Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Czas na emerytur─Ö obywatelsk─ů. Jak zreformowa─ç system emerytalny?

Bez reformy nasz system zabezpieczenia na staro┼Ť─ç ulegnie zapa┼Ťci. Ratunkiem mo┼╝e by─ç potraktowanie emerytur jako niskiego ┼Ťwiadczenia socjalnego dla wszystkich i zach─Öcanie do samodzielnego oszcz─Ödzania.

nowa konfederacja
O tym, ┼╝e polski system emerytalny jest w kryzysie, albo ┼╝e nawet si─Ö wali, wiemy nie od dzi┼Ť. Faktycznie stanowi najwi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç wydatk├│w bud┼╝etu pa┼ästwa. W kolejnych latach jego koszty wzrosn─ů jeszcze bardziej, a i tak prze┼éo┼╝y si─Ö to na ni┼╝sze emerytury ÔÇô z ÔÇ×Zielonej ksi─ÖgiÔÇŁ przedstawionej ministerstwu rodziny, pracy i polityki spo┼éecznej przez Zak┼éad Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych wynika, ┼╝e o ile dzi┼Ť ÔÇ×przeci─Ötna emerytura stanowi 60% przeci─Ötnego wynagrodzenia pomniejszonego o sk┼éadki na ubezpieczenia spo┼éeczne p┼éacone przez ubezpieczonegoÔÇŁ, o tyle w 2060 roku relacja ta b─Ödzie si─Ö waha─ç w granicach 45,5-52 proc. To i tak optymistyczna wizja: przyk┼éadowo wg raportu ÔÇ×Pensions at a GlanceÔÇŁ OECD dzisiejszy dwudziestolatek mo┼╝e liczy─ç na emerytur─Ö w wysoko┼Ťci 39 proc. swojej ostatniej pensji ÔÇô za┼Ť dwudziestolatka 34 proc. Oznacza to, ┼╝e je┼Ťli tu┼╝ przed przej┼Ťciem na emerytur─Ö zarabia┼éby/aby netto 2000 z┼é, po zako┼äczeniu kariery zawodowej mogliby otrzymywa─ç 680-780 z┼é (nie licz─ůc ew. podwy┼╝ek wynikaj─ůcych z uprawnienia do pobierania emerytury minimalnej). M─ůdrzy ludzie g┼éowi─ů si─Ö, co tu zrobi─ç, ┼╝eby to zmieni─ç ÔÇô pog┼é├│wmy si─Ö i my.

Dyskretny urok uniwersalnego ┼Ťwiadczenia


Pułapka OFE
Pa┼ästwowe emerytury to stosunkowo ┼Ťwie┼╝y wynalazek, kt├│ry znamy od ko┼äca XIX wieku. Mamy je, poniewa┼╝ z biegiem czasu rz─ůdy kolejnych pa┼ästw, pod naciskiem spo┼éecznym, uzna┼éy, ┼╝e nale┼╝y zapewni─ç ludziom niezale┼╝ne od w┼éasnego bud┼╝etu i wsparcia spo┼éecze┼ästwa (rodziny, grupy zawodowej etc.) zabezpieczenie na staro┼Ť─ç. Z czasem jednak to, co formalnie mia┼éo by─ç pomoc─ů dla tych, kt├│rzy ze wzgl─Ödu na wiek nie mog─ů ju┼╝ pracowa─ç, sta┼éo si─Ö finansowym zapewnieniem ca┼ékiem d┼éugich wakacji na staro┼Ť─ç (po obni┼╝eniu wieku emerytalnego kobieta sp─Ödza na nich ┼Ťrednio 25 lat, m─Ö┼╝czyzna ÔÇô 15). No dobrze ÔÇô nie tak zupe┼énie wakacji, bo przecie┼╝ wraz z wiekiem zdrowie jest coraz s┼éabsze, co poci─ůga za sob─ů koszty lek├│w, a i maleje subiektywne zadowolenie z ┼╝ycia, na co wskazuje np. ÔÇ×Diagnoza Spo┼éecznaÔÇŁ.
To wszystko kosztuje, i to coraz wi─Öcej. Powody s─ů znane, ale warto je powt├│rzy─ç ÔÇô coraz d┼éu┼╝sze ┼╝ycie coraz wi─Ökszej ilo┼Ťci os├│b przechodz─ůcych na emerytur─Ö, ro┼Ťnie wska┼║nik obci─ů┼╝enia demograficznego (stosunek liczby os├│b w wieku nieprodukcyjnym do liczby os├│b w wieku produkcyjnym), kt├│ry wg Eurostatu wynosi 24,2 proc. W po┼éowie lat 90-tych XX wieku zjednoczone elity polityczne (zacz─Ö┼éo si─Ö jeszcze za rz─ůd├│w W┼éodzimierza Cimoszewicza, Jerzy Buzek doko┼äczy┼é dzie┼éa) postanowi┼éy o wprowadzeniu systemu zdefiniowanej sk┼éadki a tak┼╝e wprowadzenie filaru kapita┼éowego, w ramach kt├│rego kolejne pokolenia mia┼éy odk┼éada─ç na emerytury nie tyle same, co za po┼Ťrednictwem zatrudnionych do tego celu funduszy emerytalnych. Najbardziej problematyczny okaza┼é si─Ö pierwszy okres trwania systemu, w kt├│rym pracuj─ůcy mieli z jednej strony op┼éaca─ç emerytury starszego pokolenia, z drugiej ÔÇ×inwestowa─çÔÇŁ pieni─ůdze za po┼Ťrednictwem Otwartych Funduszy Emerytalnych.
To okaza┼éo si─Ö pu┼éapk─ů. Wymaga┼éo op┼éacania coraz to wy┼╝szych sk┼éadek, kt├│re wcale nie wp┼éywa┼éy na wy┼╝sz─ů emerytur─Ö p┼éatnika w przysz┼éo┼Ťci ÔÇô ju┼╝ od samego pocz─ůtku wiadomo by┼éo, ┼╝e stopa zwrotu b─Ödzie coraz ni┼╝sza. I one nie starcza┼éy nawet na wyp┼éat─Ö obecnych emerytur, w zwi─ůzku z czym pa┼ästwo musia┼éo si─Ö ÔÇô m.in. po to, by dotowa─ç Fundusz Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych ÔÇô znacznie zad┼éu┼╝a─ç, w tym tak┼╝e uÔÇŽ OFE, kt├│re w ten spos├│b realizowa┼éy swoj─ů ÔÇ×bezpieczn─ůÔÇŁ strategi─Ö inwestycyjn─ů. Wyniki OFE nie powala┼éy (i nie powalaj─ů) na kolana: po latach okaza┼éo si─Ö, ┼╝e reforma emerytalna by┼éa jedn─ů z przyczyn drastycznego zad┼éu┼╝enia pa┼ästwa i rz─ůd Donalda Tuska postanowi┼é, w kilku krokach, ograniczy─ç ich znaczenie do minimum. Zasady systemu to jednak nie zmieni┼éo. Efekt mo┼╝e by─ç taki, ┼╝e w przysz┼éo┼Ťci najwi─Ökszym polem konflikt├│w b─Ödzie walka mi─Ödzy ÔÇ×starymiÔÇŁ, kt├│rzy b─Öd─ů mieli coraz wi─Öksze potrzeby, a ÔÇ×m┼éodymiÔÇŁ, kt├│rzy b─Öd─ů mieli na nie ┼éo┼╝y─ç. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e w ramach umowy pokoleniowej ma to sens, jednak za 10-20 lat koszty b─Öd─ů coraz wy┼╝sze, a przecie┼╝ b─Ödzie trzeba ┼éo┼╝y─ç tak┼╝e na w┼éasne dzieci.

Nawet emerytura obywatelska nas nie uratuje


Wady systemu
Zalet─ů pa┼ästwowego systemu emerytalnego jest to, ┼╝e daje obietnic─Ö na to, ┼╝e na staro┼Ť─ç ÔÇô o ile zawczasu sami nie zadbamy o w┼éasne oszcz─Ödno┼Ťci ÔÇô nie pozostaniemy bez grosza przy duszy, ewentualnie licz─ůc na dobr─ů wol─Ö rodziny. Zrealizowa─ç t─ů obietnic─Ö jest (nie tylko w Polsce) z biegiem czasu b─Ödzie z tym coraz trudniej. Jakie s─ů najwi─Öksze jego wady? M.in. to, ┼╝e ┼║r├│d┼éem pieni─Ödzy na emerytury s─ů nadal dochody z pracy. W przypadku os├│b pracuj─ůcych na umow─Ö o prac─Ö lub posiadaj─ůcych w┼éasn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů (i jednocze┼Ťnie zarabiaj─ůcych niewiele) koszty te s─ů bardzo wysokie. Najbardziej jaskrawo wida─ç to w przypadku jednoosobowej dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej, przy kt├│rej sk┼éadk─Ö ZUS p┼éaci si─Ö rycza┼étem ÔÇô dzi┼Ť podstawowa sk┼éadka, razem z dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, wynosi 1228,70 z┼é. Mimo zapewnie┼ä polityk├│w, ┼╝e ju┼╝ za chwileczk─Ö b─Öd─ů z tym walczy─ç, a nawet obni┼╝ek dla cz─Ö┼Ťci przedsi─Öbiorc├│w, sk┼éadka ta ro┼Ťnie z roku na rok. Jest to jedna z przyczyn naszej wypracowanej boczn─ů furtk─ů de facto elastyczno┼Ťci rynku pracy (bo de iure regulacje s─ů do┼Ť─ç sztywne), kt├│ra powoduje, ┼╝e osoby uciekaj─ůce z re┼╝imu ZUS-owskiego (lub wypychane ÔÇ×na ┼Ťmieci├│wkiÔÇŁ) nie p┼éac─ů sk┼éadek, w efekcie czego do ZUS wp┼éywa mniej pieni─Ödzy, w efekcie czegoÔÇŽ ko┼éo si─Ö zamyka.
Innym elementem jest uzale┼╝nienie systemu emerytalnego od demografii, co poci─ůga za sob─ů konkretne i kosztowne programy ÔÇ×prorodzinneÔÇŁ. Mo┼╝na znale┼║─ç wiele powod├│w dla wspierania rodziny, jednak je┼Ťli jednym z nich ma by─ç unikni─Öcie emerytalnej katastrofy, to mo┼╝na si─Ö zacz─ů─ç zastanawia─ç, czy jednak co┼Ť nie tak jest z systemem, kt├│ry w tak wielkim stopniu zale┼╝y od demografii. Tym bardziej, ┼╝e rzutuje to na mentalno┼Ť─ç i postrzeganie rozrodczo┼Ťci w kategoriach quasihodowlanych. Cz┼éowieka nie mo┼╝na traktowa─ç jako ┼Ťrodek do osi─ůgni─Öcia spo┼éeczno-gospodarczego celu ÔÇô fajnie jest mie─ç dzieci, ale r─Öka w g├│r─Ö, kto ma je po to, by w przysz┼éo┼Ťci zapewni─ç ZUS-owi kolejnych p┼éatnik├│w.
Świadczenie dla każdego
Najbardziej radykalnym rozwi─ůzaniem tych problem├│w by┼éaby rezygnacja z pa┼ästwowych emerytur. Jednak nie przynios┼éoby to dobrych skutk├│w spo┼éecznych ÔÇô nie przy naszych przyzwyczajeniach, nie przy naszej niech─Öci do samodzielnego oszcz─Ödzania. Nie przy tych zobowi─ůzaniach, kt├│re trzeba by z racji ÔÇ×praw nabytychÔÇŁ sp┼éaca─ç przez kilkadziesi─ůt lat, nie proponuj─ůc jednocze┼Ťnie tym, z kt├│rych pieni─Ödzy mia┼éoby si─Ö to dzia─ç, nic w zamian. Chyba, ┼╝e chcemy rewolt─Ö przyspieszy─ç. Wtedy mo┼╝emy zignorowa─ç ÔÇ×prawa nabyteÔÇŁ i oznajmi─ç emerytom, ┼╝e ich nadzieje na zabezpieczenie na staro┼Ť─ç okaza┼éy si─Ö p┼éonne. Wbrew pozorom je┼Ťli sytuacja b─Ödzie si─Ö nadal pogarsza─ç, nie jest wykluczone, ┼╝e Trybuna┼é Konstytucyjny nie pierwszy ju┼╝ raz kieruj─ůc si─Ö interesem bud┼╝etu pa┼ästwa mo┼╝e odpowiednio zinterpretowa─ç ustaw─Ö zasadnicz─ů w tym duchu. Mo┼╝na jednak wskaza─ç kierunek, w kt├│rym warto by┼éoby zmierza─ç, a tak┼╝e rozwi─ůzania, kt├│re przynajmniej mog┼éyby usprawni─ç obecny system.
Oczywi┼Ťcie najlepiej by┼éoby, gdyby ka┼╝dy m├│g┼é i chcia┼é zadba─ç sam o swoj─ů emerytur─Ö. Na to jednak liczy─ç nie mo┼╝emy. Skrajnymi przypadkami s─ů np. osoby, kt├│re z racji wieloletniego pozostawania poza rynkiem pracy lub poza re┼╝imem umowy o prac─Ö, dostaj─ů dzi┼Ť dos┼éownie ÔÇ×groszoweÔÇŁ emerytury. Ale takie dostaj─ů nie tylko osoby ubogie i pokrzywdzone. Przyk┼éadem mog─ů by─ç cho─çby s┼éynni muzycy, kt├│rzy osi─ůgaj─ůc wiek oko┼éoemerytalny nagle budz─ů si─Ö z r─Ök─ů w nocniku i zauwa┼╝aj─ů, ┼╝e nieodk┼éadanie pieni─Ödzy (a przecie┼╝ mo┼╝na robi─ç to tak┼╝e poza systemem ÔÇô np. inwestuj─ůc w papiery warto┼Ťciowe czy nieruchomo┼Ťci) ko┼äczy si─Ö w┼éa┼Ťnie bardzo nisk─ů emerytur─ů. Proponuj─Ö wi─Öc patrze─ç na emerytur─Ö jak na ┼Ťwiadczenie socjalne, pomagaj─ůce ludziom, kt├│rzy nie s─ů ze wzgl─Ödu na wiek w stanie ju┼╝ pracowa─ç, otrzymywa─ç ┼Ťrodki na utrzymanie. Najlepiej, by nie obarcza┼éy zbytnimi kosztami podatnika (zw┼éaszcza, je┼Ťli chodzi obecnie ÔÇô pracownika), a tak┼╝e by nie uzale┼╝nia┼éy stanu Funduszu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych od stanu demografii.
┼üatwo powiedzie─ç, trudniej zrobi─ç. W praktyce ÔÇ×reformy emeryturÔÇŁ przeprowadza si─Ö w Polsce zazwyczaj poprzez przestawienie suwak├│w ÔÇô albo dotycz─ůcego wieku emerytalnego (ostatnio w d├│┼é), albo wysoko┼Ťci sk┼éadek i ┼║r├│de┼é ich pozyskiwania (sukcesywnie w g├│r─Ö). To jednak nie wystarczy. Prawdziwa reforma systemu emerytalnego wymaga┼éaby przede wszystkim dostania si─Ö do jego trzewi, ale tak┼╝e zmian w systemie podatkowym czy polityce prorodzinnej. Postulatem, kt├│ry m├│g┼éby znale┼║─ç ponadpartyjne (a przynajmniej: ponad┼Ťrodowiskowe) poparcie, by┼éoby wprowadzenie emerytury obywatelskiej. Rozwi─ůzanie, kt├│re mo┼╝na traktowa─ç jako gwarantowany doch├│d podstawowy dla os├│b w podesz┼éym wieku, przys┼éugiwa┼éoby ka┼╝demu. Nie jest to pomys┼é bardzo oryginalny ÔÇô za emerytur─ů obywatelsk─ů, kt├│ra wyst─Öpuje np. w Kanadzie (cho─ç w wersji nieco bardziej skomplikowanej, ni┼╝ tu przedstawiona) optuj─ů m.in. przedstawiciele Centrum im. Adama Smitha (np. Robert Gwiazdowski), Stowarzyszenia KoLiber, czy ekspert ÔÇ×Nowej KonfederacjiÔÇŁ Andrzej Mikosz, kt├│ry w swoim raporcie ÔÇ×Bogaci─ç si─Ö ┼éatwiej i sprawiedliwiejÔÇŁ przedstawia pomys┼é na reform─Ö podatkow─ů i emerytaln─ů. Warto skorzysta─ç m.in. z ich propozycji, kt├│re ÔÇô cho─ç nieco r├│┼╝ni─ůce si─Ö od siebie ÔÇô mog─ů si─Ö nawzajem uzupe┼énia─ç.

Polskie emerytury? Dach bez fundament├│w


Emerytura od dziecka
Ich wsp├│lnym mianownikiem jest otrzymywanie ┼Ťwiadczenia w takiej samej wysoko┼Ťci przez wszystkich, bez wzgl─Ödu na to, ile wp┼éacili do wsp├│lnego worka. ┼Ürodki te si┼é─ů rzeczy nie powinny by─ç zbyt wysokie (┼╝eby nie by┼éo niejasno┼Ťci ÔÇô bez zmian i tak nie b─Öd─ů wysokie, nawet je┼Ťli b─Ödziemy w niesko┼äczono┼Ť─ç podnosi─ç sk┼éadki i ÔÇô po zach┼éy┼Ťni─Öciu si─Ö PiSowskim ÔÇ×uda si─ÖÔÇŁ ÔÇô wiek emerytalny), poniewa┼╝ po drugiej stronie s─ů ci, kt├│rzy na to ┼éo┼╝─ů, a tak┼╝e dlatego, ┼╝e takie rozwi─ůzanie zniech─Öca┼éoby do i tak ju┼╝ niskiej sk┼éonno┼Ťci do samodzielnego oszcz─Ödzania na staro┼Ť─ç. Opr├│cz ÔÇô by─ç mo┼╝e ÔÇô jednego wyj─ůtku. Stowarzyszenie KoLiber proponowa┼éo, by tak rozumiana emerytura obywatelska stanowi┼éa jeden z filar├│w nowego systemu. Drugim by┼éaby ÔÇ×emerytura rodzinnaÔÇŁ, kt├│ra zale┼╝a┼éaby od wysoko┼Ťci dochodu osi─ůganego przez ich dzieci. Tym systemem obj─Öci byliby oboje rodzice po r├│wno, co z jednej strony oznacza┼éoby wynagrodzenie zw┼éaszcza matkom czasu, kt├│re cz─Östo na okres opieki nad ma┼éymi dzie─çmi przerywaj─ů prac─Ö (i w efekcie nie mog─ů odk┼éada─ç samodzielnie), z drugiej strony niweluj─ů efekt emerytalnej ÔÇ×jazdy na gap─ÖÔÇŁ os├│b bezdzietnych (nie wnikaj─ůc w przyczyny tej bezdzietno┼Ťci, kt├│re mog─ů by─ç bardzo r├│┼╝ne, jej efektem s─ů braki w bud┼╝ecie w przysz┼éo┼Ťci). Mog┼éoby mie─ç te┼╝ pozytywny efekt pronatalistyczny, a je┼Ťli by nie mia┼éo ÔÇô oznacza┼éoby przynajmniej cz─Ö┼Ťciowe uniezale┼╝nienie wyp┼éaty ┼Ťwiadcze┼ä od przemian demograficznych.
Jednak i bez tego elementu emerytura obywatelska ma sporo zalet. Ten system jest prostszy i ta┼äszy, ni┼╝ obecny. Jako ┼╝e nie ma w nim konieczno┼Ťci ksi─Ögowania sk┼éadek i obliczania indywidualnej wysoko┼Ťci ┼Ťwiadczenia (poza sytuacj─ů, w kt├│rej przyjmujemy filar ÔÇ×rodzinnyÔÇŁ, przy czym nie oznacza to dodatkowych obci─ů┼╝e┼ä dla pracuj─ůcych), znika przes┼éanka do istnienia antypracowniczego osk┼éadkowania pracy. Nic nie stoi na przeszkodzie, by emerytury wyp┼éaca─ç w takim wypadku z bud┼╝etu pa┼ästwa. To tak┼╝e ┼Ťwietna okazja, by zmieni─ç dotychczasowe roz┼éo┼╝enie ci─Ö┼╝ar├│w podatkowych (kompleksow─ů propozycj─Ö takich zmian przedstawi┼é Andrzej Mikosz w raporcie dla ÔÇ×Nowej KonfederacjiÔÇŁ). Jednolita danina (ale naprawd─Ö jednolita, najlepiej liniowa, nie kaskadowo-progresywna, z licznymi wyj─ůtkami itp. itd.) obejmuj─ůca zar├│wno dotychczasowy PIT, jak i sk┼éadki na ubezpieczenie spo┼éeczne oraz zdrowotne, obejmuj─ůca wszelkie formy zatrudnienia, stanowi┼éaby spore u┼éatwienie dla podatnik├│w. Mog┼éaby by─ç tak┼╝e narz─Ödziem do uszczelnienia systemu emerytalno-rentowego (kt├│rego w dotychczasowej formie by ju┼╝ nie by┼éo), a tak┼╝e zmniejszenia obci─ů┼╝e┼ä pracy. Jej wysoko┼Ť─ç musia┼éaby zosta─ç tak obliczona, by stanowi┼éo to ulg─Ö zw┼éaszcza dla tych, kt├│rzy do tej pory ponosili ci─Ö┼╝ar systemu (czytaj: obni┼╝enie realnego opodatkowania dla os├│b pracuj─ůcych na umow─Ö o prac─Ö czy prowadz─ůcych jednoosobow─ů dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů). Z drugiej strony mo┼╝na by to zrekompensowa─ç ujednolicaj─ůc i by─ç mo┼╝e podnosz─ůc VAT, zostawiaj─ůc naprawianie problem├│w tego ┼Ťwiata ┼Ťwiadczeniom socjalnym, nie za┼Ť zr├│┼╝nicowanym stawkom, zach─Öcaj─ůcym do podatkowych przekr─Öt├│w. Innym elementem, kt├│ry powinien ponie┼Ť─ç koszty, jest kapita┼é, zw┼éaszcza konsumpcyjny: przyk┼éadowo Andrzej Mikosz postuluje wprowadzenie niskiego podatku katastralnego.

Zabezpieczenie spo┼éeczne to prawo cz┼éowieka


Jak zatka─ç dziury?
To wszystko jednak nie wystarczy, je┼Ťli chcemy m├│wi─ç o prawdziwie powszechnym systemie emerytalnym. Cz─Ö┼Ť─ç Polak├│w korzysta bowiem z obecnego nie wnosz─ůc do niego w wystarczaj─ůcym stopniu wk┼éadu. W kontek┼Ťcie wprowadzenia emerytury obywatelskiej znaczenie maj─ů zw┼éaszcza rolnicy, kt├│rzy pobieraj─ů co prawda bardzo niskie emerytury z KRUS, ale za to w przewa┼╝aj─ůcej mierze op┼éacane z dotacji z bud┼╝etu ÔÇô do kt├│rego dok┼éadaj─ů si─Ö w niewielkim stopniu. Wskazane by┼éoby stopniowe w┼é─ůczanie ich do systemu podatku dochodowego. Tak┼╝e inne zawody powinny po┼╝egna─ç si─Ö z przywilejami, co jest wa┼╝ne tak┼╝e je┼Ťli nie zdecydowaliby┼Ťmy si─Ö na tak radykalne posuni─Öcia, tylko zostali przy naprawianiu obecnego systemu. Na wcze┼Ťniejsze i/b─ůd┼║ wy┼╝sze emerytury g├│rnik├│w, nauczycieli czy mundurowych p┼éacimy rocznie miliardy z┼éotych. Je┼Ťli kto┼Ť obawia si─Ö braku zainteresowania prac─ů w bud┼╝et├│wce, powinien raczej zatroszczy─ç si─Ö o wy┼╝sze pensje dla policjant├│w czy nauczycieli, ni┼╝ tworzy─ç niewydolny i skomplikowany system podatkowy.
Emerytura obywatelska, podobnie jak obecny system, wymaga┼éaby ustalenia wieku emerytalnego, od kt├│rego cz┼éowiek nabywa uprawnienia do emerytury (mo┼╝na si─Ö ewentualnie zastanowi─ç nad wprowadzeniem stopniowego dochodzenia do tego uprawnienia). Trzeba spojrze─ç w oczy realiom i pogodzi─ç si─Ö z tym, ┼╝e rewersem pozytywnej wie┼Ťci, jak─ů jest rosn─ůca d┼éugo┼Ť─ç ┼╝ycia Polak├│w, s─ů wi─Öksze potrzeby finansowe os├│b starszych. Dlatego te┼╝ konieczne jest przywr├│cenie wieku emerytalnego podwy┼╝szonego przez koalicj─Ö PO-PSL, a mo┼╝e nawet jego podwy┼╝szenie w przysz┼éo┼Ťci. Powinno ono dotyczy─ç r├│wno┼Ťciowo zar├│wno m─Ö┼╝czyzn, jak i kobiet. Te przypadki, dla kt├│rych z powodu czyjego┼Ť gorszego zdrowia dobrze by┼éoby wcze┼Ťniej zako┼äczy─ç prac─Ö zawodow─ů, powinny podpada─ç pod by─ç mo┼╝e zreformowany system rentowy. Innymi wa┼╝nymi rozwi─ůzaniami s─ů: rozw├│j profilaktyki, prewencji rentowej a tak┼╝e edukacji doros┼éych po to, by pracownicy (zw┼éaszcza fizyczni ÔÇô ale i przecie┼╝ w innych profesjach wyst─Öpuj─ů choroby zawodowe) mogli ju┼╝ na wczesnym etapie przekwalifikowa─ç si─Ö w kierunku, kt├│ry lepiej odpowiada ich kondycji. Cho─ç te kwestie nie s─ů tematem tego artyku┼éu (i dlatego nie b─Öd─Ö ich rozwija┼é), to od nich tak┼╝e zale┼╝y sytuacja naszego systemu emerytalno-rentowego.
To zarys reformy maksymalnej ÔÇô droga do niej jest z pewno┼Ťci─ů naje┼╝ona licznymi przeszkodami i pu┼éapkami, jak cho─çby ta, ┼╝e uszczelnianie systemu emerytalnego czy zmiana miksu podatkowego to idealny pretekst do tego, by podnie┼Ť─ç obci─ů┼╝enia tym, kt├│rzy ponosili do tej pory ni┼╝sze koszty, ale ju┼╝ obni┼╝y─ç tym, kt├│rzy ponosili wy┼╝szeÔÇŽ niekoniecznie. Jednak to nie w np. wieku emerytalnym tkwi sedno problemu, tylko w b┼é─Ödzie systemowym, jakim jest my┼Ťlenie, ┼╝e to pa┼ästwo powinno zabezpiecza─ç nasz─ů staro┼Ť─ç. Cz─Ö┼Ť─ç pewnie tak, ale nie ca┼é─ů ÔÇô to nie jest to ud┼║wigni─Öcia dla spo┼éecze┼ästwa. Nie mo┼╝na wi─Öc traktowa─ç emerytury obywatelskiej jako naszego wy┼é─ůcznego zabezpieczenia: z my┼Ťlenia o w┼éasnej przysz┼éo┼Ťci nikt nas nie zwolni.
***
Artyku┼é powsta┼é w┬áramach projektu┬áÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ .┬á
Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

fundusz

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś