Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Czasy mobilno┼Ťci (polemika)

Polityka mieszkaniowa to nie tylko mieszkania komunalne. To og├│┼é mieszka┼ä. To d┼éugofalowe podej┼Ťcie do problemu mieszkalnictwa. Jak do tej pory, polsk─ů polityk─Ö mieszkaniow─ů mo┼╝na okre┼Ťli─ç mianem przywi─ůzywania ch┼éopa do ziemi.

ilustr. Rafał Kucharczuk


 
W ostatnim numerze ÔÇ×KontaktuÔÇŁ (ÔÇ×Kaganiec o┼ŤwiatyÔÇŁ, 20/2012) ukaza┼é si─Ö dwug┼éos Piotra Ciszewskiego, prezesa Warszawskiego Stowarzyszenia Lokator├│w, oraz B┼éa┼╝eja Lenkowskiego, przedstawiciela ┼Ťrodowiska skupionego wok├│┼é czasopisma ÔÇ×Liberte!ÔÇŁ, dotycz─ůcy polityki mieszkaniowej. Oto kolejny g┼éos w dyskusji, autorstwa Macieja Folty, wroc┼éawianina i prawnika. Zapraszamy do lektury!

***

Z du┼╝ym zainteresowaniem przeczyta┼éem niedawno felieton B┼éa┼╝eja Lenkowskiego ÔÇ×Racjonalna polityka mieszkaniowaÔÇŁ. O ile cz─Östo zgadzam si─Ö z Autorem, to jednak tekst ten wywo┼éa┼é m├│j zdecydowany sprzeciw. Z jednej strony redaktor Lenkowski pisze, ┼╝e polityka mieszkaniowa powinna by─ç racjonalna, nast─Öpnie jednak przedstawia szereg pogl─ůd├│w, kt├│re ÔÇô w mojej ocenie ÔÇô znajduj─ů si─Ö w pewnej odleg┼éo┼Ťci od racjonalno┼Ťci. Poni┼╝ej kr├│tko opisz─Ö, dlaczego.
 
Bez dogmatu
Autor zaczyna od pot─Öpienia sk┼éoters├│w. O ile sam jestem wobec tego typu zachowa┼ä wysoce sceptyczny, to jednak pot─Öpianie ich w czambu┼é jest wed┼éug mnie nie tylko niesprawiedliwe, ale tak┼╝e ÔÇô o ironio! ÔÇô nieracjonalne. Zgadzam si─Ö, ┼╝e prawo w┼éasno┼Ťci jest jednym z fundament├│w wolnych spo┼éecze┼ästw. Daleki jednak jestem od ÔÇô jak robi─ů to niekt├│rzy, zw┼éaszcza wyznawcy pogl─ůdu konserwatywno-liberalnego ÔÇô przypisywania mu przymiotu ┼Ťwi─Öto┼Ťci i czynienia ze┼ä dogmatu. Tutaj pozwol─Ö sobie na ma┼é─ů dygresj─Ö. W Kodeksie Cywilnym przewidziano instytucj─Ö zasiedzenia. Termin zasiedzenia nieruchomo┼Ťci wyznaczono na 20 lat w dobrej wierze, a wi─Öc wtedy, gdy osoba b─Öd─ůca w posiadaniu nieruchomo┼Ťci jest przekonana, i ma ku temu podstawy, ┼╝e dysponuje do niej tytu┼éem. Zasiedzenie w z┼éej wierze, czyli m.in. przypadek zesk┼éotowania pustostanu, trwa 30 lat. Po up┼éywie tego czasu, je┼Ťli posiadacz jest w stanie wykaza─ç nieprzerwane posiadanie, staje si─Ö on w┼éa┼Ťcicielem nieruchomo┼Ťci. Terminy te s─ů identyczne do obowi─ůzuj─ůcych w prawie rzymskim. Sposoby komunikacji na odleg┼éo┼Ť─ç s─ů teraz znacznie skuteczniejsze, ni┼╝ 2000 lat temu, wi─Öc utrzymywanie analogicznych okres├│w zasiedzenia jest ma┼éo racjonalne.
Redaktor w swoim felietonie por├│wna┼é sk┼éoters├│w do ludzi zajmuj─ůcych czyje┼Ť zostawione (w analogii wygl─ůda┼éo to na pozostawienie przez emigrant├│w) mieszkanie. Analogia tyle┼╝ efektowna, co nieadekwatna. Nie m├│wimy tu o pozostawionych mieszkaniach, a o pustostanach. W centrach, ale i w dalszych cz─Ö┼Ťciach wielu polskich miast, stoj─ů pi─Ökne kiedy┼Ť, a dzi┼Ť strasz─ůce kamienice, zak┼éady przemys┼éowe czy budynki us┼éugowe. Cz─Östo zdarza si─Ö, ┼╝e nie mo┼╝na okre┼Ťli─ç statusu prawnego takiego budynku, skutkiem czego popada w coraz wi─Öksz─ů ruin─Ö. Wed┼éug dogmatyk├│w w┼éasno┼Ťci jest to stan lepszy, ni┼╝ zaj─Öcie go przez kogo┼Ť, kto b─Ödzie przynajmniej przegania┼é stamt─ůd znacznie dzikszych lokator├│w, zapewnia┼é cho─çby prowizoryczn─ů, bie┼╝─ůc─ů konserwacj─Ö i zapobiega┼é dewastacji.
 
Potrzebujemy norm pozwalaj─ůcych na rozwi─ůzanie tego problemu. Nie widz─Ö przeciwwskaza┼ä, by kto┼Ť, kto ma po temu ch─Öci i mo┼╝liwo┼Ťci finansowe, po przeprowadzeniu odpowiednio rygorystycznej procedury (list intencyjny do w┼éadz samorz─ůdowych, wsp├│lne wyznaczenie bieg┼éego, przekazanie kwoty zabezpieczenia roszcze┼ä potencjalnego w┼éa┼Ťciciela do depozytu s─ůdowego na odpowiedni okres i wykazanie, ┼╝e dokonano wszelkich rozs─ůdnych stara┼ä, aby znale┼║─ç w┼éa┼Ťciciela), nie m├│g┼é sta─ç si─Ö nowym w┼éa┼Ťcicielem.
Na pewno zgadzam si─Ö z red. Lenkowskim co do tego, ┼╝e w┼éa┼Ťciciele budynk├│w w ┼Ťr├│dmie┼Ťciu nie powinni by─ç obci─ů┼╝ani dodatkowymi ci─Ö┼╝arami. Jednak, jak pokazuje przyk┼éad miast zachodniej Europy, pozostawienie pewnych proces├│w samym sobie powoduje, ┼╝e powstaj─ů dzielnice bogactwa i slumsy, centra miast staj─ů si─Ö bezludne ÔÇô nie trzeba daleko szuka─ç miejsc, w kt├│rych mieszkaj─ů g┼é├│wnie starsi ludzie, za s─ůsiad├│w maj─ůc biura. Bez racjonalnej polityki niewiele da si─Ö osi─ůgn─ů─ç, chyba ┼╝e cieszy nas patchwork z biurowc├│w, apartamentowc├│w, lokali komunalnych i pustostan├│w, jak to ma miejsce w niekt├│rych polskich ┼Ťr├│dmie┼Ťciach.
 

ilustr. Rafał Kucharczuk


 
Przywi─ůzanie ch┼éopa do ziemi
Red. Lenkowski u┼╝ywa tego ÔÇô moim zdaniem bardzo trafnego ÔÇô okre┼Ťlenia na polityk─Ö w┼éadz miejskich w stosunku do mieszka┼ä komunalnych. Moim zdaniem to okre┼Ťlenie ma w Polsce znacznie szerszy zakres, poniewa┼╝ odnosi si─Ö do polityki mieszkaniowej w og├│le. A konkretnie do promowania w┼éasno┼Ťci mieszka┼ä za wszelk─ů cen─Ö.
Polityka mieszkaniowa to nie tylko mieszkania komunalne. To og├│┼é mieszka┼ä. To d┼éugofalowe podej┼Ťcie do problemu mieszkalnictwa. Jak do tej pory, polsk─ů polityk─Ö mieszkaniow─ů okre┼Ťli─ç mo┼╝na w┼éa┼Ťnie przywi─ůzywaniem ch┼éopa do ziemi.
 
Powiedzmy sobie szczerze: mieszkanie jest drogie. Posiadanie mieszkania na w┼éasno┼Ť─ç to luksus. Czy sta─ç Polsk─Ö na finansowanie luksusu? Czy to, ┼╝e chcemy, by Polacy mieli gdzie mieszka─ç, jest r├│wnoznaczne z tym, ┼╝e chcemy, by mieli mieszkania na w┼éasno┼Ť─ç? Moim zdaniem nie.
Jeszcze przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů mieszkania si─Ö wynajmowa┼éo. Nikt nie widzia┼é w tym nic z┼éego, nikomu to nie uw┼éacza┼éo. Oczywistym dla wielu ludzi by┼éo, ┼╝e na mieszkanie na w┼éasno┼Ť─ç zwyczajnie ich nie sta─ç. Zreszt─ů bogaci te┼╝ wynajmowali mieszkania, przecie┼╝ kamienice z lokalami o powierzchni do 300 (!) m2 te┼╝ by┼éy czynszowe.
 
Dla przeci─Ötnej polskiej rodziny kupno mieszkania wi─ů┼╝e si─Ö z zaci─ůgni─Öciem powa┼╝nego zobowi─ůzania finansowego na najbli┼╝sze kilkadziesi─ůt lat. Nie jest to przywi─ůzanie do ziemi? Oczywi┼Ťcie, w obliczu sytuacji, gdy rata kredytu hipotecznego jest zbli┼╝ona do miesi─Öcznego czynszu, zakup wydaje si─Ö bardziej op┼éacalny.
Pa┼ästwo wydaje si─Ö traktowa─ç najem lokalu tak, jak traktuj─ů go obecnie obywatele: jako spos├│b dorobienia sobie do pensji, a nie jako dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů i instrument kszta┼étowania polityki mieszkaniowej. Jest po temu wiele przyczyn. Przede wszystkim aspekty psychologiczne, czyli postawa, ┼╝e w┼éasno┼Ť─ç mieszkania to ┼Ťwi─Öty Graal, cel do kt├│rego ka┼╝dy d─ů┼╝y. Przyczyn─ů drug─ů s─ů ┼║le skonstruowane przepisy, kt├│re powoduj─ů, ┼╝e bardzo trudno pozby─ç si─Ö lokatora zalegaj─ůcego z czynszem. Przepisy nie powinny zdawa─ç lokatora na ┼éask─Ö i nie┼éask─Ö wynajmuj─ůcego, ale powinny zapewnia─ç bezpiecze┼ästwo i r├│wnowag─Ö mi─Ödzy stronami stosunku prawnego. W Polsce niestety ustawodawca cz─Östo robi stronie s┼éabszej nied┼║wiedzi─ů przys┼éug─Ö, dzi─Öki czemu ┼╝aden powa┼╝ny przedsi─Öbiorca nie chce bra─ç si─Ö za najem lokali na du┼╝─ů skal─Ö.
 
Opr├│cz dostosowywania i r├│wnowa┼╝enia przepis├│w, mo┼╝na stworzy─ç te┼╝ zach─Öty dla przedsi─Öbiorc├│w, kt├│rzy podejm─ů si─Ö prowadzenia takiej dzia┼éalno┼Ťci. Moim zdaniem dobrym pomys┼éem by┼éoby potraktowanie mieszka┼ä na wynajem jako inwestycji d┼éugoterminowej, takiej jak np. fundusz emerytalny. Atrakcyjny budynek lub ca┼ée osiedle b─Ödzie gwarantowa┼éo sta┼éy i regularny przyp┼éyw ┼Ťrodk├│w. Dla inwestor├│w, kt├│rzy licz─ů na zysk w przysz┼éo┼Ťci, jak cho─çby emerytura za 40 lat, jest to dobry spos├│b na bezpieczne inwestycje.
Instytucja partnerstwa publicznoÔÇôprywatnego tak┼╝e mo┼╝e by─ç pomocna. Gmina mo┼╝e odda─ç dzia┼ék─Ö w dzier┼╝aw─Ö prywatnemu inwestorowi, kt├│ry postawi tam dom mieszkalny przeznaczony np. dla os├│b o niewielkim przychodzie lub m┼éodych rodzin. Dzi─Öki preferencyjnej dzier┼╝awie koszt najmu mieszkania b─Ödzie m├│g┼é by─ç relatywnie niski, co pozwoli ludziom na pocz─ůtku ich kariery na oszcz─Ödzenie pieni─Ödzy, a jednocze┼Ťnie da im mobilno┼Ť─ç, w przeciwie┼ästwie do kuli u nogi, jak─ů jest kredyt hipoteczny. Jednocze┼Ťnie pozwoli┼éoby to zlikwidowa─ç paradoksaln─ů sytuacj─Ö, gdy ludzie staj─ů si─Ö w┼éa┼Ťcicielami mieszka┼ä, kt├│rych ju┼╝ nie potrzebuj─ů ÔÇô w momencie sp┼éaty kredytu dzieci tych, kt├│rzy go wzi─Öli, ju┼╝ z nimi nie mieszkaj─ů, a metra┼╝ mieszkania staje si─Ö zbyt wielki na ich potrzeby i, co wa┼╝niejsze, drogi w utrzymaniu.
 
Najem zwi─Öksza mobilno┼Ť─ç, a to prowadzi za sob─ů rozw├│j innych bran┼╝, jak np. transportowa lub wynajmu mebli i AGD. Gdy przez rok mieszka┼éem w Chicago, wszystkie meble w wynajmowanym przez mnie mieszkaniu tak┼╝e by┼éy wynaj─Öte ÔÇô od przedsi─Öbiorcy, kt├│ry tylko tym si─Ö zajmowa┼é. Gdy si─Ö wyprowadza┼éem, w przeciwie┼ästwie do wielu moich koleg├│w ze studi├│w nie musia┼éem si─Ö martwi─ç, co z nimi zrobi─Ö ÔÇô po prostu wypowiedzia┼éem umow─Ö. Nie widz─Ö przeszk├│d, by tak┼╝e w Polsce nie wprowadzi─ç takich rozwi─ůza┼ä.
 

***

Proponowane przeze mnie dzia┼éania mog─ů wydawa─ç si─Ö egzotyczne i i┼Ť─ç wbrew przyj─Ötym dzi┼Ť za pewnik tendencjom. Z drugiej strony ÔÇô ┼╝yjemy w XXI wieku, czasie mobilno┼Ťci. Mieszkanie na w┼éasno┼Ť─ç mo┼╝e by─ç obci─ů┼╝eniem, gdy trzeba np. przeprowadzi─ç si─Ö za prac─ů lub gdy du┼╝e mieszkanie przestaje by─ç potrzebne. Mieszkanie na w┼éasno┼Ť─ç to luksus. Powinni┼Ťmy zastanowi─ç si─Ö, czy w obecnej sytuacji spo┼éeczno ÔÇô gospodarczej nas na ten luksus sta─ç.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś