Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

ÔÇ×Bezdomne ludzkie ┼ŤmieciÔÇŁ ÔÇô obrzydliwe bingo Janusza Palikota

O ┼╝adnym problemie spo┼éecznym nie nale┼╝y tak pisa─ç. O ┼╝adnych ludziach nie wolno tak m├│wi─ç. Zw┼éaszcza gdy samemu zbi┼éo si─Ö fortun─Ö dzi─Öki wtr─ůcaniu ludzi w uzale┼╝nienia i problemy.
ÔÇ×Bezdomne ludzkie ┼ŤmieciÔÇŁ ÔÇô obrzydliwe bingo Janusza Palikota
ilustr.: Natalia Kornobis

Janusz Palikot odwiedzi┼é San Francisco i nie wiedzie─ç czemu uzna┼é, ┼╝e powinien podzieli─ç si─Ö refleksjami, kt├│re nasz┼éy go podczas tej podr├│┼╝y. W blogowym wpisie ÔÇ×Bezdomne ludzkie ┼ŤmieciÔÇŁ zawar┼é zaledwie trzy akapity, nieca┼ée dwie┼Ťcie s┼é├│w, nieco ponad tysi─ůc znak├│w. A┼╝ zjawiskowe, jak wiele b┼é─Ödnych, krzywdz─ůcych, a zarazem przera┼╝aj─ůcych przekona┼ä zdo┼éa┼é w nich zawrze─ç.

Jest o kobiecie, kt├│ra ÔÇ×onanizowa┼éa si─Ö w ┼ŤmietnikuÔÇŁ. O ÔÇ×zwierz─Öcym, ob┼é─ůkanym podnieceniuÔÇŁ. Padaj─ů s┼éowa ÔÇ×┼Ťmie─ç ludzkiÔÇŁ, ÔÇ×wariatkaÔÇŁ. Znajdziemy wspomnienia z dnia z czas├│w liceum sp─Ödzonego w ÔÇ×domu ┬źwariat├│w┬╗ÔÇŁ, w kt├│rym nas┼éucha┼é si─Ö ÔÇ×j─Ök├│w, wycia, przera┼╝aj─ůcych minÔÇŁ, ale gdzie mimo wszystko ÔÇ×by┼éo to ludzkie. Wci─ů┼╝ ludzkieÔÇŁ. O osobie, kt├│r─ů zobaczy┼é w San Francisco, Palikot pisze: ÔÇ×ju┼╝ nie cz┼éowiek. Jaka┼Ť resztka. Ca┼ékowicie zezwierz─ÖconaÔÇŁ. Nast─Öpnie odr├│┼╝nia ÔÇ×wariat├│w chorych wskutek chor├│bÔÇŁ od tych, kt├│rzy ÔÇ×zniszczyli si─Ö twardymi narkotykamiÔÇŁ. M├│wi: ÔÇ×To by┼éy nie tyle widma, ile jakby same organyÔÇŁ. Pisz─ůc to wszystko, alkoholowy potentat odwo┼éuje si─Ö do Dostojewskiego i do ofiar Holokaustu.

Jak nie pisa─ç o wykluczeniu?

To podr─Öcznikowy przyk┼éad tego, jak nie pisa─ç o wykluczeniu, biedzie, uzale┼╝nieniach czy w og├│le zjawiskach spo┼éecznych.

Palikot uprawia odra┼╝aj─ůc─ů pornografi─Ö wykluczenia. Nie wydaje si─Ö, by przypadkiem by┼éo, ┼╝e ju┼╝ w pierwszych s┼éowach pisze o masturbacji. To chwyci. To przyci─ůgnie. Specjalista od szokowania wie to znakomicie. Pornografia biedy, wykluczenia, nier├│wno┼Ťci nie pozwala jednak zrozumie─ç tych zjawisk, podobnie jak zwyk┼éa pornografia zdecydowanie bardziej wypacza obraz seksu ni┼╝ przedstawia go takim, jaki jest.

Palikot nie wykazuje si─Ö gramem zrozumienia dla przyczyn i spo┼éecznego kontekstu zjawiska, o kt├│rym pisze. Nie odnosi si─Ö do bada┼ä, statystyk, wyzwa┼ä, z jakimi mierzy si─Ö ameryka┼äskie spo┼éecze┼ästwo toczone przez epidemi─Ö uzale┼╝nie┼ä od opioid├│w. Pe┼éne working poor, a wi─Öc ludzi, kt├│rzy cho─ç haruj─ů ponad ludzkie mo┼╝liwo┼Ťci, nie s─ů w stanie zaspokoi─ç podstawowych potrzeb. Spo┼éecze┼ästwo, w kt├│rym bezdomno┼Ť─ç jest wielkim, systemowym problemem, dla kt├│rego zbyt rzadko tworzone s─ů systemowe odpowiedzi. W kt├│rym korzystanie z opieki zdrowotnej mo┼╝e sko┼äczy─ç si─Ö b┼éyskawicznym bankructwem. W kt├│rym do bankructwa mo┼╝e ci─Ö doprowadzi─çÔÇŽ p├│j┼Ťcie na studia, je┼Ťli p├│┼║niej nie by┼ée┼Ť w stanie sp┼éaci─ç studenckiego kredytu.

Nie rozumie zreszt─ů, ┼╝e wielu ludzi, kt├│rych spotka┼é na ulicach San Francisco, to nie osoby uzale┼╝nione od twardych narkotyk├│w, tylko w┼éa┼Ťnie osoby choruj─ůce psychicznie na wiele r├│┼╝nych dolegliwo┼Ťci. ┼╗e cz─Ö┼Ť─ç z nich to ludzie, kt├│rych w┼éadze wyrzuci┼éy ze szpitali psychiatrycznych, daj─ůc im bilet w jedn─ů stron─Ö do odwiedzonego przez Palikota miasta. ┼╗eby to wiedzie─ç, musia┼éby jednak cho─ç troch─Ö poczyta─ç, zanim co┼Ť napisze.

Dla autora ÔÇ×Not ameryka┼äskichÔÇŁ jest jasne, ┼╝e to w zasadzie wina tych ludzi, kt├│rych widzi. Nie systemu. Nie bezradno┼Ťci pa┼ästwa. Nie dekad niesprawiedliwej polityki gospodarczej i spo┼éecznej. Palikot nie wspomina wi─Öc o splotach zjawisk, kt├│re razem prowadz─ů ludzi na dno, takich jak brak zabezpieczenia spo┼éecznego i relacji, bezrobocie, brak dost─Öpu do leczenia, choroby. Owszem, cz─Östo r├│wnie┼╝ b┼é─Ödne decyzje. Ale nikt nie powinien p┼éaci─ç tak wysokiej ceny za swoje pomy┼éki. Wielu z nas jej nie p┼éaci, nawet je┼Ťli r├│wnie┼╝ si─Ö myli. Bo dzia┼éaj─ů poduszki bezpiecze┼ästwa. Tylko trzeba je mie─ç.

O ┼╝adnym problemie spo┼éecznym nie nale┼╝y tak pisa─ç.

I o ┼╝adnych ludziach nie wolno tak m├│wi─ç.

W 169 s┼éowach Palikot zdo┼éa┼é u┼╝y─ç wszystkich najcz─Östszych sposob├│w dehumanizacji os├│b w kryzysie bezdomno┼Ťci, niekt├│rych kilkukrotnie. Pisze wi─Öc ÔÇ×co┼ŤÔÇŁ, a nie ÔÇ×kto┼ŤÔÇŁ. U┼╝ywa por├│wna┼ä i okre┼Ťle┼ä zwi─ůzanych ze zwierz─Ötami (jak┼╝e to cz─Öste nawet w mainstreamowych opowie┼Ťciach o bezdomno┼Ťci: ÔÇ×kopulacjaÔÇŁ, nie ÔÇ×seksÔÇŁ, ÔÇ×┼éapyÔÇŁ ÔÇô nie ÔÇ×r─ÖceÔÇŁ, ÔÇ×legowiskoÔÇŁ, a nie ÔÇ×miejsce do spaniaÔÇŁ). Operuje metaforyk─ů i epitetami nawi─ůzuj─ůcymi do odpadk├│w i ┼Ťmieci. Sam m├│g┼éby mo┼╝e s─ůdzi─ç, ┼╝e jest jak Zygmunt Bauman, kt├│ry przecie┼╝ tyle pisa┼é o ÔÇ×ludzkich odpadkachÔÇŁ czy ÔÇ×ludziach zb─ÖdnychÔÇŁ. Tyle tylko, ┼╝e Bauman przenikliwie i z oczywistym krytycyzmem opisywa┼é to, jak traktowani i postrzegani s─ů ludzie wypychani na margines. Jak ich postrzegaj─ů ludzie w┼éa┼Ťnie tacy jak Palikot: zwyci─Özcy kapitalistycznej gry, bezlito┼Ťni recenzenci cudzych los├│w, tury┼Ťci po┼Ťr├│d rozpaczy, beznadziei i braku mo┼╝liwo┼Ťci wyj┼Ťcia z wielowarstwowego wykluczenia.

Obrzydliwe, klasistowskie, stereotypowe bingo. Brawo, panie Januszu, wygra┼é pan nagrod─Ö. Powinno ni─ů by─ç palni─Öcie si─Ö w czo┼éo, ale pewnie zamiast tego przyklei pan sobie order hejtowanego i niezrozumianego publicysty. C├│┼╝, taki przywilej bogaczy, by nie ponosi─ç konsekwencji swoich czyn├│w ÔÇô zupe┼énie inaczej ni┼╝ w wypadku os├│b wykluczonych, o kt├│rych pan pisze.

Oczy zas┼éoni─Öte flaszk─ů

To, co napisa┼é Palikot, jest tym bardziej godne wszelkiej krytyki, ┼╝e napisa┼é to w┼éa┼Ťnie on.

Cz┼éowiek, kt├│ry wzbogaci┼é si─Ö na sprzeda┼╝y hektolitr├│w spirytusu, lekk─ů r─Ök─ů pisze o uzale┼╝nieniu jako de facto w┼éasnym wyborze. W liceum by┼é w ÔÇ×domu ┬źwariat├│w┬╗ÔÇŁ, ale jako┼Ť omin─ů┼é pi─Ötro, na kt├│rym by┼é oddzia┼é leczenia uzale┼╝nie┼ä. Bo narkomania czy alkoholizm to choroba. Mo┼╝e gdyby to wtedy zrozumia┼é, za┼éo┼╝y┼éby inny biznes?

Biznesmen, kt├│ry od lat robi wszystko, by polskie spo┼éecze┼ästwo wi─Öcej chla┼éo ÔÇô bo napycha to jego kabz─Ö ÔÇô jednocze┼Ťnie gardzi tymi, kt├│rzy przez u┼╝ywki stracili wszystko. Czas, by u┼Ťwiadomi┼é sobie, jak wielu ludzi straci┼éo wszystko w┼éa┼Ťnie przez produkowane przez niego ÔÇ×dobraÔÇŁ. Do ilu dramat├│w dosz┼éo przez jego produkty. Do ilu problem├│w spo┼éecznych si─Ö przyczyni┼é: nie tylko samych os├│b pij─ůcych ponad miar─Ö, ale te┼╝ bitych ┼╝on, katowanych i zaniedbywanych dzieci, ofiar przest─Öpstw, ludzi zabitych przez pijanych kierowc├│wÔÇŽ

Producent, kt├│ry od lat normalizuje picie w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y ÔÇô zar├│wno poprzez produkowanie ÔÇ×szampana dla dzieciÔÇŁ, jak i teraz poprzez kierowanie do nich reklam swoich kolejnych produkt├│w ÔÇô chodzi p├│┼║niej ulicami miast i ocenia, kto w jego oczach nie zas┼éu┼╝y┼é na miano cz┼éowieka, bo nie poradzi┼é sobie z uzale┼╝nieniem.

Go┼Ť─ç, kt├│ry zrobi┼é fortun─Ö na sprzeda┼╝y alkoholi w obj─Öto┼Ťci nijak nies┼éu┼╝─ůcej do bezpiecznego picia, a wi─Öc ÔÇ×ma┼épekÔÇŁ, utyskuje, jak kto┼Ť m├│g┼é doprowadzi─ç si─Ö do stanu, w kt├│rym nie kontroluje swojej fizjologii.

Niech pan wreszcie zauwa┼╝y, panie Januszu, ┼╝e zarobi┼é pan miliony na bardzo podobnych dramatach jak te, kt├│re by┼éy udzia┼éem ludzi, kt├│rych pan dehumanizuje. Wygodniej tego nie widzie─ç. Ale wtedy ┼╝adne odwo┼éania do Dostojewskiego nie uczyni─ů z pana przenikliwego my┼Ťliciela.

***

I tylko to nawi─ůzanie do ofiar Holokaustu wydaje si─Ö jako┼Ť na miejscu, cho─ç nie w ten spos├│b, w jaki chcia┼éby to widzie─ç Palikot. U┼Ťwiadamia bowiem, jak to, co napisa┼é, jest w tre┼Ťci i formie bliskie faszyzmowi. Ubranemu w elegancki str├│j, uzbrojonemu w rzekom─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç spo┼éecznej obserwacji, udaj─ůcemu obiektywno┼Ť─ç ocen i rozr├│┼╝nie┼ä ÔÇô a wi─Öc zupe┼énie tak, jak zawsze robi┼é to faszyzm w XX wieku. Stroje niczego tu nie zmieniaj─ů. Miliony zarobione na zdrowotnej i spo┼éecznej truci┼║nie ÔÇô r├│wnie┼╝.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś