Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Brutalna prawda o cancel culture

Konserwaty┼Ťci protestuj─ů przeciwko kulturze wykluczania, ale w praktyce domagaj─ů si─Ö immunitetu na krytyk─Ö w┼éasnych przekona┼ä. Tym samym ┼╝─ůdaj─ů utworzenia dla siebie safe spaces w kulturze publicznej.

Zgodnie z obiegow─ů definicj─ů cancel culture polega na wykluczeniu osoby z publicznego ┼╝ycia wsp├│lnoty w odpowiedzi na przekroczenie obowi─ůzuj─ůcej normy. W dyskusji na ten temat warto uwzgl─Ödni─ç kilka kontekst├│w.

Religijne źródła cancel culture

Po pierwsze, cancel culture wymy┼Ťli┼é B├│g, kiedy wyp─Ödzi┼é Adama i Ew─Ö z raju za zerwanie jab┼éka z drzewa. Nie by┼éo mowy o ┼╝adnych negocjacjach ani drugich szansach ÔÇô naruszenie normy doprowadzi┼éo do wykluczenia grzesznik├│w, kt├│rzy nast─Öpnie borykaj─ů si─Ö z wiecznym pi─Ötnem w┼éasnej winy.

W istocie, idea cancel culture jest g┼é─Öboko zwi─ůzana z religijnymi formami my┼Ťlenia. Wykluczenie spo┼éeczne odgrywa tutaj rol─Ö kary za grzechy. Cz┼éowiek nie musi sobie nawet u┼Ťwiadamia─ç w danym momencie, ┼╝e co┼Ť jest grzechem ÔÇô wystarczy, ┼╝e obiektywnie dokona┼é wykroczenia, nawet je┼Ťli dowiaduje si─Ö o tym po czasie. Nietzsche twierdzi┼é, ┼╝e podstaw─ů przebaczenia jest zapominanie, ale cancel culture polega na tym, aby zawsze pami─Öta─ç. Jest zatem miejsce na wieczne pot─Öpienie, ale i na zbawienie ÔÇô w drodze wyznania grzech├│w, postanowienia poprawy, a przede wszystkim ┼éaski oczyszczaj─ůcej.

Cancel culture jako wym├│wka

Po drugie, odchodz─ůc od kontekstu abstrakcyjnej idei, trzeba zwr├│ci─ç uwag─Ö na okre┼Ťlonej praktyce cancel culture. Krytyka tego rzekomego zjawiska cz─Östo skrywa ch─Ö─ç bezstresowego utrzymywania niesprawiedliwych i nieuzasadnionych pogl─ůd├│w. Dotyczy to w szczeg├│lno┼Ťci konserwatyst├│w, kt├│rzy narzekaj─ů na to, ┼╝e ich pogl─ůdy nie s─ů wsp├│┼écze┼Ťnie tolerowane. Prawda jest taka, ┼╝e pogl─ůdy konserwatywne s─ů tolerowane, natomiast wolno je krytykowa─ç. Konserwaty┼Ťci protestuj─ů przeciwko kulturze wykluczania, ale w praktyce domagaj─ů si─Ö immunitetu na krytyk─Ö w┼éasnych przekona┼ä. Tym samym ┼╝─ůdaj─ů utworzenia dla siebie safe spaces w kulturze publicznej.

Inny przejaw tego rodzaju postawy to przeciwstawianie sobie brutalnej prawdy oraz wyznawanej przez rozmaitych mi─Öczak├│w (ang. snowflakes) poprawno┼Ťci politycznej. W rzeczywisto┼Ťci zwolennicy ÔÇ×brutalnej prawdyÔÇŁ i ÔÇ×twardych fakt├│wÔÇŁ s─ů zwykle bardziej zainteresowani celebrowaniem brutalno┼Ťci i dowodzeniem w┼éasnej twardo┼Ťci ni┼╝ prawd─ů albo faktami. M├│wienie ÔÇ×brutalnej prawdyÔÇŁ skrywa l─Ök przed w┼éasn─ů s┼éabo┼Ťci─ů ÔÇô jest to pr├│ba dodania sobie w┼éadzy poprzez ustawienie si─Ö ponad innymi; w pozycji tego, kt├│ry widzi wi─Öcej. Zamiast tego, znacznie lepiej by┼éoby ustawi─ç si─Ö w relacji solidarno┼Ťci z innymi, a zatem uwzgl─Ödnia─ç w komunikacji do┼Ťwiadczenia ┼╝yciowe i prze┼╝ycia innych.

Jeszcze inny przypadek to zwyk┼éa obrona przemocy, jak w typowym dla prawicowej publicystyki zawo┼éaniu: ÔÇ×A dlaczego ta pani teraz przypomnia┼éa sobie o gwa┼écie sprzed 20 lat?ÔÇŁ Ano mo┼╝e dlatego, ┼╝e w przesz┼éo┼Ťci nie mog┼éaby liczy─ç na pomoc ÔÇô z powod├│w kulturowych ÔÇô a teraz mo┼╝e na ni─ů liczy─ç bardziej.

Prawdziwe ofiary cancel culture

Po trzecie, w historii ludzko┼Ťci przekraczanie pisanych lub niepisanych norm spo┼éecznych wielokrotnie prowadzi┼éo do wykluczenia osoby ze wsp├│lnoty ÔÇô pocz─ůwszy od szykan a┼╝ do wyroku ┼Ťmierci. Ofiarami prawdziwej cancel culture, kt├│rym odbierano mo┼╝liwo┼Ť─ç swobodnej ekspresji, kt├│re nie mog┼éy publicznie m├│wi─ç w pe┼éni w┼éasnym g┼éosem, byli przedstawiciele takich grup jak kobiety czy mniejszo┼Ťci seksualne.

Z wyrz─ůdzaniem innym krzywdy powinna wi─ůza─ç si─Ö odpowiedzialno┼Ť─ç ÔÇô w samej tej zasadzie nie ma niczego niew┼éa┼Ťciwego.

Liberalna kultura przeciwko cancel culture

Wreszcie, je┼Ťli we┼║miemy pod uwag─Ö wszystkie powy┼╝sze zastrze┼╝enia, a w dalszym ci─ůgu b─Ödzie istnia┼éo co┼Ť w rodzaju praktyki cancel culture, to oczywi┼Ťcie by┼éoby to przeciwne liberalnej kulturze.

W tym kontek┼Ťcie mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e w┼Ťr├│d warto┼Ťci kultury demokracji liberalnej znajdujemy w szczeg├│lno┼Ťci wolno┼Ť─ç s┼éowa oraz pluralizm spo┼éeczny. Wolno┼Ť─ç s┼éowa oznacza, ┼╝e wolno m├│wi─ç tak┼╝e takie rzeczy, kt├│re s─ů nieprzyjemne dla innych ÔÇô co jednocze┼Ťnie oznacza, ┼╝e mo┼╝na spotka─ç si─Ö w├│wczas z nieprzyjemn─ů replik─ů. Nie oznacza to, ┼╝e obra┼╝anie innych staje si─Ö cnot─ů ÔÇô na og├│┼é warto stosowa─ç si─Ö do zasad grzeczno┼Ťci, czyli tak zwanej poprawno┼Ťci politycznej. Nie oznacza to tak┼╝e, ┼╝e ka┼╝dy mo┼╝e liczy─ç na akceptacj─Ö i przyja┼║┼ä. Je┼Ťli dana osoba nie wykazuje wra┼╝liwo┼Ťci na sytuacj─Ö innych ludzi, to w ka┼╝dym razie chroni j─ů zasada wolno┼Ťci wypowiedzi.

Z kolei akceptacja pluralizmu poci─ůga za sob─ů akceptacj─Ö dla r├│┼╝nicy i b┼é─Ödu. Jest oczywiste, ┼╝e w pluralistycznym spo┼éecze┼ästwie nie wszyscy mog─ů mie─ç racj─Ö ÔÇô a mimo to akceptujemy r├│┼╝norodno┼Ť─ç. Zrozumie─ç siebie mo┼╝emy jedynie w spotkaniu z tym, kt├│ry jest inny. Mo┼╝liwe nawet, ┼╝e prawdy nie da si─Ö uj─ů─ç ani w jednym, nawet najpe┼éniejszym ┼╝yciu, ani w jednej, nawet najbogatszej tradycji moralnej ÔÇô i potrzeba wielu przeciwnych sobie perspektyw i praktyk, aby opowiedzie─ç o prawdzie w ca┼éo┼Ťci. Tego w┼éa┼Ťnie ucz─ů powie┼Ťciopisarze.

***

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś