Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Buras: Wybierzemy mi臋dzy Europ膮 i anty-Europ膮

Parlament Europejski ma du偶膮 w艂adz臋. Ludzie, kt贸rzy tam siedz膮, wywieraj膮 prawdziwy wp艂yw na to, co si臋 dzieje. Im wi臋cej b臋dzie tam ludzi sensownych, tym lepiej.

ilustr.: Nicolas Raymond

W wyborach do Parlamentu Europejskiego toczy si臋 bitwa mi臋dzy dwoma r贸偶nymi wizjami Unii Europejskiej. Nie chodzi jednak o walk臋 lewicy z prawic膮, Europy oszcz臋dno艣ci z Europ膮 socjaln膮. Nap贸r populist贸w postawi艂 nas przed dylematem: Europa czy anty-Europa.
Z Piotrem Burasem rozmawia Mateusz Luft.
 
Kampania do Europarlamentu w Polsce jest w艂a艣ciwie prawie niewidoczna. Czy w innych krajach te偶 to tak wygl膮da?
To rozczarowuj膮ce. Zd膮偶yli艣my ju偶 jednak przyzwyczai膰 si臋 do tego, 偶e taki jest rys kampanii wyborczych do Parlamentu Europejskiego. Ta kampania mia艂a to zmieni膰. Nie bez powodu jej has艂o brzmi 鈥濼his time is different鈥 (鈥濼ym razem b臋dzie inaczej鈥).
 
Dlaczego mia艂oby by膰 inaczej?
Dzi臋ki traktatowi lizbo艅skiemu i decyzjom g艂贸wnych si艂 politycznych, to liderzy frakcji parlamentarnych s膮 jednocze艣nie kandydatami na szefa komisji europejskiej. Mia艂o to sprowokowa膰 prawdziw膮 konfrontacj臋 r贸偶nych wizji Europy i realn膮 polityczn膮 polaryzacj臋.
 
To chyba dobry pomys艂.
Jest to zdecydowany krok w kierunku upolitycznienia tych wybor贸w. Mimo to nie mo偶na jednak oczekiwa膰, 偶e dzi臋ki temu wszyscy zaczn膮 emocjonowa膰 kampani膮 do PE. Jeden przyk艂ad: Pierwsza z debat g艂贸wnych partii politycznych Martina Schulza (lidera Partii Europejskich Socjalist贸w, PSE) i Jean-Claude Junckera (lidera Europejskiej Partii Ludowej, EPP) wywo艂a艂a na Twitterze 47 tysi臋cy komentarzy.
 
To chyba sporo.
W por贸wnaniu z debat膮 Mitta Romneya i Baracka Obamy, przy okazji kt贸rej mieli艣my do czynienia z dziesi臋cioma milionami komentarzy, liczba ta wypada mizernie. A przecie偶 Unia Europejska ma prawie dwa razy wi臋cej mieszka艅c贸w! A wi臋c debata nie wzbudzi艂a oczekiwanego zainteresowania.
Wizyta Martina Schulza w Polsce mia艂a by膰 otwarciem nowego modelu kampanii wyborczej, w kt贸rym to nie liderzy krajowi prowadz膮 kampani臋, ale szefowie frakcji europarlamentarnych obje偶d偶a kraje UE i prowadz膮 swoje kampanie. Mimo to wizyta lidera PES nie odbi艂a si臋 szerokim echem w kraju.
 
Na wiecu SLD to Leszek Miller przemawia艂 na tle Schulza, a nie odwrotnie.
Przypomn臋 tylko, 偶e Leszek Miller nie kandyduje w tych wyborach. Z pewno艣ci膮 pr贸ba spersonalizowania tych wybor贸w nie przynios艂a spodziewanych efekt贸w, ale jest to niew膮tpliwie krok w kierunku przybli偶enia ich do obywateli.
Inn膮 nowo艣ci膮 s膮 zmiany w funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Warto si臋 zastanowi膰 nad tym, czy ta kampania nie wprowadza ludzi w b艂膮d. Obietnica, 偶e Schulz albo Juncker, albo Guy Verhofstadt (lider ALDE, Porozumienia Libera艂贸w i Demokrat贸w na rzecz Europy) b臋d膮 jako szefowie Komisji Europejskiej realizowali program wyborczy, jest z艂udna.
 
Dlaczego?
Po pierwsze, najprawdopodobniej 偶aden z lider贸w frakcji w Europarlamencie nie zostanie szefem KE. Ostateczny g艂os w tej sprawie b臋d膮 mieli jak zwykle szefowie pa艅stw i rz膮d贸w, a nie wyborcy, kt贸rzy g艂osuj膮 na nich w wyborach. Na dzie艅 dzisiejszy nie zapowiada si臋, 偶eby kt贸ry艣 z lider贸w partyjnych, nawet przy wygraniu wybor贸w, mia艂 szanse na to stanowisko.
Po drugie, Komisja nie pe艂ni funkcji analogicznej do rz膮du w pa艅stwie demokratycznym i szef KE nie mo偶e realizowa膰 dowolnie swojej polityki. To jakie decyzje zostan膮 podj臋te w Unii w kluczowych sprawach dotycz膮cych integracji europejskiej, b臋dzie w bardzo niewielkim stopniu zale偶a艂o od tego, z jakiej partii pochodzi szef KE. B臋dzie to wynikiem kompromisu mi臋dzy najwi臋kszymi frakcjami w Europarlamencie. A trzeba pami臋ta膰, 偶e od lat rz膮dzi tam 鈥瀢ielka koalicja鈥 Europejskiej Partii Ludowej i Partii Europejskich Socjalist贸w. W poprzedniej kadencji 70 procent decyzji podejmowanych przez Parlament by艂o g艂osowane wi臋kszo艣ci膮 g艂os贸w tych partii. Tak wi臋c liderzy frakcji politycznych obiecuj膮 co艣, czego najprawdopodobniej nie b臋d膮 mogli zrealizowa膰.
 
Nie s艂ycha膰 zbyt wiele o r贸偶nicach mi臋dzy tymi 鈥瀢ielkimi鈥.
Dzieje si臋 tak, gdy偶 nie toczymy dzi艣 w gruncie rzeczy bitwy mi臋dzy dwiema r贸偶nymi wizjami Unii Europejskiej, lewicow膮 i prawicow膮. W obliczu naporu populist贸w r贸偶nice mi臋dzy socjalistami a konserwatystami staj膮 si臋 drugorz臋dne, a g艂贸wna polaryzacja nast臋puje mi臋dzy partiami proeuropejskimi i antyeuropejskimi.
 
Czy b臋dzie to klasyczny sp贸r mi臋dzy Europ膮 zintegrowan膮 i Europ膮 narod贸w?
Raczej mi臋dzy Europ膮 i anty-Europ膮. Jest to bardzo powa偶ne zagro偶enie ze strony populist贸w.
Paradoksalnie, obietnica upolitycznienia procesu integracji nie zostanie spe艂niona. Nie wyklaruj膮 si臋 konkurencyjne wizje, kt贸re wyst臋puj膮 w demokracjach narodowych. Owszem, problem贸w, wok贸艂 kt贸rych mo偶na by si臋 r贸偶ni膰, jest du偶o! Przestrzeni膮 do sporu mog艂oby by膰 na przyk艂ad pytanie, czy Unia Europejska powinna realizowa膰 polityk臋 oszcz臋dno艣ci czy te偶 promowa膰 Europ臋 socjaln膮. Czy powinna silniej integrowa膰 si臋 politycznie, czy mie膰 wsp贸ln膮 polityk臋 zagraniczn膮? Jak ta polityka zagraniczna powinna wygl膮da膰? Jak powinna zachowywa膰 si臋 wobec Rosji? Jednak te r贸偶nice zostan膮 przys艂oni臋te przez sp贸r z populistami. Wszystko dlatego, 偶e si艂y proeuropejskie b臋d膮 musia艂y tworzy膰 wsp贸lny front aby stawi膰 czo艂a do艣膰 heterogenicznemu, ale silnemu obozowi antyeuropejskiemu.
 
Najbardziej wp艂ywowym krajem s膮 w Europie Niemcy. Jakie tematy dominuj膮 w tamtejszej kampanii wyborczej?
Zainteresowanie wyborami w Niemczech jest bardzo s艂abe. Nie ma wa偶nych temat贸w w tej kampanii. Konsensus w sprawach europejskich je艣li chodzi o partie mainstreamu jest bardzo wysoki. Szczeg贸lnie w ramach wielkiej koalicji, kt贸ra w tej chwili rz膮dzi. Wygl膮da na to, 偶e te partie kt贸re mia艂yby konkurowa膰 do PE, b臋d膮 wsp贸艂rz膮dzi膰 jeszcze przez najbli偶sze trzy i p贸艂 roku. Inaczej wygl膮da艂yby wybory do Bundestagu, gdyby w perspektywie by艂a bitwa o urz膮d kanclerza. Natomiast teraz, kiedy wszyscy wiedz膮, 偶e b臋d膮 rz膮dzi膰 jeszcze d艂ugo, nikt nie widzi sensu w tym, by kruszy膰 kopie w wyborach europejskich. Tym bardziej, 偶e margines niezgody jest bardzo w膮ski.
Nawet CDU ma 艣wiadomo艣膰, 偶e konieczne s膮 pewne korekty kursu niemieckiej polityki w sprawach strefy euro, unii gospodarczej i drastycznych oszcz臋dno艣ci. Merkel ju偶 po cichu takie zmiany kursu zaaprobowa艂a i zapocz膮tkowa艂a. Od kiedy socjaldemokracja niemiecka jest w rz膮dzie, du偶o ciszej m贸wi o swoich pomys艂ach, kt贸re zg艂asza艂a, b臋d膮c w opozycji. Na przyk艂ad odst膮pi艂a od postulatu wprowadzenia wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci za d艂ugi w strefie Euro. Widzimy wi臋c, 偶e 鈥瀢ielka koalicja鈥 CDU/CSU 鈥 SPD jest koalicj膮 nie tylko w sensie formalnym, ale r贸wnie偶 intelektualnym. W ra偶膮cej opozycji jest tylko antyeuropejska Alternatywa dla Niemiec (Alternative f眉r Deutschland) kt贸ra, poniewa偶 stoi na pozycjach anty-maintstreamowych, zachowuje krytycyzm wobec euro i wobec samego procesu ratowania waluty, kt贸ry w tej chwili zachodzi.
 
Z tym 偶e nie jest parti膮, kt贸ra walczy o wygran膮.
Ta partia z pewno艣ci膮 wprowadzi swoich przedstawicieli do brukselskiego parlamentu, tym bardziej, 偶e Niemcy obni偶yli pr贸g wyborczy. Starcia gigant贸w w tych wyborach nie ma i szybko nie b臋dzie.
 
Kampania wyborcza w Polsce odbywa si臋 w cieniu wydarze艅 na Ukrainie. Odnosz臋 wra偶enie, 偶e w Niemczech istnieje du偶o wi臋cej rozbie偶no艣ci w postrzeganiu roli UE w tym konflikcie.
Ta sprawa nie jest przedmiotem kampanii. 呕adna z wielkich partii, ze wzgl臋du na cz艂onkostwo w koalicji, nie podejmuje tego tematu. Oczywi艣cie, s膮 pewne r贸偶nice miedzy SPD i CDU w podej艣ciu do naszego wschodniego s膮siada, niemniej klasa polityczna robi wszystko, by je ukry膰.
Sk膮din膮d wiadomo, 偶e Merkel prywatnie ma bardzo krytyczny stosunek do Putina i do samej Rosji. Jednak jest bardzo ostro偶na, je艣li chodzi o swoje publiczne wypowiedzi i decyzje. W dalszym ci膮gu zar贸wno Merkel, jak i Frank Walter Steinmeier (minister spraw zagranicznych z SPD) nie chc膮 wprowadzania drastycznych sankcji gospodarczych wobec Rosji. A wi臋c w tych najwa偶niejszych sprawach jest pewien konsensus.
Co wi臋cej, podzia艂y na niemieckiej scenie politycznej w sprawie polityki wobec Rosji przebiegaj膮 czasem w poprzek podzia艂贸w partyjnych. W CDU bardzo wa偶nym politykiem jest Philipp Mi脽felder, szef m艂odzie偶贸wki i cz艂onek zarz膮du partii, kt贸ry uczestniczy艂 w s艂ynnym spotkaniu rodzinnym u Gerharda Schroedera, na kt贸rym pojawi艂 si臋 Putin. Zosta艂 za to mocno skrytykowany w swojej w艂asnej partii, ale bez powa偶niejszych konsekwencji. A przecie偶 to powa偶ny polityk, m艂ody, ale sprawuj膮cy wa偶ne stanowiska.
 
Wr贸膰my do kampanii wyborczej przed eurowyborami. Je艣li nie dotyczy ona tego, czy Europa mia艂aby by膰 bardziej solidarystyczna, czy liberalna, je艣li jej tematem nie jest konflikt o polityk臋 wobec Rosji, to wok贸艂 czego toczy si臋 obecnie dyskusja w Europie?
Jednym z wa偶nych podzia艂贸w jest konflikt mi臋dzy po艂udniem i p贸艂noc膮 kontynentu. Widoczna jest rozbie偶no艣膰 interes贸w mi臋dzy krajami nale偶膮cymi do strefy euro i takimi jak Polska, kt贸re znajduj膮 si臋 poza ni膮, ale jednak chcia艂yby pozostawa膰 w g艂贸wnym nurcie integracji. Ale nie mo偶na powiedzie膰, 偶e na przyk艂ad partia socjalistyczna reprezentuje interesy Po艂udnia, a partia liberalna 鈥 interesy P贸艂nocy.
Mamy do czynienia z pewnym niedopasowaniem sceny politycznej do rzeczywistych konflikt贸w, kt贸re dziel膮 Uni臋. Trwa jednak sp贸r o strategi臋 gospodarcz膮, kt贸ry jest sporem kluczowym. Partia Europejskich Socjalist贸w i Europejska Partia Ludowa maj膮 rozbie偶ne wizje odno艣nie tego, czy nale偶y realizowa膰 konsekwentnie polityk臋 oszcz臋dno艣ci, czy pozwoli膰 niekt贸rym krajom na zad艂u偶anie si臋, aby stymulowa膰 wzrost gospodarczy. Jest to najwa偶niejszy problem, z jakim obecnie mierzy si臋 Unia Europejska. Jednak偶e sp贸r ten nie jest bardzo widoczny ze wzgl臋du na nak艂adanie si臋 innych linii podzia艂u.
 
Czy jednym z temat贸w mobilizuj膮cych elektorat mo偶e by膰 umowa handlowa z USA (Transatlantic Trade and Investment Partnership), dotycz膮ca zniesienia ce艂 handlowych, 偶ywno艣ci genetycznie modyfikowanej i obrotu danymi? W Polsce jest to temat podnoszony niemal wy艂膮cznie przez Parti臋 Zielonych.
Ta sprawa wzbudza emocje, ale w tym przypadku podzia艂y nie pokrywaj膮 si臋 z liniami podzia艂u ugrupowa艅 politycznych, za to dominuj膮 perspektywy krajowe. Francuzi, podobnie jak Niemcy, maj膮 zastrze偶enia do tego projektu, niezale偶nie od tego, do kt贸rej frakcji w Europarlamencie nale偶膮.
 
Skoro to wszystko jest takie skomplikowane, to wed艂ug jakich kryteri贸w powinni艣my g艂osowa膰 25 maja?
Europejczyku, wybierz tego, kto reprezentuje twoje pogl膮dy. Mimo wymienionych wad nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e te wybory s膮 wa偶ne. Niezale偶nie od tego czy Parlament Europejski uwa偶amy za instytucj臋 posiadaj膮c膮 g艂臋bok膮 legitymizacj臋 demokratyczn膮, czy brukselskie cia艂o odleg艂e od zwyk艂ych obywateli, pos艂owie, kt贸rzy tam zasiadaj膮, decyduj膮 o wa偶nych sprawach i wywieraj膮 prawdziwy wp艂yw na to, co si臋 dzieje w Europie. Im wi臋cej b臋dzie tam ludzi sensownych i odpowiadaj膮cych naszym pogl膮dom lub interesom, tym lepiej.
Piotr Buras – dziennikarz, pisarz i ekspert w sprawach Niemiec i polityki europejskiej. W latach 2008-2012 by艂 berli艅skim korespondentem 鈥濭azety Wyborczej鈥. Dyrektor warszawskiego biura Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych.
 
 
 
 
 
 
Je艣li nie chc膮 Pa艅stwo przegapi膰 kolejnych wyda艅 naszego tygodnika, zach臋camy do zapisania si臋 do naszego newslettera.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij