Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Co to znaczy ÔÇ×gra─ç ChopinaÔÇŁ? Wok├│┼é XVII Konkursu Chopinowskiego

Ju┼╝ wkr├│tce poznamy zwyci─Özc─Ö XVII edycji Konkursu Chopinowskiego. Mimo braku transmisji w g┼é├│wnych kana┼éach Telewizji Publicznej, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina osi─ůgn─ů┼é wielki sukces. Kana┼é internetowy gromadzi ka┼╝dorazowo po kilka tysi─Öcy s┼éuchaczy, tak┼╝e na otwartym w trakcie wyst─Öp├│w czacie, a media spo┼éeczno┼Ťciowe hucz─ů od komentarzy. Nie obywa si─Ö, oczywi┼Ťcie, bez kontrowersji wok├│┼é samych wykonawc├│w i decyzji jury ÔÇô by─ç mo┼╝e zreszt─ů najwi─Öksze dopiero przed nami, po og┼éoszeniu ostatecznego werdyktu. Krytyka pewnych interpretacji, cz─Östo nieprofesjonalna, sk┼éania jednak do postawienia pytania, kto tak naprawd─Ö ma kompetencje, aby te rzeczy ocenia─ç i jak daleko mo┼╝e ona z natury si─Öga─ç. Bo co to w┼éa┼Ťciwie znaczy ÔÇ×gra─ç ChopinaÔÇŁ?

plakat XVII Mi─Ödzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina, materia┼éy prasowe, NIFC

plakat XVII Mi─Ödzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina, materia┼éy prasowe, NIFC


Profesjonalna krytyka czy czysto┼Ť─ç odbioru?
Powszechnie wiadomo, ┼╝e ka┼╝dy Polak zna si─Ö na medycynie, polityce i pi┼éce no┼╝nej. To, co dzia┼éo si─Ö w ostatnich dniach ka┼╝e s─ůdzi─ç, ┼╝e do narodowych specjalizacji nale┼╝y do┼é─ůczy─ç czwart─ů ÔÇô muzyk─Ö Fryderyka Chopina. Uwaga ta jest celowo mo┼╝e zbyt k─ů┼Ťliwa, bo przecie┼╝ to wspania┼ée, ┼╝e jeste┼Ťmy ┼╝ywo zaanga┼╝owani w narodow─ů tradycj─Ö muzyczn─ů, w pi─Ökno tej tw├│rczo┼Ťci. Niemniej jednak problem pozostaje. ÔÇ×Fatalna decyzja jury, jej gra nie wnosi niczego nowego, brak osobowo┼ŤciÔÇŁ, pisze ksi─Ögowa z Gda┼äska. ÔÇ×Czy to w og├│le by┼é mazurek?!ÔÇŁ, oburza si─Ö elektrotechnik z Zamo┼Ťcia. Pomijaj─ůc przypadki, w kt├│rych z internetowych profili trudno wywnioskowa─ç odpowiednie wykszta┼écenie, w─ůtpliwe, ┼╝eby ka┼╝dy z autor├│w takich recenzji je posiada┼é. Wydaje si─Ö, ┼╝e jest to szersze zjawisko spo┼éeczne ÔÇô wszyscy chcemy by─ç ekspertami we wszystkim. W tym przypadku jest to zupe┼énie nieszkodliwe, co najwy┼╝ej do┼Ť─ç zabawne z punktu widzenia profesjonalnych muzyk├│w. Nasuwaj─ů si─Ö jednak my┼Ťli o dziedzinach, w kt├│rych takie zap─Ödy oznaczaj─ů igranie z ogniem.
I mo┼╝na by to wszystko lekcewa┼╝y─ç lub gani─ç, ale sprawa ze sztuk─ů nie jest wcale taka oczywista. Przecie┼╝ muzyka jest w pierwszej kolejno┼Ťci do s┼éuchania, a dopiero za nim kroczy warto┼Ťciuj─ůce rozumienie. Nie mo┼╝emy zaprzeczy─ç, ┼╝e co┼Ť si─Ö komu┼Ť podoba┼éo lub nie; to wszystko odbywa si─Ö najpierw na poziomie wzrusze┼ä. Muzycy zawodowi przyzwyczajeni s─ů do pewnych kryteri├│w, ich odbi├│r jest mniej surowy, ale ostatecznie spotkanie z muzyk─ů jest czym┼Ť intymnym i niezarezerwowanym tylko dla znawc├│w. Wiemy tak┼╝e, ┼╝e i w┼Ťr├│d nich rozgrywaj─ů si─Ö ostre spory. Maj─ů narz─Ödzia do tego, ┼╝eby obiektywizowa─ç swoje opinie, ale laik, kt├│ry pos┼éucha kilkudziesi─Öciu ocen nie wie ju┼╝, komu wierzy─ç, bo przecie┼╝ ten sam pianista przez jednych jest ganiony, a przez drugich s┼éawiony jako geniusz. Jak to wi─Öc jest? Mo┼╝na cokolwiek sensownego o muzyce powiedzie─ç czy nie mo┼╝na?
Tradycja czy nowatorstwo?
W┼Ťr├│d internetowych komentarzy znalaz┼éem jeden, kt├│ry znacz─ůco r├│┼╝ni┼é si─Ö od reszty. Jego autorka wskazywa┼éa, ┼╝e prasowe recenzje wyst─Öp├│w operuj─ů zbyt fachowym s┼éownictwem i sposobami oceny nieczytelnymi dla przeci─Ötnego s┼éuchacza. My┼Ťl─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťnie w ┼Ťwiadomo┼Ťci tego, co w og├│le mo┼╝na oceni─ç, tkwi pocz─ůtek rozumienia (a nie tylko odczuwania) idei Konkursu i samej muzyki Chopina.
Do podstawowych kryteri├│w trzeba zaliczy─ç oczywi┼Ťcie sprawno┼Ť─ç techniczn─ů i kondycj─Ö pianisty, ponadto wierno┼Ť─ç zapisowi nutowemu (cho─ç tu na pewnym poziomie pojawia si─Ö trudno┼Ť─ç, o kt├│rej dalej), zdolno┼Ť─ç prowadzenia frazy (┼Ťpiewno┼Ť─ç gry), barw─Ö d┼║wi─Öku, szeroko rozumian─ů umiej─Ötno┼Ť─ç obj─Öcia formy dzie┼éa, a tak┼╝e stylistyczn─ů konsekwencj─Ö, kt├│ra staje si─Ö znakiem rozpoznawczym artysty (razem ze sposobem bycia na scenie sk┼éadaj─ůc─ů si─Ö na tak zwan─ů ÔÇ×osobowo┼Ť─çÔÇŁ). Istnieje jednak jeszcze bardziej fundamentalny aspekt oceny.
Jak na wielu polach ludzkiej dzia┼éalno┼Ťci, zw┼éaszcza artystycznej, tu tak┼╝e ┼Ťcieraj─ů si─Ö dwie og├│lne tendencje. Podstawowy dylemat wyra┼╝a si─Ö w pytaniu: czy szukamy kogo┼Ť, kto doskonale realizuje pewien wzorzec, czy te┼╝ jednostki, kt├│ra wniesie w materi─Ö co┼Ť zupe┼énie nowego? Przyj─Ö┼éo si─Ö uwa┼╝a─ç, ┼╝e Chopin jest subtelnym poet─ů fortepianu, wi─Öc zwykle podobaj─ů si─Ö lirycy. Ale cho─çby w tej edycji mamy okazj─Ö s┼éucha─ç Georgijsa Osokinsa, kt├│rego Chopin jest gniewny i neurasteniczny, a wed┼éug niekt├│rych ÔÇô ÔÇ×cyrkowyÔÇŁ czy ÔÇ×jazzuj─ůcyÔÇŁ. Padaj─ů r├│┼╝ne okre┼Ťlenia, ale jeste┼Ťmy zgodni, ┼╝e nie jest to standardowa estetyka. Jedni kochaj─ů ┼éotewskiego pianist─Ö jako tego, kto ma odwag─Ö powiedzie─ç co┼Ť innego ni┼╝ wszyscy, inni wyklinaj─ů go jako obrazoburc─Ö. Zarzut, ┼╝e nie realizuje, a nawet nie rozumie ducha chopinowskiego, jest powszechny. Ale co to w┼éa┼Ťciwie mia┼éoby znaczy─ç? Czy kto┼Ť ma monopol na odczytywanie my┼Ťli Chopina z nut? Czy wystarczy bazowa─ç na relacjach s┼éuchaczy kompozytora, kt├│re te┼╝ bywaj─ů ze sob─ů sprzeczne, ┼╝eby uzna─ç, ┼╝e wie si─Ö, jakie by┼éy jego intencje, a przede wszystkim jak brzmia┼éa gra? I czy odtw├│rca ma obowi─ůzek dochowa─ç tym intencjom i powszechnym wyobra┼╝eniom wierno┼Ťci? Wszak to, co jedni nazw─ů pokor─ů, dla innych b─Ödzie nudziarstwem i wt├│rno┼Ťci─ů.
Trzeba pami─Öta─ç, ┼╝e wszyscy dopuszczeni do fina┼éu pod wzgl─Ödem techniki pianistycznej graj─ů doskonale. Kontrowersje pojawiaj─ů si─Ö na poziomie hierarchii warto┼Ťci. Krytyk, kt├│ry przedk┼éada ┼Ťwie┼╝o┼Ť─ç interpretacji nad wykonawczy kanon z trudem porozumie si─Ö ze stra┼╝nikiem tradycji, mimo ┼╝e obaj b─Öd─ů ┼Ťwiadomi ┼║r├│de┼é swoich stanowisk. Owocem takiego sporu by┼é protest Marty Argerich, kt├│ra w 1980 roku opu┼Ťci┼éa jury Konkursu po odrzuceniu charakterystycznego Ivo Pogorelicia. W bie┼╝─ůcej edycji pod adresem wspomnianego Osokinsa pad┼éo wiele, chyba niezas┼éu┼╝onych, inwektyw, i to ze strony profesjonalist├│w (nazywanie go ÔÇ×narcyzemÔÇŁ tylko dlatego, ┼╝e pozwala sobie na w┼éasne interpretacje, czy m├│wienie, ┼╝e jest ÔÇ×zakochany w sobie z wzajemno┼Ťci─ůÔÇŁ, ledwie na podstawie wygl─ůdu nie do ko┼äca pasuje do wykszta┼éconych komentator├│w kultury wysokiej). A jednak jest oczywiste, ┼╝e gdyby to on wygra┼é Konkurs, by┼éby to swego rodzaju przewr├│t. Oznacza┼éoby to bowiem, ┼╝e jury odst─Öpuje od promowania klasycznego wzorca.
Poszukuje si─Ö naturalnie wykonawcy id─ůcego drog─ů ┼Ťrodka ÔÇô kogo┼Ť, kto przedstawia szacunek dla tradycji, ale nadal potrafi j─ů poszerzy─ç, zachwyci─ç tw├│rcz─ů interpretacj─ů mieszcz─ůc─ů si─Ö w idiomie. Kto zabroni nam marzy─ç o idea┼éach?
Spory na bok
Niezale┼╝nie od napi─Ö─ç, kt├│re tak naprawd─Ö tylko przyci─ůgaj─ů kolejnych zainteresowanych, Konkurs nie straci┼é atmosfery wielkiego, mi─Ödzynarodowego ┼Ťwi─Öta muzyki. Cieszy, ┼╝e nadal wzbudza tak wielkie emocje i ┼╝e nie zamieni┼é si─Ö, jak to powiada┼é niech─Ötnie odnosz─ůcy si─Ö do rywalizacji artyst├│w Bartok, w ÔÇ×wy┼Ťcig koniÔÇŁ. Mimo osobistych preferencji mamy poczucie, ┼╝e ┼Ťwiat jednoczy si─Ö wok├│┼é dzie┼éa wielkiego kompozytora i ┼╝e, obok warto┼Ťciowania poszczeg├│lnych wykona┼ä, spotykamy si─Ö w zachwycie nad pi─Öknem tej muzyki.
Organizacja konkursu przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina i jego oprawa medialna zas┼éuguj─ů na najwy┼╝sze pochwa┼éy ÔÇô stworzenie aplikacji mobilnej, transmisje internetowe i w┼é─ůczenie internaut├│w w ┼╝yw─ů dyskusj─Ö sprawi┼éy, ┼╝e mo┼╝na by┼éo ten czas prze┼╝y─ç z pe┼énym zaanga┼╝owaniem, nawet je┼Ťli ani razu nie mia┼éo si─Ö okazji pojawi─ç na sali koncertowej. Wy┼Ťmienitym pomys┼éem by┼éo nakr─Öcenie wywiad├│w-wizyt├│wek z ka┼╝dym z uczestnik├│w i juror├│w ÔÇô te kr├│tkie filmy s─ů dost─Öpne na kanale YouTube NIFC i pozwalaj─ů bli┼╝ej zapozna─ç si─Ö z pianistami, z ich stosunkiem do muzyki Chopina i w┼éasnej dzia┼éalno┼Ťci.
Na postawione tu pytania nie znajdziemy jednoznacznej odpowiedzi, ale ju┼╝ ich ┼Ťwiadomo┼Ť─ç pom├│c mo┼╝e lepiej uzasadni─ç w┼éasne gusta. Prawdziwa krytyka bowiem ci─ůgle kwestionuje swoje w┼éasne za┼éo┼╝enia. A jednak, co chyba jest dobrym podsumowaniem powy┼╝szych rozwa┼╝a┼ä, nie tylko jury ma tu co┼Ť do powiedzenia ÔÇô wci─ů┼╝ trwa g┼éosowanie na ulubie┼äca publiczno┼Ťci. G┼éos mo┼╝na odda─ç za po┼Ťrednictwem strony internetowej Konkursu. Pozostaje zatem czeka─ç na og┼éoszenie zwyci─Özcy. A potem ÔÇô ┼╝a┼éowa─ç, ┼╝e nast─Öpna edycja dopiero za pi─Ö─ç lat…

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś