosyjskiego Socjalistycznego Frontu Ludowego. Zas┼éyn─ů┼é on odrzuceniem tezy o odpowiedzialno┼Ťci radzieckich oddzia┼é├│w za ┼Ťmier─ç 14 os├│b, kt├│re zgin─Ö┼éy 13 stycznia 1991 roku, kiedy Armia Czerwona wkroczy┼éa na ulic─Ö Wilna, by obali─ç niepodleg┼ée w┼éadze. Paleckis wielokrotnie powtarza┼é te pogl─ůdy w rosyjskiej telewizji. Jego partia t┼éumaczy te┼╝ ka┼╝dy skrawek propagandy Putina ÔÇô ostatnie o┼Ťwiadczenie na stronie internetowej Frontu m├│wi, ┼╝e walki na Majdanie zosta┼éy zorganizowane przez neofaszyst├│w. Nic dziwnego, ┼╝e wspomniany polityk posiada du┼╝y dom na przedmie┼Ťciach Wilna, cho─ç od d┼éu┼╝szego czasu nie wykonywa┼é normalnej pracy.
 
Cz┼éowiek, kt├│ry promowa┼é petycj─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů K┼éajpedzie to Vaidas Lekstutis, lider organizacji pozarz─ůdowej nazwanej ÔÇô o ironio ÔÇô ÔÇ×B─ůd┼║my zjednoczeniÔÇŁ. Organizacja ta, poza wielokrotnym nazywaniem ukrai┼äskich demonstrant├│w ÔÇ×faszystamiÔÇŁ, otwarcie gloryfikuje prezydenta Putina i stale stara si─Ö zdyskredytowa─ç lidera Litewskiego Ruchu na rzecz Przebudowy (S─ůj┼źdis), Vytautasa Landsberisa. Lekstutis twierdzi przyk┼éadowo, ┼╝e Landsbergis ma w szwajcarskich bankach 2 miliardy lit├│w. Podobne bzdury stanowi─ů sedno prorosyjskiej propagandy jego organizacji. Podobnie jak Paleskis, tak┼╝e i Lekstutis posiada du┼╝y dom w K┼éajpedzie, cho─ç ÔÇô jak twierdzi ÔÇô utrzymuje si─Ö tylko z datk├│w swoich zwolennik├│w.
 
To jednak tylko marginalne postacie, u┼╝ywane by wzbudza─ç kontrowersje w litewskim ┼╝yciu publicznym. Wp┼éywy rosyjskie si─Ögaj─ů o wiele g┼é─Öbiej i mog─ů zaszkodzi─ç najbardziej podstawowym interesom pa┼ästwa. We┼║my cho─çby najnowszy obywatelski projekt referendum. Jego g┼é├│wnym celem jest wprowadzenie konstytucyjnego zakazu sprzeda┼╝y litewskiej ziemi obcokrajowcom. Opr├│cz tego projekt m├│wi te┼╝ o innych zmianach, jak na przyk┼éad wprowadzeniu obowi─ůzku rozpisania referendum za ka┼╝dym razem, gdy ma by─ç podj─Öta decyzja o wydobyciu pa┼ästwowych zasob├│w naturalnych. Projekty te uwa┼╝a si─Ö za prorosyjskie, gdy┼╝ stawiaj─ů Litw─Ö w sytuacji bezpo┼Ťredniej konfrontacji z UE.
 
Jednym z g┼é├│wnych pomys┼éodawc├│w referendum jest Litewski Zwi─ůzek Rolnik├│w i Zielonych, kierowany przez biznesmena Ramunasa Karabauskisa. Karabauskis to wielki w┼éa┼Ťciciel ziemski, kt├│ry najprawdopodobniej obawa si─Ö konkurencji ze strony inwestor├│w zagranicznych. Jest on jednak tak┼╝e najwi─Ökszym na Litwie importerem rosyjskich nawoz├│w sztucznych. Prowadzone w Rosji interesy mog┼éy sk┼éoni─ç go do popierania antyunijnego referendum, gdy┼╝ ÔÇô jak wiadomo ÔÇô Kreml lubi oferowa─ç litewskim biznesmenom koncesje i przywileje w zamian za forsowanie w kraju polityki przyjaznej Moskwie. Nieprzypadkowo wszystkie projekty strategiczne s┼éu┼╝─ůce uzyskaniu przez Litw─Ö niezale┼╝no┼Ťci energetycznej ÔÇô elektrownia j─ůdrowa, poszukiwania gazu ┼éupkowego, czy budowa terminalu dla skroplonego gazu w K┼éajpedzie ÔÇô napotykaj─ů na gwa┼étowny sprzeciw, wsparty przez dzia┼éaj─ůcych na rosyjskim rynku litewskich biznesmen├│w.
 
W ┼Ťwietle rosyjskich wysi┼ék├│w na rzecz powstrzymania projekt├│w energetycznych na Litwie, petycja w sprawie K┼éajpedy mo┼╝e si─Ö zdawa─ç nieistotn─ů drobnostk─ů. Kryzys ukrai┼äski uwra┼╝liwi┼é jednak spo┼éecze┼ästwo na wrogie ruchy Rosji i jej poplecznik├│w. W ostatecznym rozrachunku zamieszanie wok├│┼é petycji wysz┼éo nam na dobre. Dzi─Öki niemu Litwini staj─ů si─Ö coraz bardziej ┼Ťwiadomi rosyjskich wp┼éyw├│w w swoim kraju ÔÇô dotychczas podobne informacje zbyt ┼éatwo by┼éy marginalizowane. Im bardziej b─Ödziemy czujni i przezorni, tym wi─Öcej b─Ödziemy dostrzega─ç i tym wi─Öcej informacji poznamy.
 
Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś