Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Chleba naszego powszedniegoÔÇŽ

┼╗yjemy w ┼Ťwiecie, w kt├│rym powoli naczelnym problemem zwi─ůzanym z wy┼╝ywieniem, staje si─Ö to, jak zrzuci─ç dodatkowe kilogramy. Nikt z nas nie wie, czym jest prawdziwy g┼é├│d, nikt z nas nie potrafi sobie nawet go wyobrazi─ç.


 
Chcia┼ébym Ci zada─ç pytanie z serii tych egzystencjalnych: czy wiesz, co to jest ÔÇ×nomaÔÇŁ?
Nie wiesz? Ja te┼╝ do niedawna nie wiedzia┼éem.
 

***

 
Ka┼╝dy z nas posiada w jamie ustnej niezliczon─ů ilo┼Ť─ç mikroorganizm├│w, zazwyczaj nie s─ů to najprzyjemniejsze bakterie. Spokojnie, nie ma powodu do obaw, nam nic nie grozi. Je┼╝eli si─Ö dobrze od┼╝ywiamy i regularnie myjemy z─Öby, zdolno┼Ťci immunologiczne naszego organizmu bez jakiegokolwiek problemu zwalczaj─ů owe bakterie.
 
Nie wszyscy jednak mog─ů czu─ç si─Ö r├│wnie bezpiecznie jak my ÔÇô zagro┼╝one s─ů dzieciaki cierpi─ůce na d┼éugotrwa┼éy g┼é├│d lub niedo┼╝ywienie. Im s┼éabszy jest ich system immunologiczny, tym bardziej patogenna staje si─Ö bakteryjna flora ich ma┼éych bu┼║. W─ůt┼ée i niedo┼╝ywione cia┼éka zaczynaj─ů przegrywa─ç wojn─Ö z bakteriami, rych┼éo pojawiaj─ů si─Ö owrzodzenia i zapalenie dzi─ůse┼é. Na tym etapie wojn─Ö da si─Ö jeszcze wygra─ç, wystarczy zacz─ů─ç serwowa─ç im po┼╝ywny pokarm i dezynfekowa─ç usta. Zanim si─Ö obejrzymy, wzmocniony w ten spos├│b organizm nabierze si┼é do walki i pokona bakteryjnego wroga. Sytuacja znacznie pogorszy si─Ö, je┼╝eli przez kilkana┼Ťcie dni w codziennej diecie dziecka brak b─Ödzie kalorii, witamin i sk┼éadnik├│w mineralnych. Owrzodzenia przekszta┼éc─ů si─Ö w krwawi─ůce rany, zapalenie dzi─ůse┼é w martwic─Ö, ma┼éy cz┼éowiek zacznie gor─ůczkowa─ç. Wtedy to, poza zdrowym od┼╝ywianiem, trzeba rozpocz─ů─ç kuracj─Ö antybiotykow─ů. Jej koszt to oko┼éo 3 euro ÔÇô dla milion├│w ludzi na ┼Ťwiecie stanowi to barier─Ö nie do przeskoczenia.
 
Je┼╝eli rodzicom nie uda si─Ö zebra─ç 3 euro lub zbagatelizuj─ů sytuacj─Ö, sprawa wydaje si─Ö by─ç ju┼╝ przes─ůdzona. Dzieci─Öca twarzyczka szybko puchnie, martwica zaczyna si─Ö rozprzestrzenia─ç. Z czasem choroba z┼╝era usta, potem zanikaj─ů policzki, na twarzy pojawiaj─ů si─Ö dziury, wraz ze zniszczeniem ko┼Ťci oczodo┼éu zapada─ç zaczynaj─ů si─Ö oczy. Efektem okropnej deformacji twarzy jest szcz─Öko┼Ťcisk, dziecko nie jest w stanie powiedzie─ç ju┼╝ ani s┼éowa, aby je nakarmi─ç rurk─ů, trzeba mu wybi─ç z─Öby. Szybko pojawia si─Ö gangrena, ropnica, krwawa biegunka, zapalenie p┼éuc. Gdy minie 5 tygodni od pierwszej afty, nie ┼╝yje ju┼╝ czworo na pi─Ö─ç choruj─ůcych dzieciak├│w. Ka┼╝dego roku umiera w ten spos├│b 120 tysi─Öcy ma┼éych ludzi, kt├│rzy nie sko┼äczyli jeszcze sz├│stego roku ┼╝ycia. Z kolei ┼╝ywot tych, kt├│rym uda┼éo si─Ö prze┼╝y─ç, b─Ödzie ju┼╝ na zawsze naznaczony stygmatyzacj─ů spo┼éeczn─ů wynikaj─ůc─ů ze zniekszta┼écenia twarzy.
To jest w┼éa┼Ťnie ÔÇ×nomaÔÇŁ (cancurum oris) ÔÇô choroba b─Öd─ůca nast─Öpstwem g┼éodu.
 

***

 
O czym mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç nasz brak ┼Ťwiadomo┼Ťci, ┼╝e istnieje choroba taka jak noma? O czym ┼Ťwiadczy─ç mo┼╝e to, ┼╝e nie mamy poj─Öcia, czym jest inna choroba g┼éodowa, czyli kwashiorkor? A to, ┼╝e nie wiemy, i┼╝ w ludzkim organizmie neurony kszta┼étuj─ů si─Ö od momentu urodzenia do oko┼éo pi─ůtego roku ┼╝ycia i je┼╝eli w tym czasie dziecko nie b─Ödzie regularnie otrzymywa─ç odpowiedniej ilo┼Ťci jedzenia, ma wielk─ů szans─Ö pozosta─ç do ko┼äca ┼╝ycia, mniej lub bardziej upo┼Ťledzone? Oto jeden z najokropniejszych mechanizm├│w reprodukcji pokole┼ä n─Ödzy.
 
Przykre pytania bardzo cz─Östo rodz─ů przykre odpowiedzi. Niewiedza, czym jest ÔÇ×nomaÔÇŁ, to zwyk┼ée ignoranckie ┼Ťwiadectwo naszego dostatku, symbol skrajnego charakteru globalnych nier├│wno┼Ťci, zar├│wno w wymiarze materialnym, jak i to┼╝samo┼Ťciowym. Owa niewiedza ods┼éania w pe┼énej krasie charakter naszego bytu, kt├│ry, jak zauwa┼╝y┼é klasyk, okre┼Ťla nasz─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç. ┼╗yjemy w ┼Ťwiecie, w kt├│rym powoli naczelnym problemem zwi─ůzanym z wy┼╝ywieniem staje si─Ö to, jak zrzuci─ç dodatkowe kilogramy. Nikt z nas nie wie, czym jest prawdziwy g┼é├│d, nikt z nas nie potrafi sobie nawet go wyobrazi─ç. A je┼╝eli czego┼Ť nie znamy, to diabelnie trudno uruchomi─ç jakiekolwiek pok┼éady empatii wobec tych, kt├│rych brak pokarmu jest chlebem powszednim.
 

***

 
Przez ca┼éy XIX i po┼éow─Ö XX wieku ideologia malthuzja┼äska (g┼é├│d jako element naturalnej selekcji, wr─Öcz dziejowa konieczno┼Ť─ç) sia┼éa swoiste spustoszenie w ┼Ťwiadomo┼Ťci sytych decydent├│w. Thomas Malthus, przeciwnik jakiejkolwiek pomocy ludziom g┼éoduj─ůcym, odsun─ů┼é swoimi teoriami jakiekolwiek brzemi─Ö odpowiedzialno┼Ťci moralnej od mieszka┼äc├│w Zachodu. Wielkie przebudzenie ┼Ťwiadomo┼Ťci nast─ůpi┼éo dopiero po do┼Ťwiadczeniach II wojny ┼Ťwiatowej. Na fundamentach ÔÇ×nigdy wi─ÖcejÔÇŁ, czyli niepodwa┼╝alnego punktu wyj┼Ťcia, g┼éosz─ůcego, ┼╝e wszyscy ludzie s─ů sobie r├│wni, Josue de Castro, brazylijski badacz g┼éodu, tchn─ů┼é w my┼Ťl spo┼éeczn─ů zupe┼énie inn─ů perspektyw─Ö. To wtedy prawo do wy┼╝ywienia uznano za jedno z praw cz┼éowieka.
 
Tylko co z tego. Wsp├│┼éczesne rolnictwo na ┼Ťwiecie mog┼éoby zapewni─ç ┼╝ywno┼Ť─ç dla 12 mld ludzi ÔÇô czyli prawie dwa razy wi─Öcej ni┼╝ obecnie ┼╝yje nas na tej planecie ÔÇô a miliard nadal g┼éoduje. Najwy┼╝sza pora potrz─ůsn─ů─ç sumieniami ÔÇô jeste┼Ťmy pozbawieni jakiejkolwiek wym├│wki.┬á Najwy┼╝sza pora uprzytomni─ç sobie r├│wnie┼╝, ┼╝e g┼é├│d bierze si─Ö z prowadzonej przez cz┼éowieka polityki, a zatem mo┼╝e by─ç tak┼╝e przez cz┼éowieka pokonany. Oczywi┼Ťcie, wiele r├│┼╝nych czynnik├│w, w tym te naturalne, maj─ů wp┼éyw na geografi─Ö g┼éodu, jednak┼╝e w dzisiejszych czasach jest on przede wszystkim kwesti─ů polityczn─ů. Zw┼éaszcza g┼é├│d strukturalny, wynikaj─ůcy z tego, jak zorganizowana jest produkcja.
 
Nasz brak wiedzy, ┼Ťwiadomo┼Ťci i empatii sprawia, ┼╝e dzie┼ä w dzie┼ä odwracamy wzrok od masowej zag┼éady. Co 5 sekund z g┼éodu umiera dziecko poni┼╝ej dziesi─ůtego roku ┼╝ycia. Czy nasza oboj─Ötno┼Ť─ç nie czyni nas wsp├│┼éwinnymi?
 

***

 
Cz─Östo mo┼╝na us┼éysze─ç optymistyczne dane. Raporty wskazuj─ů, ┼╝e od dw├│ch dekad spada odsetek g┼éoduj─ůcych (z 20% ludno┼Ťci ┼Ťwiata, do 16%). To tylko cz─Ö┼Ť─ç prawdy. Wraz ze wzrostem demograficznym na ┼Ťwiecie, liczby bezwzgl─Ödne g┼éoduj─ůcych rosn─ů (z 827 milion├│w do ponad 900 milion├│w). To sprawia, ┼╝e popularne w Ameryce Po┼éudniowej przys┼éowie jest wci─ů┼╝ aktualne: ÔÇ×St├│┼é biedaka jest ubogi, ale ┼éo┼╝e ub├│stwa jest p┼éodneÔÇŁ.
 
Ponad 900 milion├│w to nie wszystko ÔÇô ta przera┼╝aj─ůca liczba jest niedoszacowana. Zawiera si─Ö w niej wy┼é─ůcznie liczba ofiar niedo┼╝ywienia ilo┼Ťciowego (deficyt kalorii), nie znajdziemy w niej ofiar niedo┼╝ywienia jako┼Ťciowego (niedob├│r mikroelement├│w, witamin). W tym drugim przypadku, gdy organizm cz┼éowieka nie otrzymuje potrzebnych do ┼╝ycia mikroelement├│w, cia┼éo ofiary powoli s┼éabnie, jej duch wygasa. G┼éoduj─ůcy jako┼Ťciowo nie umieraj─ů ÔÇ×efektownieÔÇŁ, niczym dzieci chore na nom─Ö, ich problem jest bardziej niewidzialny, du┼╝o trudniej go zdiagnozowa─ç, cz─Östo nawet nie wiadomo, ┼╝e umarli z g┼éodu.
 

***

 
W doskona┼éej serii ksi─ů┼╝ek biblioteki Le Monde Diplomatique, pojawi┼éa si─Ö ostatnio bardzo wa┼╝na pozycja, dzi─Öki kt├│rej dowiedzia┼éem si─Ö, czym jest ÔÇ×nomaÔÇŁ. Najnowsza ksi─ů┼╝ka Jeana Zieglera, szwajcarskiego socjalisty, nosi tytu┼é: ÔÇ×Geopolityka g┼éodu. Masowa zag┼éadaÔÇŁ. Trudno o lepsze ┼║r├│d┼éo informacji. Jean Ziegler, profesor paryskiej Sorbony i uniwersytetu w Genewie, przez dziewi─Ö─ç lat pe┼éni┼é funkcj─Ö Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. Prawa do Wy┼╝ywienia oraz cz┼éonka Komitetu Doradczego Rady Praw Cz┼éowieka ONZ. Przez ten okres odwiedzi┼é niezliczon─ů ilo┼Ť─ç g┼éoduj─ůcych na ca┼éym ┼Ťwiecie, zapozna┼é si─Ö z niezliczon─ů ilo┼Ťci─ů raport├│w i konkretnych ludzkich przypadk├│w oraz nadepn─ů┼é na odcisk wielu rz─ůdom, korporacjom i instytucjom mi─Ödzynarodowym.
 
Ta doskonale napisana ksi─ů┼╝ka jest czym┼Ť wi─Öcej ni┼╝ zbiorem olbrzymiej ilo┼Ťci przyk┼éad├│w, danych statystycznych, nazwisk polityk├│w, nazw instytucji i firm oraz proces├│w ekonomicznych i ideologicznych odpowiedzialnych za masow─ů ┼Ťmier─ç g┼éodow─ů. Przede wszystkim jest ona pot─Ö┼╝nym aktem oskar┼╝enia wobec mo┼╝nych wsp├│┼éczesnego ┼Ťwiata, ale i po cz─Ö┼Ťci wobec nas wszystkich. Z ka┼╝d─ů kolejn─ů stron─ů, trzeba si─Ö wzmaga─ç z w┼éasnym wstydem wynikaj─ůcym z bezczynno┼Ťci. A wstyd jest ÔÇô jak zauwa┼╝y┼é cytowany ju┼╝ tu Karol Marks ÔÇô uczuciem rewolucyjnym. Oby.
 

***

 
Jean Ziegler miota oskar┼╝enia w wielu kierunkach. Wskazuje na przyk┼éad na to, ┼╝e obecnie 200 najwi─Ökszych przedsi─Öbiorstw rolno-spo┼╝ywczych kontroluje czwart─ů cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťwiatowych zasob├│w produkcyjnych. Korporacje te, osi─ůgaj─ůc gigantyczne zyski, dysponuj─ů rezerwami finansowymi znacznie przewy┼╝szaj─ůcymi zasoby wi─Ökszo┼Ťci pa┼ästw, na terenie kt├│rych dzia┼éaj─ů. Zwraca uwag─Ö┬á tak┼╝e i na to, ┼╝e 10 przedsi─Öbiorstw kontroluje trzeci─ů cz─Ö┼Ť─ç rynku nasion oraz 80% rynku pestycyd├│w na ┼Ťwiecie. Przy czym, wszystkie te firmy ┼éo┼╝─ů gigantyczne pieni─ůdze na instytucje wspieraj─ůce mit wolnego handlu ÔÇô mimo, ┼╝e wolny handel zak┼éada przecie┼╝ konkurencj─Ö. Nie w tym przypadku. S┼éowo monopol nie oddaje ju┼╝ nawet charakteru dzia┼éalno┼Ťci tych firm, ONZ zacz─ů┼é je w swoich raportach nazywa─ç oligopolem.
 
Dostaje si─Ö te┼╝ wielu innym podmiotom. Mi─Ödzy innymi pracodawcy Zieglera ÔÇô czyli ONZ ÔÇô za program ÔÇ×Oil for FoodÔÇŁ w Iraku, WTO za pr├│b─Ö wstrzymania rozdawania krajowych nadwy┼╝ek ┼╝ywno┼Ťciowych w szpitalach, obozach dla uchod┼║c├│w czy miejsc katastrof naturalnych, pod pozorem zak┼é├│cania r├│wnowagi cen na ÔÇ×wolnym rynkuÔÇŁ. Ziegler bardzo krytycznie wskazuje r├│wnie┼╝ na problem spekulacji na rynku produkt├│w rolnych. Fundusze spekulacyjne, kt├│re w czasach ostatniego kryzysu porzuci┼éy instrumenty finansowe na rzecz podstawowych produkt├│w ┼╝ywno┼Ťciowych nazywa spekulantami ┼Ťmierci. Jasno wskazuje, ┼╝e traktowanie przez spekulant├│w podstawowych produkt├│w ┼╝ywno┼Ťciowych ÔÇô takich jak ry┼╝, kukurydza, pszenica ÔÇô w ten sam spos├│b jak wszystkie inne produkty, odpowiada za wzrost cen ┼╝ywno┼Ťci na ┼Ťwiecie w ostatnich latach. Przeciwstawiaj─ůc si─Ö ideologii wolnego rynku w tym przypadku, twierdzi, ┼╝e trzeba natychmiast i ca┼ékowicie zaprzesta─ç spekulacji na podstawowych artyku┼éach spo┼╝ywczych.
 
Du┼╝o miejsca Jean Ziegler po┼Ťwi─Öca r├│wnie┼╝ biopaliwom. ÔÇ×Pojemno┼Ť─ç baku ┼Ťredniego samochodu na bioetanol to 50 litr├│w. Dla wyprodukowania 50 litr├│w bioetanolu trzeba spali─ç 358 kilogram├│w kukurydzy.ÔÇŁ┬á Meksyka┼äskiemu lub zambijskiemu dziecku taka ilo┼Ť─ç pozwoli┼éaby prze┼╝y─ç rok. Warto┬á zastanowi─ç si─Ö, czy produkowanie biopaliw z jadalnych ro┼Ťlin, podczas gdy miliard ludzi g┼éoduje, nie jest przypadkiem zbrodni─ů? Takich pyta┼ä i przyk┼éad├│w pojawia si─Ö w ÔÇ×Geopolityce g┼éoduÔÇŁ bardzo wiele. Na pewno nie jest to ksi─ů┼╝ka delikatna. I w tym jej warto┼Ť─ç.
 

***

 
Powr├│─çmy do pytania sprzed kilku akapit├│w ÔÇô czy nasza bezczynno┼Ť─ç w sprawie g┼éodu na ┼Ťwiecie czyni nas wsp├│┼éodpowiedzialnymi? S─ůdz─Ö, ┼╝e pytanie o ÔÇ×nom─ÖÔÇŁ wskazuje na pierwszy krok, kt├│ry powinni┼Ťmy podj─ů─ç. Skoro nie do┼Ťwiadczy┼ée┼Ť g┼éodu, tym wi─Öksz─ů prac─Ö domow─ů masz do odrobienia. Zacznij si─Ö tym tematem interesowa─ç, si─Öga─ç do ┼Ťwiadectw, ┼║r├│de┼é, raport├│w. Ksi─ů┼╝ka Jena Zieglera mo┼╝e w tym pom├│c, ale na pewno nie mo┼╝na na niej poprzesta─ç. Nale┼╝y poznawa─ç r├│┼╝ne perspektywy i w codziennym ┼╝yciu przyczynia─ç si─Ö do tego, by co pi─Ö─ç sekund nie umiera┼éo na ┼Ťwiecie dziecko. N┬şie zapominaj ÔÇô g┼é├│d to przede wszystkim sprawa polityczna. A zatem masz na ni─ů wp┼éyw.
 
Jean Ziegler. Geopolityka g┼éodu. Masowa zag┼éada. Ksi─ů┼╝ka i Prasa. 2013. 370 stron.
 
 
 
Wszystkie oczy na po┼éudnie! Zapraszam do czytania pozosta┼éych tekst├│w z ods┼éony po┼Ťwi─Öconych pomocy charytatywnej i rozwojowej┬á– wywiadu o po┼╝─ůdanych odpowiedziach na problem pomocy Cohen: Dobroczynno┼Ť─ç nie zast─ůpi polityki oraz rozmowy o budowaniu studni w Afryce Somalijczycy wo┼éaj─ů mnie po imieniu.


 
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś