Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Credo negatywne

Tajemnica ÔÇô ju┼╝ pobie┼╝na lektura ÔÇ×Credo katolika otwartegoÔÇŁ Piotra Sikory pozwala zorientowa─ç si─Ö, ┼╝e to wok├│┼é niej skoncentrowane jest ca┼ée to zaskakuj─ůce wyznanie wiary. Credo, w kt├│rym nie ma mowy o Stworzeniu, Wcieleniu, ┼Ümierci Krzy┼╝owej, Zmartwychwstaniu...

Ilustr.: Olga Micińska


 

Tajemnica ÔÇô ju┼╝ pobie┼╝na lektura ÔÇ×Credo katolika otwartegoÔÇŁ Piotra Sikory (ÔÇ×Tygodnik PowszechnyÔÇŁ 40/2012) pozwala zorientowa─ç si─Ö, ┼╝e to wok├│┼é niej skoncentrowane jest ca┼ée to zaskakuj─ůce wyznanie wiary. Credo, w kt├│rym nie ma mowy o Stworzeniu, Wcieleniu, ┼Ümierci Krzy┼╝owej, Zmartwychwstaniu… Credo, kt├│re zaczyna si─Ö od s┼é├│w: ÔÇ×Wyznajemy, ┼╝e B├│g, objawiaj─ůcy si─Ö przez Ducha w Chrystusie, niesko┼äczenie przekracza mo┼╝liwo┼Ťci ludzkiego pojmowania. Wiara zatem jest dla nas otwarciem si─Ö cz┼éowieka na Tajemnic─Ö, przygod─ů wiecznego poszukiwania BogaÔÇŁ. Credo, w kt├│rym stwierdza si─Ö, ┼╝e ÔÇ×Prawda, kt├│r─ů zg┼é─Öbiamy, Pi─Ökno, kt├│re kontemplujemy, oraz Dobro, kt├│re staramy si─Ö realizowa─ç, s─ů ┬źzawsze wi─Öksze┬╗ÔÇŁ, a ÔÇ×nasze zrozumienie rzeczywisto┼Ťci, cho─ç o┼Ťwietlane Ewangeli─ů, jest niepe┼éneÔÇŁ.

Wyznanie wiary, w kt├│rym stajemy przed samymi niewiadomymi, by┼éoby rzecz─ů bardzo niepokoj─ůc─ů (jak ┼╝y─ç, jak dokonywa─ç wybor├│w, je┼Ťli wszystko jawi si─Ö wy┼é─ůcznie jako tajemnica?), gdyby nie jeden istotny fakt ÔÇô Piotr Sikora na wst─Öpie zaznacza, ┼╝e tekst ten nie stanowi alternatywy dla Credo nicejsko-konstantynopolita┼äskiego. Jego tekst nie ma ambicji, by zast─ůpi─ç najbardziej podstawowe dla katolik├│w wyznanie wiary, a jedynie by uzupe┼éni─ç je o, jak pisze autor, ÔÇ×aspekt wiary szczeg├│lnie wa┼╝ny w dzisiejszych czasachÔÇŁ.

 

Przy takim za┼éo┼╝eniu mo┼╝na spojrze─ç na tekst Sikory jako na przymiark─Ö do stworzenia credo apofatycznego ÔÇô wyra┼╝aj─ůcego my┼Ťl teologii negatywnej. Niezale┼╝nie od tego, na ile pr├│ba ta jest udana i czy zasadne jest ograniczanie jej tylko do grupy tzw. katolik├│w otwartych, jej warto┼Ťci─ů jest wskazanie na potrzeb─Ö docenienia teologii apofatycznej, odgrywaj─ůcej tak istotn─ů rol─Ö w prawos┼éawiu.

My┼Ťl teologii apofatycznej (negatywnej), o kt├│rej Sergiusz Bu┼égakow napisa┼é, ┼╝e ÔÇ×ca┼éa jej tre┼Ť─ç wyczerpuje si─Ö w jednym NIE albo PONADÔÇŁ, dobrze obrazuje wiersz Angelusa Silesiusa (XVII-wiecznego niemieckiego poety i mistyka, znanego te┼╝ jako Anio┼é ┼Ül─ůzak):

 

ÔÇ×Czym B├│g jest, nie wiadomo; nie ┼Ťwiat┼éem, duchem nie,

Jedno┼Ťci─ů nie, ni tym, co si─Ö bosko┼Ťci─ů zwie,

M─ůdro┼Ťci─ů nie, rozumem, mi┼éo┼Ťci─ů, dobrem, wol─ů,

Ni rzecz─ů, ni nierzecz─ů, umys┼éem ni istot─ů:

Tym, czego ja ni ty, ni te┼╝ stworzenie ┼╝adne,

Nim b─Ödziem jako On, nie zgad┼éo i nie zgadnieÔÇŁ

(ÔÇ×Cherubinowy w─ÖdrowiecÔÇŁ IV, 21, prze┼é. A. Lam)

 

O Bogu nic nie mo┼╝emy powiedzie─ç, ┼╝adne okre┼Ťlenie nie oddaje tego, kim i jaki jest, stoimy przed Tajemnic─ů, kt├│r─ů jedynie mo┼╝emy kontemplowa─ç. Nazywanie, tworzenie poj─Ö─ç rodzi b├│stwa Boga, w istocie bardziej nas od Niego oddala, ni┼╝ przybli┼╝a. ÔÇ×Adonaj to znak niewyra┼╝alno┼Ťci, Jahwe to Imi─Ö, kt├│re nie mo┼╝e by─ç wypowiedziane. M├│wi─ůc ┬źB├│g┬╗ czy ┬źStw├│rca┬╗, czy ┬źZbawiciel┬╗, nigdy nie wskazujemy na samego Boga, jedynie na Jego zwr├│cone ku ┼Ťwiatu ObliczeÔÇŁ ÔÇô napisa┼é Paul Evdokimov (ÔÇ×Duch ┼Üwi─Öty w tradycji prawos┼éawnejÔÇŁ, W drodze, Pozna┼ä 2012, s. 45). Nie znaczy to, ┼╝e o Bogu ca┼ékowicie nic nie wiemy ÔÇô teologia apofatyczna nie neguje objawienia, nie stoi w sprzeczno┼Ťci z teologi─ů katafatyczn─ů (pozytywn─ů), przypomina jednak o jej ograniczeniach. Przy ka┼╝dym zdaniu m├│wi─ůcym o Bogu doda┼éaby: ÔÇ×Tak, ale to nie do┼Ť─ç jeszcze! To wci─ů┼╝ nie to. B─Ödziesz zaskoczony!ÔÇŁ.

Teologia negatywna przynosi ostrze┼╝enie przed przykrawaniem Boga do jakichkolwiek granic ÔÇô ostrze┼╝enie niezwykle dzi┼Ť potrzebne, je┼Ťli spojrzymy na argumenty padaj─ůce w tocz─ůcych si─Ö w mediach dyskusjach, w wymianach zda┼ä na Facebooku, na retoryk─Ö kaza┼ä, katechezy, akcji ewangelizacyjnych. Wiadomo, ┼╝e najbardziej sk┼éonni jeste┼Ťmy tworzy─ç Boga na sw├│j obraz i podobie┼ästwo: ÔÇ×Poznania Boga nie ma; On jest jedno┼Ťci─ů jedn─ů. / To si─Ö w nim poznaje, czym si─Ö jest samemuÔÇŁ (ÔÇ×Cherubinowy w─ÖdrowiecÔÇŁ I, 285).

 

Przed tymi, kt├│rzy chc─ů my┼Ťle─ç w duchu teologii negatywnej i ┼╝y─ç ni─ů (a przy duchowo┼Ťci zdefiniowanej tak, jak w ÔÇ×CredoÔÇŁ Piotra Sikory, trzeba by do tej grupy zaliczy─ç ┼Ťrodowisko ÔÇ×Tygodnika PowszechnegoÔÇŁ i szerzej ÔÇô tzw. Ko┼Ťcio┼éa otwartego), wy┼éania si─Ö jedno powa┼╝ne niebezpiecze┼ästwo ÔÇô ci─ůg┼éa potrzeba odr├│┼╝niania jej twarzy od twarzy agnostycyzmu. Sergiusz Bu┼égakow jako punkt oddzielaj─ůcy te dwie postawy wskazywa┼é g┼é─Öbokie prze┼╝ycie duchowe, do┼Ťwiadczenie mistyczne: ÔÇ×Teologia negatywna mistyk├│w nie r├│┼╝ni┼éaby si─Ö niczym od najbardziej trywialnego agnostycyzmu i ateizmu, zadowolonych z siebie i tryumfalnie eksponuj─ůcych swoje NIE, gdyby nie opiera┼éa si─Ö w sensie pozytywnym na swoim mistycznym TAK, gdyby dzie┼ä intelektualnej negacji nie zosta┼é poprzedzony przez noc pe┼én─ů g┼éos├│w i do┼Ťwiadcze┼ä innego ┼ŤwiataÔÇŁ (S. Bu┼égakow, ÔÇ×┼Üwiat┼éo wieczno┼ŤciÔÇŁ, K─Öty 2010, s. 152).

 

Przeczytaj inne teksty Autorki.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś