Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Ch艂opomania wsp贸艂czesna

Podkre艣lanie pi臋kna krajobrazu wsi, jej bogatej kultury i tradycji, w rzeczywisto艣ci mog膮 usprawiedliwia膰 obecny system nier贸wno艣ci spo艂ecznych. Na ile nam, miastowym, zale偶y na dobrobycie mieszka艅c贸w wsi, a na ile na zachowaniu obrazu spo艂ecze艅stwa, kt贸ry jest dla nas wygodny lub przyjemny?

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


 
Czy w Polsce mo偶na m贸wi膰 o zjawisku chamofobii? Czy rzeczywi艣cie osoby z du偶ych miast s膮 uprzedzone do wszystkiego, co wiejskie? Udzielenie rzetelnej odpowiedzi wymaga艂oby zapewne bada艅 na reprezentatywnych pr贸bach. Do艣wiadczenie zdaje si臋 jednak wskazywa膰 na rzecz odwrotn膮: Polacy s膮 chamofilami.

Prezentujemy polemik臋 z tezami wyg艂oszonymi w czasie organizowanej przez 鈥濳ontakt鈥 i kampani臋 spo艂eczn膮 鈥濲estem ze wsi鈥 debaty聽鈥濩hamofobia”. Tekst oryginalny znajd膮 Pa艅stwo tutaj.



Od kilku lat sta艂ym elementem menu pewnej sieci restauracji jest kanapka o nazwie Wie艣mac; 鈥瀢iejska鈥 偶ywno艣膰 ekologiczna odnosi ogromne sukcesy, a piosenk臋 o Jajach … wolnych od GMO s艂ysz臋 codziennie, je偶eli nie w telewizji, to 艣piewan膮 przez dzieci pod moim blokiem. Wyliczaj膮c dalej: 鈥濸lebania鈥 czy 鈥濺anczo鈥, seriale prezentuj膮ce sielsko艣膰 wiejskiego 偶ycia, ciesz膮 si臋 niezwyk艂膮 popularno艣ci膮; ulubionym miejscem weekendowych wyjazd贸w warszawiak贸w s膮 mazurskie lub poddatrza艅skie wsie; agroturystyka kwitnie; wreszcie, jak pewnie wszyscy pami臋tamy, w konkursie na oficjaln膮 piosenk臋 Euro 2012 zwyci臋偶y艂 zesp贸艂 鈥濲arz臋bina鈥 ze swoim: 鈥濳oko Koko Euro Spoko鈥. Przyk艂ady mo偶na by mno偶y膰, skupmy si臋 jednak na jednym, bardzo charakterystycznym.
 
Dobrze jest, jak jest
 
Kampania spo艂eczna: Jestem ze wsi!, z za艂o偶enia maj膮ca przeciwdzia艂a膰 chamofobii i zmienia膰 obraz wsi, jako element swojej dzia艂alno艣ci organizuje r贸wnie偶 ciesz膮cy si臋 sporym powodzeniem Festiwal Folkowisko. Jego popularno艣膰 wydaje si臋 symptomatyczna w kontek艣cie bada艅 psycholog贸w Aaron Kay i Johna Josta, kt贸rzy wykazali istnienie zjawiska okre艣lanego jako motywacja do uzasadniania systemu politycznego-spo艂ecznego. Ludzie d膮偶膮 do przedstawiania go jako rz膮dz膮cego si臋 sprawiedliwymi prawami. S膮 sk艂onni do zachowania status quo i niech臋tni wprowadzaniu zmian i reform. Taka postawa ma istotne znaczenie dla dobrostanu psychicznego jednostki, ale jednocze艣nie pozwala racjonalizowa膰 wszelkie nier贸wno艣ci spo艂eczne. 鈥濲asne, 偶e niekt贸rzy maj膮 wi臋cej pieni臋dzy ni偶 inni, ale pieni膮dze nie id膮 w parze ze szcz臋艣ciem i cz臋sto to ci biedni s膮 szcz臋艣liwsi, bardziej uczciwi.鈥 S艂yszeli艣cie to kiedy艣?
 
Cz臋sto mo偶na us艂ysze膰 opinie tego rodzaju: 鈥濻ytuacja na wsi nie jest pewnie najlepsza, ale z drugiej strony jest tam tyle pi臋knych tradycji…偶al to zmienia膰.鈥. Podkre艣lanie pi臋kna krajobrazu wsi, jej bogatej kultury i tradycji, czyli g艂贸wne zainteresowania organizator贸w kampanii 鈥濲estem ze wsi!鈥, w rzeczywisto艣ci mog膮 usprawiedliwia膰 obecny system nier贸wno艣ci spo艂ecznych. Innymi s艂owy, obecn膮 w mediach ch艂opomani臋 mo偶na traktowa膰 jako spos贸b na skompensowanie obrazu wsi pe艂nej beznadziejnej n臋dzy, rozpaczy i ub贸stwa. Tym samym promowanie opis贸w folkloryzuj膮cych wie艣 jako biedn膮, ale spokojn膮 i szcz臋艣liw膮, mo偶e utrwala膰 zar贸wno u os贸b z miast, jak i ze wsi przekonanie, 偶e obecny nier贸wnomierny rozw贸j kraju jest po偶膮dany i porz膮dku tego zmienia膰 nie trzeba. Cho膰 intencje organizator贸w festiwalu 鈥濬olkowisko鈥 s膮 z pewno艣ci膮 szczere, ten kierunek dzia艂ania mo偶e by膰 strza艂em do w艂asnej bramki. Z pewno艣ci膮 spora cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa go podchwyci, ale nie prze艂o偶y si臋 to absolutnie na rzeczywist膮 sytuacj臋 wsi.
 

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


 
Zakochani w uprawie?
 
W dyskursie dotycz膮cym sytuacji wsi daje si臋 nieraz s艂ysze膰 g艂os, kt贸ry m贸wi o warto艣ci, jak膮 niesie z sob膮 uprawa ziemi. Pada te偶 postulat, aby ch艂opom umo偶liwi膰 kultywowanie ziemi poprzez prac臋 na roli jak dawniej. Podobne g艂osy wybrzmia艂y podczas debaty 鈥濳ontaktu鈥. To oczywi艣cie pi臋kna idea, ale czy aby na pewno szczera? Z bada艅 psycholo偶ki Susan Fiske wiadomo, 偶e osoby o wysokim statusie cz臋艣ciej s膮 sk艂onne do pos艂ugiwania si臋 stereotypami wobec os贸b o ni偶szym statusie, ni偶 odwrotnie. Mechanizm ten s艂u偶y mi臋dzy innymi legitymizowaniu w艂asnej pozycji. Czy aby na pewno polscy rolnicy marz膮 o tym, by zosta膰 na roli? Czy cechuje ich 鈥瀠mi艂owanie do jej uprawy?鈥 A mo偶e tylko przypisujemy im intencje zgodne ze stereotypem? Ilu rolnik贸w, maj膮c okazj臋, rzuci艂oby swoje dotychczasowe zaj臋cie, przenios艂o si臋 na przyk艂ad do Warszawy i zacz臋艂o ho艂dowa膰 miejskiemu stylowi 偶ycia? Z drugiej strony, czy rolnicy, kt贸rzy deklaruj膮 przywi膮zanie do ziemi, mieli mo偶liwo艣膰 wyboru w艂asnego losu? Czy nie broni膮 swojego zaj臋cia, jak ka偶da inna profesja? Ostatecznie ten, kto sp臋dzi艂 na uprawie roli po艂ow臋 偶ycia, nie b臋dzie uwa偶a艂 tego czasu za stracony鈥
 
Innymi s艂owy, na ile nam, miastowym, zale偶y na faktycznym dobrobycie mieszka艅c贸w wsi, a na ile na zachowaniu obrazu spo艂ecze艅stwa, kt贸ry jest dla nas 艂atwy, wygodny lub przyjemny? Czy ta komplementarna, uzupe艂niaj膮ca si臋 relacja miasto-wie艣 jest rzeczywi艣cie satysfakcjonuj膮ca dla obu stron i czy nie ogranicza zdolno艣ci samostanowienia os贸b ze wsi?
 
Modernizacja rolnictwa i wsi w obecnym kszta艂cie niesie za sob膮 prawdopodobnie wi臋cej szkody ni偶 po偶ytku (tu zgadzam si臋 ze wspominanym w czasie debaty tekstem Oli Bilewicz 鈥濸a艅stwo niedomiasto, czyli o prawie do wsi鈥). Jednak zanim na bazie teorii obierzemy jak膮艣 艣cie偶k臋 dzia艂ania, mo偶e warto zapyta膰 komu i czemu s艂u偶y afirmacja wiejskiego stylu 偶ycia? Czyj interes realizujemy zachowuj膮c obecn膮, asymetryczn膮 relacj臋 miasto-wie艣? Co musia艂oby zmieni膰 si臋 na wsi, aby ludzie z miasta zostawili swoje posady na uniwersytetach i w korporacjach, ulubione kawiarnie, restauracje, teatry i kina, rzucili ksi膮偶ki Derridy i 呕i偶ka i zamienili je na ci臋偶k膮 fizyczn膮 prac臋, przerywan膮 chwilami kontemplacji w wiejskim ko艣ciele?
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij