Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Brak buntu wobec nies艂usznego przywileju jest pora偶k膮 艣rodowiska akademickiego

W艂a艣nie trwaj膮 szczepienia nauczycieli i nauczycielek akademickich. Grupa, kt贸ra na co dzie艅 zajmuje si臋 opisywaniem struktur i hierarchii, tym razem bez mrugni臋cia okiem postanowi艂a skorzysta膰 z w艂asnego, nies艂usznie przyznanego, przywileju.
Brak buntu wobec nies艂usznego przywileju jest pora偶k膮 艣rodowiska akademickiego
ilustr.: Aleksandra Fabia-Tugal

Od pocz膮tku roku szczepienia tocz膮 si臋 mniej wi臋cej zgodnie z zaplanowanym rytmem 鈥 pewnie nie tak dobrze, jak chcia艂by minister zdrowia, ale te偶 nie tak 藕le, jak twierdz膮 przeciwnicy i przeciwniczki rz膮du. Sporo jest chaosu, raz po raz zdarzaj膮 si臋 przestoje i wybuchaj膮 mniejsze lub wi臋ksze afery, codziennie jednak szczepionych jest przynajmniej kilkadziesi膮t tysi臋cy os贸b, zgodnie z wytypowanymi wcze艣niej grupami.

Na wszelki wypadek przypomn臋, jakie grupy p贸ki co zosta艂y obj臋te priorytetowymi szczepieniami. Pierwsze艅stwo mieli 鈥 tworz膮cy grup臋 zero 鈥 pracownicy i pracownice szeroko poj臋tej ochrony zdrowia oraz pomocy spo艂ecznej, a wi臋c osoby zatrudnione nie tylko w szpitalach, lecz tak偶e w laboratoriach czy prywatnych firmach zwi膮zanych z bran偶膮 medyczn膮. Nast臋pnie seniorzy i seniorki (najpierw powy偶ej 80., a p贸藕niej 70. roku 偶ycia) oraz pensjonariusze i pensjonariuszki dom贸w pomocy spo艂ecznej czy zak艂ad贸w opieku艅czo-leczniczych. Wszystkie osoby nale偶膮ce do tych grup, kt贸re zadeklarowa艂y zainteresowanie, zosta艂y do tej pory zaszczepione albo przynajmniej maj膮 wyznaczony termin i zostan膮 zaszczepione w najbli偶szych dniach czy tygodniach. Oczywi艣cie w pewnym uproszczeniu, poniewa偶 jest problem z zapisami cz臋艣ci senior贸w i seniorek powy偶ej 70. roku 偶ycia (wielu wci膮偶 czeka na wyznaczenie terminu) oraz dost臋pno艣ci膮 szczepionek dla niekt贸rych os贸b z grupy zerowej.

Wszystkie te grupy wytypowane zosta艂y w spos贸b logiczny, nie stwarzaj膮c okazji do nadmiernych kontrowersji. Po ostatnich miesi膮cach nikt rozs膮dny nie kwestionuje tego, jak istotne jest utrzymanie sprawnej ochrony zdrowia, podobnie jak opieki spo艂ecznej, a tak偶e ochrona os贸b starszych, kt贸re zdecydowanie najbardziej nara偶one s膮 na konsekwencje COVID-19.

Osoby niezb臋dne dla funkcjonowania pa艅stwa 鈥 pod ochron膮

Obecnie szczepienia zaczynaj膮 obejmowa膰 kolejne grupy: osoby poni偶ej 70. roku 偶ycia, s艂u偶by mundurowe, przewlekle chorych czy zatrudnionych w o艣wiacie. Od tego momentu logika szczepie艅 nieco si臋 zmienia, ale wci膮偶 艂atwo zrozumie膰, dlaczego w艂a艣nie te grupy maj膮 pierwsze艅stwo. Chroni si臋 tych, kt贸rzy najbardziej mog膮 ucierpie膰 na zara偶eniu (na przyk艂ad osoby przewlekle chore czy starsze), a tak偶e przedstawicieli i przedstawicielki zawod贸w kluczowych dla funkcjonowania pa艅stwa.

W tym drugim przypadku cz臋sto mamy do czynienia z nieporozumieniem 鈥 twierdzi si臋 na przyk艂ad, 偶e szczepienia os贸b pracuj膮cych w przedszkolach nie maj膮 sensu, poniewa偶 wirusa i tak przenosi膰 mog膮 dzieci. Jednak osoby zatrudnione w o艣wiacie s膮 obj臋te programem szczepie艅 nie tylko dlatego, 偶eby spowolni膰 rozprzestrzenianie si臋 wirusa! Istotny jest r贸wnie偶 wymiar symboliczny: pa艅stwo bierze odpowiedzialno艣膰 za funkcjonowanie pewnych instytucji i nie nara偶a jednocze艣nie tych, kt贸rzy s膮 ich pracownikami i pracownicami. Wirusa mog膮 przenosi膰 mi臋dzy sob膮 dzieci, tak jak wirus mo偶e si臋 przenosi膰 mi臋dzy domownikami, kt贸rych z po偶aru uratuje stra偶ak, ale ani nauczycielka, ani ten stra偶ak 鈥 dzi臋ki szczepieniom 鈥 nie zostan膮 nara偶eni na utrat臋 zdrowia czy 偶ycia podczas wykonywania swojej pracy.

Je偶eli przyjmiemy powy偶sz膮 argumentacj臋, w贸wczas kolejne typowane grupy tak偶e nie powinny budzi膰 kontrowersji. S艂u偶by mundurowe s膮 niezb臋dne do funkcjonowania pa艅stwa, a priorytetem polityk贸w i polityczek powinno by膰 jak najszybsze przywr贸cenie normalnego funkcjonowania szkolnictwa. Zdalne nauczanie w szko艂ach podstawowych czy 艣rednich oznacza przerwanie socjalizacji w najbardziej kluczowym momencie 偶ycia, do tego za艣 szereg problem贸w zwi膮zanych z zapewnieniem dzieciom opieki czy pog艂臋bianiem reprodukcji nier贸wno艣ci spo艂ecznych. Dzi臋ki dzia艂aj膮cym stacjonarnie szko艂om chroni si臋 te偶 chocia偶by senior贸w czy seniorki, kt贸rzy w innym przypadku zast臋puj膮 o艣wiat臋 w opiece nad dzie膰mi. Pracownicy i pracownice o艣wiaty priorytetowymi szczepieniami zostali obj臋ci na przyk艂ad w Niemczech czy wi臋kszo艣ci ameryka艅skich stan贸w.

Jest jednak jedna grupa, kt贸ra zupe艂nie si臋 w t臋 logik臋 szczepie艅 nie wpisuje, a mimo to tak偶e zosta艂a potraktowana priorytetowo: nauczyciele i nauczycielki akademiccy. Umieszczenie ich w tym etapie Narodowego Programu Szczepie艅 wynika艂o z wyj膮tkowo optymistycznych plan贸w rz膮du odno艣nie do przywr贸cenia funkcjonowania uczelni od drugiego semestru. Te za艂o偶enia od pocz膮tku by艂y ca艂kowicie nierealne. Uniwersytet Oksfordzki czy Uniwersytet w Cambridge ju偶 wiosn膮 2020 roku zadecydowa艂y, 偶e wszystkie zaj臋cia b臋d膮 prowadzone zdalnie przez kolejne trzy semestry. Od pocz膮tku tego roku akademickiego wi臋kszo艣膰 polskich uczelni r贸wnie偶 liczy艂a si臋 z tym, 偶e zaj臋cia w formie zdalnej b臋d膮 odbywa艂y si臋 przynajmniej do ko艅ca wrze艣nia. Ostatecznie zosta艂o to potwierdzone w rozporz膮dzeniu ministra edukacji i nauki z ubieg艂ego tygodnia: stacjonarna nauka na polskich uczelniach rozpocznie si臋 najwcze艣niej 1 pa藕dziernika.

Chichot losu sprawi艂, 偶e szczepienia nauczycieli i nauczycielek akademickich rozpoczynaj膮 si臋, gdy na wi臋kszo艣ci uczelni trwa ju偶 drugi semestr. Zostan膮 zaszczepieni jako jedna z pierwszych grup w Polsce, natomiast szczeg贸艂owe decyzje rz膮du sprawi艂y, 偶e ich szczepienia zako艅cz膮 si臋 wr臋cz przed szczepieniami os贸b przewlekle chorych (!). Obecnie nawet bardzo powa偶nie chorzy 鈥 na przyk艂ad z nowotworami 鈥 nie maj膮 wyznaczonych termin贸w szczepie艅, je偶eli nie spe艂niaj膮 jednocze艣nie innego kryterium. Wed艂ug niedawno opublikowanych danych co trzecia ofiara 艣miertelna COVID-19 mia艂a cukrzyc臋, a mimo to zdrowy trzydziestolatek, kt贸ry b臋dzie pracowa艂 zdalnie przez najbli偶sze p贸艂 roku, zostanie zaszczepiony przed 55-letnim cukrzykiem je偶d偶膮cym do pracy tramwajem.

Brak s艂usznego buntu

Nauczyciele i nauczycielki akademiccy t臋 sytuacj臋 przyj臋li z entuzjazmem, tak jakby nic si臋 nie sta艂o, a te szczepionki im si臋 po prostu nale偶a艂y. Ci, kt贸rzy ka偶dego dnia z wypiekami na twarzy opowiadaj膮 o Marksie czy Bourdieu i strukturalnej przemocy jednych wobec drugich, bez mrugni臋cia okiem skorzystali z w艂asnego przywileju.

Sam nale偶臋 do tej grupy. Jako doktorant mog艂em zapisa膰 si臋 na szczepienie przeciwko SARS-CoV-2 i zrobi艂em to, poniewa偶 uwa偶am, 偶e jak najwi臋cej os贸b powinno jak najszybciej zosta膰 zaszczepionych. Nie mam wi臋c zamiaru oskar偶a膰 jednostek, kt贸re chcia艂y chroni膰 swoich bliskich lub siebie 鈥 ka偶dy z nas post膮pi艂 zgodnie z prawem. Niemniej brak wsp贸lnego buntu wobec nies艂usznego przywileju jest pora偶k膮 ca艂ego 艣rodowiska. Nikt nie apelowa艂, 偶eby w tej sytuacji przesun膮膰 nauczycielki i nauczycieli akademickich do kolejnych etap贸w szczepie艅, cho膰 od kilku tygodni by艂o oczywiste, 偶e uczelnie nie b臋d膮 normalnie dzia艂a膰, a przez ten czas zdo艂ano napisa膰 kilkana艣cie protest贸w pe艂nych szlachetnego oburzenia na polityk臋 rz膮du w innych sprawach.

Jedynym kolektywnym g艂osem by艂y 鈥 jak najbardziej s艂uszne! 鈥 starania podj臋te przez cz臋艣膰 rektor贸w i rektorek, a tak偶e Zwi膮zek Nauczycielstwa Polskiego, 偶eby do szczepie艅 w艂膮czy膰 pracownik贸w i pracownice uczelni, kt贸rzy nie ucz膮. Niestety, na razie si臋 to nie uda艂o, przez co mamy do czynienia z sytuacj膮 podw贸jnie absurdaln膮. Nied艂ugo nauczyciele i nauczycielki zostan膮 zaszczepieni tylko po to, 偶eby na p贸艂 roku zamkn膮膰 si臋 w domach i pracowa膰 zdalnie, a osoby, kt贸re codziennie przebywaj膮 w budynkach uczelni i spotykaj膮 si臋 z lud藕mi, wci膮偶 nie b臋d膮 mog艂y si臋 zaszczepi膰.

Nie trzeba mnie przekonywa膰, 偶e uczelnie pe艂ni膮 niezwykle wa偶n膮 rol臋 鈥 nie tylko ze wzgl臋du na edukacj臋, ale tak偶e kwestie spo艂eczne, a nawet ekonomiczne, o czym przekona艂y si臋 miasta wojew贸dzkie mierz膮ce si臋 w艂a艣nie z kryzysem wielu bran偶. W perspektywie czasu funkcjonowanie szk贸艂 wy偶szych powinno zosta膰 przywr贸cone do przedpandemicznego trybu, niemniej warto mie膰 艣wiadomo艣膰 miejsca w szeregu oraz w艂asnych przywilej贸w. Sytuacja nauczycieli i nauczycielek akademickich jest wzgl臋dnie komfortowa, w zdecydowanej wi臋kszo艣ci mog膮 pracowa膰 zdalnie, maj膮 zapewnion膮 stabilno艣膰 finansow膮. Co wi臋cej, akurat w przypadku uczelni sytuacja epidemiczna ma jednak wzgl臋dne zalety. Mniejsze miasta nieco przesta艂y si臋 wyludnia膰, studia rozpocz臋艂o wielu student贸w i studentek, kt贸rym w normalnych okoliczno艣ciach nie pozwala艂aby na to sytuacja ekonomiczna (na przyk艂ad konieczno艣膰 wynaj臋cia mieszkania w wi臋kszym mie艣cie), a 艣rodowisko akademickie mo偶e wykorzysta膰 zdalne nauczanie do wymiany intelektualnej na niespotykan膮 wcze艣niej skal臋.

Jednym s艂owem, nic by si臋 nie sta艂o, je偶eli nauczyciele i nauczycielki akademickie znale藕liby si臋 w kolejce na w艂a艣ciwym miejscu 鈥 na przyk艂ad zostali zaszczepieni w trakcie wakacji, 偶eby umo偶liwi膰 uczelniom powr贸t do normalnego nauczania od nowego roku akademickiego.

Zazwyczaj wyj膮tkowe nieufne wobec rz膮du (a tak偶e wobec w艂adzy jako takiej) 艣rodowisko akademickie tym razem uwierzy艂o w opowie艣膰, 偶e ta cz臋艣膰 szczepie艅 wynika z plan贸w jak najszybszego przywr贸cenia dzia艂ania uczelni, nie za艣 z wysokiej pozycji negocjacyjnej, kt贸ra sprawi艂a, 偶e elita posiada 艂atwiejszy dost臋p do redystrybuowanych d贸br. W konsekwencji ci, kt贸rzy i tak b臋d膮 pracowa膰 zdalnie, zostan膮 zaszczepieni tylko ze wzgl臋du na swoj膮 pozycj臋, a g贸rnicy, kasjerki, murarze i fryzjerki b臋d膮 musieli cierpliwie czeka膰.

艢wiatowa Organizacja Zdrowia ostrzega, 偶e do ponad stu kraj贸w wci膮偶 nie trafi艂a ani jedna dawka szczepionki przeciwko SARS-CoV-2. W艂a艣nie znale藕li艣my si臋 w 艣rodku fabu艂y filmu science fiction, w kt贸rym 艣wiat mierzy si臋 z chorob膮, upragniony lek trafia do najbogatszych kraj贸w, a w nich do garstki najlepiej zarabiaj膮cych czy wykszta艂conych os贸b. W kinie z przera偶eniem patrzyliby艣my na bezduszno艣膰 g艂贸wnego bohatera 鈥 w rzeczywisto艣ci sami biegniemy do najbli偶szej przychodni. Pewnie nic si臋 z tym nie da zrobi膰, ale po prostu miejmy tego 艣wiadomo艣膰.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij