Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Barca: Uratowa─ç i zmieni─ç ┼Ťwiat

Ruch pracowniczy powinien zaanga┼╝owa─ç si─Ö w zwi─Ökszanie ┼Ťwiadomo┼Ťci w kwestiach klimatycznych i ekologicznych. Bardziej ni┼╝ kiedykolwiek wcze┼Ťniej staje on dzisiaj przed wyzwaniem zbudowania globalnej, ekologicznej ┼Ťwiadomo┼Ťci klasowej.

ilustr.: Agnieszka Gietko

ilustr.: Agnieszka Gietko


Wywiad┬ápochodzi z┬á37. numeru┬ápapierowego Magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×Ekolodzy b─Öd─ů zbawieniÔÇŁ.
ZAMÓW NUMER
KONSTANCJA ZI├ô┼üKOWSKA: Pracownicy tradycyjnych bran┼╝ przemys┼éu, w tym przede wszystkim g├│rnicy, maj─ů w Polsce opini─Ö zagorza┼éych zwolennik├│w utrzymania intensywnego wydobycia w─Ögla i wykorzystania go w gospodarce. W debacie publicznej uwa┼╝a si─Ö ich za g┼é├│wn─ů przeszkod─Ö na drodze do poprawy jako┼Ťci ┼Ťrodowiska. Tymczasem pani wykazuje, ┼╝e postulaty ekologiczne by┼éy historycznie bardzo wa┼╝ne dla ruchu pracowniczego.
STEFANIA BARCA:┬áWalka klasy robotniczej o prawo do zdrowego ┼Ťrodowiska rozpocz─Ö┼éa si─Ö ju┼╝ na samym pocz─ůtku industrializacji. Polega┼éa na sprzeciwianiu si─Ö toksycznej produkcji przemys┼éowej, kt├│ra zagra┼╝a┼éa nie tylko zdrowiu pracownik├│w, lecz tak┼╝e zdrowiu lokalnych spo┼éeczno┼Ťci i spo┼éecze┼ästwa jako takiego. Zwi─ůzki zawodowe na ca┼éym ┼Ťwiecie maj─ů du┼╝e osi─ůgni─Öcia w zakresie zaostrzania przepis├│w dotycz─ůcych zagro┼╝e┼ä przemys┼éowych nie tylko wewn─ůtrz fabryki, ale i poza ni─ů. Na przyk┼éad we W┼éoszech zwi─ůzkom uda┼éo si─Ö w 1970 roku uzyska─ç prawo do kontroli nad r├│┼╝nymi czynnikami ryzyka (fizycznymi, chemicznymi, radioaktywnymi) w zak┼éadach pracy. Dalsza walka ruchu zwi─ůzkowego o prawo ka┼╝dego cz┼éowieka do zdrowia doprowadzi┼éa osiem lat p├│┼║niej do stworzenia publicznego systemu opieki zdrowotnej i sta┼éego monitorowania zagro┼╝e┼ä przemys┼éowych na terenie ca┼éego kraju.
Postawa w┼éoskich zwi─ůzk├│w to raczej wyj─ůtek czy regu┼éa?
W tym samym okresie najsilniejszy zwi─ůzek zawodowy w Stanach Zjednoczonych, to znaczy zwi─ůzek zawodowy przemys┼éu naftowego, chemicznego i nuklearnego, wylobbowa┼é w Kongresie uchwalenie pierwszego i jak dotychczas najistotniejszego przypadku ustawodawstwa dotycz─ůcego przeciwdzia┼éania zanieczyszczeniom w kraju. Dzia┼éania zwi─ůzku przyczyni┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ do powstania pierwszej publicznej instytucji egzekwuj─ůcej prawo do bezpiecznego i zdrowego ┼Ťrodowiska dla wszystkich obywateli ameryka┼äskich.
W swoich badaniach dochodzi pani do wniosku, ┼╝e pracownicy fizyczni s─ů cz─Östo najwi─Ökszymi ofiarami procesu zatruwania ┼Ťrodowiska naturalnego. Dlaczego nie zawsze i nie wsz─Ödzie buntuj─ů si─Ö oni przeciwko niszcz─ůcym warunkom, w kt├│rych pracuj─ů i ┼╝yj─ů?
Spo┼éeczno┼Ťci robotnicze walcz─ů, by broni─ç swoich praw, ale wmawia si─Ö im, ┼╝e ich praca jest nie do pogodzenia z kontrol─ů i regulacj─ů zanieczyszcze┼ä, wi─Öc musz─ů albo zaakceptowa─ç ryzyko, albo straci─ç posady. Pracownicy fizyczni, zw┼éaszcza ci wykonuj─ůcy najbardziej niebezpieczne zadania, dobrze wiedz─ů, na czym polega ten mechanizm ÔÇô swoisty ÔÇ×szanta┼╝ prac─ůÔÇŁ. Dlatego to osoby z klasy ┼Ťredniej, kt├│rych dochody nie zale┼╝─ů od ÔÇ×brudnej robotyÔÇŁ, musz─ů zrozumie─ç, ┼╝e spo┼éecze┼ästwo przemys┼éowe zbudowane jest na po┼Ťwi─Öcaniu obszar├│w, na kt├│rych, w imi─Ö realizacji ÔÇ×interes├│w gospodarkiÔÇŁ, skupia si─Ö zanieczyszczenie oraz r├│┼╝nego rodzaju zagro┼╝enia. Lokalne spo┼éeczno┼Ťci funkcjonuj─ůce na tych obszarach zmusza si─Ö do zaakceptowania tego stanu rzeczy. Nie pozostawia im si─Ö wielkiego wyboru, a t─Ö niesprawiedliwo┼Ť─ç zazwyczaj okre┼Ťla si─Ö w debacie publicznej mianem ÔÇ×rozwojuÔÇŁ.
Wraz z Emanuelem Leonardim przeprowadzili┼Ťcie badania pokazuj─ůce, jak mechanizm ÔÇ×szanta┼╝u prac─ůÔÇŁ dzia┼éa w praktyce w po┼éudniowow┼éoskim mie┼Ťcie Taranto. Z jakimi problemami borykaj─ů si─Ö mieszka┼äcy tego miasta?
W Taranto zlokalizowana jest najwi─Öksza huta stali w Europie ÔÇô ILVA. Zak┼éad ten zosta┼é zbudowany w latach 60. i by┼é sukcesywnie rozbudowywany w kolejnych dekadach. Obecnie zatrudnia oko┼éo dwudziestu tysi─Öcy os├│b. Emisje i odpady, kt├│re produkuje, s─ů dzi┼Ť uwa┼╝ane za przyczyn─Ö kryzysu zdrowia publicznego i powa┼╝nych szk├│d dla lokalnego ekosystemu, w tym dla rybo┼é├│wstwa i rolnictwa. Sze┼Ť─ç dekad istnienia huty ILVA wyeliminowa┼éo wszelkie alternatywne ┼║r├│d┼éa utrzymania mieszka┼äc├│w miasta, doprowadzaj─ůc do powstania materialnej i mentalnej monokultury, nazywanej przez miejscowych ÔÇ×monokultur─ů stalow─ůÔÇŁ. Ludno┼Ť─ç Taranto zmaga si─Ö z wieloma problemami jednocze┼Ťnie: wysokim prawdopodobie┼ästwem zachorowania na raka, wystawieniem na szwank ┼╝ycia i zdrowia dzieci, brakiem dost─Öpu do niezb─Ödnej opieki medycznej na miejscu (co zmusza ich do wydawania oszcz─Ödno┼Ťci na poszukiwanie pomocy z dala od domu), brakiem alternatywnych mo┼╝liwo┼Ťci zatrudnienia, wreszcie naleganiem pa┼ästwa w┼éoskiego na podtrzymanie funkcjonowania huty mimo wyrok├│w s─ůdowych wzywaj─ůcych do natychmiastowego zamkni─Öcia zak┼éadu i rozpocz─Öcia procesu likwidowania zanieczyszcze┼ä.
W┼Ťr├│d pracownik├│w huty nast─ůpi┼éa kilka lat temu zmiana, kt├│r─ů mogliby┼Ťmy nazwa─ç ÔÇ×zbiorowym przebudzeniemÔÇŁ. Jak do niej dosz┼éo?
Pracownicy ILVA od zawsze byli ┼Ťwiadomi ryzyka zwi─ůzanego ze swoj─ů prac─ů, poniewa┼╝ ponosili jego dramatyczne konsekwencje, polegaj─ůce mi─Ödzy innymi na zawodowej zapadalno┼Ťci na raka oraz na wypadkach w miejscu pracy. Tym, co pozwoli┼éo prze┼éama─ç spo┼éeczn─ů akceptacj─Ö dla ÔÇ×szanta┼╝u prac─ůÔÇŁ, by┼éo ┼Ťledztwo, kt├│re doprowadzi┼éo do wydania wyroku s─ůdowego przeciwko ILVA w 2012 roku. By┼é to wynik wieloletniej pracy r├│┼╝nych os├│b i organizacji, polegaj─ůcej na zbieraniu dowod├│w oraz rozbudzaniu ┼Ťwiadomo┼Ťci: od lokalnych grup ekologicznych przez stowarzyszenia kobiece, pracownik├│w s┼éu┼╝by zdrowia i naukowc├│w a┼╝ po samych pracownik├│w huty. Kluczowym czynnikiem zmiany by┼éo oficjalne uznanie nienormalnej i bardzo niepokoj─ůcej zapadalno┼Ťci na raka u dzieci, do kt├│rej dochodzi ze wzgl─Ödu na zanieczyszczenie lokalnego ┼Ťrodowiska dioksynami i metalami ci─Ö┼╝kimi.
Czara goryczy si─Ö przela┼éaÔÇŽ
Sta┼éo si─Ö jasne, ┼╝e mieszka┼äcy Taranto s─ů ofiarami niedopuszczalnej niesprawiedliwo┼Ťci. Zebrane dowody oraz wyrok s─ůdu u┼Ťwiadomi┼éy im, ┼╝e maj─ů prawo domaga─ç si─Ö, aby pa┼ästwo dostrzeg┼éo i naprawi┼éo szkody, pozwoli┼éo im opu┼Ťci─ç ÔÇ×stalow─ů monokultur─ÖÔÇŁ i otworzy┼éo nowe mo┼╝liwo┼Ťci dla lokalnej gospodarki. Taranto nie prosi o pomoc, lecz walczy o sprawiedliwo┼Ť─ç.
ilustr.: Agnieszka Gietko

ilustr.: Agnieszka Gietko


W konkluzjach z badania w Taranto podkre┼Ťla pani, ┼╝e bardzo du┼╝e znaczenie w tej walce ma p┼ée─ç: to m─Ö┼╝czy┼║ni pracuj─ů w szkodliwym przemy┼Ťle, kobiety natomiast wykonuj─ů prac─Ö opieku┼äcz─ů w domach. Zmagaj─ů si─Ö przy tym ze ┼Ťrodowiskowymi i zdrowotnymi konsekwencjami zanieczyszczenia, kt├│re dotyka ca┼ée rodziny. U nas, na ┼Ül─ůsku, ten niegdy┼Ť typowy model rodziny g├│rniczej uleg┼é daleko id─ůcym przeobra┼╝eniom, poniewa┼╝ ┼╝ony g├│rnik├│w cz─Östo pracuj─ů dzi┼Ť zawodowo w innych sektorach gospodarki. Czy od p┼éci rzeczywi┼Ťcie tak wiele wci─ů┼╝ zale┼╝y?
S─ůdz─Ö, ┼╝e tak, i to z dw├│ch powod├│w. Z jednej strony, kobiety podejmuj─ů zazwyczaj prac─Ö, kt├│ra jest mniej pewna i gorzej p┼éatna, w zwi─ůzku z czym nie stanowi ani znacz─ůcego wk┼éadu w utrzymanie rodziny, ani prawdziwej alternatywy dla ÔÇ×brudnej pracyÔÇŁ w przemy┼Ťle. Po drugie, kobiety, mimo podejmowania pracy poza domem, w dalszym ci─ůgu wykonuj─ů wi─Ökszo┼Ť─ç obowi─ůzk├│w domowych, opiekuj─ůc si─Ö dzie─çmi lub osobami starszymi i chorymi, a tak┼╝e swoimi m─Ö┼╝ami. Kobiety z klasy robotniczej s─ů w zwi─ůzku z tym podw├│jnie dotkni─Öte mechanizmem ÔÇ×szanta┼╝u prac─ůÔÇŁ i to w┼éa┼Ťnie one cz─Östo buntuj─ů si─Ö i mobilizuj─ů przeciwko ekologicznej niesprawiedliwo┼Ťci. Ale genderowy podzia┼é pracy ma te┼╝ g┼é─Öbsze znaczenie spo┼éeczne: prowadzi do tego, ┼╝e opieka i reprodukcja ÔÇô czyli po prostu dba┼éo┼Ť─ç o przekazywanie, zachowywanie oraz piel─Ögnowanie ┼╝ycia ÔÇô maj─ů mniejsz─ů warto┼Ť─ç spo┼éeczn─ů ni┼╝ produkcja towarowa. Produkcja jest uwa┼╝ana za bardziej istotn─ů od reprodukcji, a to usprawiedliwia ÔÇ×szanta┼╝ prac─ůÔÇŁ oraz ekologiczn─ů niesprawiedliwo┼Ť─ç. To samo serce systemu, w kt├│rym niesprawiedliwo┼Ť─ç ┼Ťrodowiskowa zostaje znormalizowana i staje si─Ö nieunikniona.
Opr├│cz kobiet i stowarzysze┼ä kobiecych du┼╝─ů rol─Ö odgrywaj─ů w Taranto zwi─ůzki zawodowe. Jakie jest ich stanowisko?
Tradycyjne zwi─ůzki zawodowe nadal prowadz─ů polityk─Ö obrony istniej─ůcych miejsc pracy, co wi─ů┼╝e si─Ö z d─ů┼╝eniem do kontynuowania produkcji za wszelk─ů cen─Ö. Jednak popularno┼Ť─ç tych zwi─ůzk├│w dramatycznie spad┼éa po wyroku s─ůdowym z roku 2012, co pozwoli┼éo na pojawienie si─Ö na scenie nowych aktor├│w zbiorowych i nowych ┼╝─ůda┼ä. Powsta┼é spo┼éeczny zwi─ůzek CCLLP ÔÇô ÔÇ×Komitet Wolnych i Refleksyjnych Obywateli i Pracownik├│wÔÇŁ, kt├│ry zwr├│ci┼é si─Ö do rz─ůdu z oczekiwaniem, ┼╝e pa┼ästwo zagwarantuje dotychczasowy poziom zatrudnienia poprzez zaanga┼╝owanie pracownik├│w w szeroko zakrojone prace porz─ůdkowe niweluj─ůce szkodliwe skutki dzia┼éalno┼Ťci huty. Organizacja ta, wraz z koalicj─ů innych podmiot├│w dzia┼éaj─ůcych na rzecz lokalnej spo┼éeczno┼Ťci, opracowa┼éa d┼éugoterminowy plan rekonwersji miasta w celu oparcia jego rozwoju o dzia┼éalno┼Ť─ç inn─ů ni┼╝ produkcja stali.
Czyli z jednej strony mamy tradycyjne zwi─ůzki d─ů┼╝─ůce do utrzymania produkcji, z drugiej natomiast ÔÇô progresywne stowarzyszenie nieb─Öd─ůce formalnie zwi─ůzkiem zawodowym, kt├│re zrzesza pracownik├│w na r├│wni z innymi ÔÇ×refleksyjnymi obywatelamiÔÇŁ pragn─ůcymi radykalnej zmiany. Czy s─ů jakie┼Ť organizacje plasuj─ůce si─Ö pomi─Ödzy dwoma biegunami tego sporu?
Umiarkowane stanowisko zajmuje utworzony w 2012 roku zwi─ůzek zawodowy szeregowych pracownik├│w (USB), kt├│ry r├│wnie┼╝ usi┼éuje aktywnie przeciwdzia┼éa─ç ÔÇ×szanta┼╝owaniu prac─ůÔÇŁ. Jednak, w przeciwie┼ästwie do CCLLP, dzia┼éa we wn─Ötrzu zak┼éadu pracy. Cho─ç zwi─ůzkowcy z USB uwa┼╝aj─ů si─Ö za sprzymierze┼äc├│w organizacji dzia┼éaj─ůcych na rzecz lokalnej spo┼éeczno┼Ťci, s─ů przekonani, ┼╝e miejsce zwi─ůzku zawodowego jest wewn─ůtrz struktury przedsi─Öbiorstwa. Rola zwi─ůzku polega ich zdaniem na obronie praw pracowniczych ÔÇô pocz─ůwszy od prawa do zdrowia i bezpiecze┼ästwa przez ochron─Ö zatrudnienia a┼╝ po przestrzeganie przepis├│w ochrony ┼Ťrodowiska. Pomimo pewnych r├│┼╝nic mi─Ödzy CCLLP a bardziej tradycyjnym USB wsp├│lnie uda┼éo im si─Ö prze┼éama─ç powszechn─ů akceptacj─Ö dla ÔÇ×szanta┼╝owania prac─ůÔÇŁ. W ten spos├│b podwa┼╝ono spo┼éeczne zaufanie do systemu, kt├│ry na ponad p├│┼é wieku zwi─ůza┼é w Taranto prac─Ö i kapita┼é we wsp├│lnej walce przeciwko reprodukcji i ekologii. Ostateczny rezultat tego procesu przemiany dotychczasowych ram my┼Ťlenia i dzia┼éania b─Ödzie zale┼╝a┼é od jedno┼Ťci ekologicznego frontu klasy robotniczej oraz od jego zdolno┼Ťci do przekszta┼écenia tej nowej wizji w szeroko podzielan─ů strategi─Ö polityczn─ů.
Dzia┼éaj─ůce w polskim g├│rnictwie zwi─ůzki zawodowe przypominaj─ů tradycyjne zwi─ůzki z Taranto: stanowczo opowiadaj─ů si─Ö za kontynuowaniem dzia┼éalno┼Ťci wydobywczej na dotychczasowym poziomie, postuluj─ůc jednocze┼Ťnie wprowadzenie czystszych technologii wydobycia i spalania. Opowie┼Ť─ç o ÔÇ×czystym w─ÖgluÔÇŁ ÔÇô technologii jutra, kt├│rej mo┼╝liwo┼Ťci wdro┼╝enia oraz potencjalna op┼éacalno┼Ť─ç pozostaj─ů nieznane ÔÇô trafi┼éa niedawno do rz─ůdowego planu dla sektora w─Öglowego. Mo┼╝e nale┼╝y doceni─ç fakt, ┼╝e nawet tradycyjne zwi─ůzki opowiedzia┼éy si─Ö za bardziej ekologicznymi rozwi─ůzaniami?
Problem w tym, ┼╝e wci─ů┼╝ nie wiemy, czy technologi─Ö ÔÇ×czystego w─ÖglaÔÇŁ da si─Ö zastosowa─ç na wystarczaj─ůc─ů skal─Ö. Tymczasem na zatrzymanie nieodwracalnych zmian klimatu i ekosystemu zosta┼éo niewiele czasu. Bardziej rozs─ůdna i skuteczna by┼éaby znacz─ůca redukcja konsumpcji i zu┼╝ycia energii, po┼é─ůczona z redystrybucj─ů energii oraz bogactwa. Tyle tylko, ┼╝e s─ů to rozwi─ůzania, o kt├│rych ani kapitali┼Ťci, ani pa┼ästwa nie chc─ů s┼éysze─ç. Dla tych pierwszych oznacza┼éyby one spadek zysk├│w i mo┼╝liwo┼Ťci akumulacji kapita┼éu, dla drugich natomiast ich wprowadzenie by┼éoby trudne ze wzgl─Ödu na globalny system zad┼éu┼╝enia i niestabilno┼Ťci finansowej. Ale takie w┼éa┼Ťnie roszczenia mog─ů i powinny by─ç wysuwane przez ruchy pracownicze i spo┼éeczne. Warto o to walczy─ç.
Rozmawia┼éy┼Ťmy dotychczas g┼é├│wnie o lokalnym kontek┼Ťcie walki o sprawiedliwo┼Ť─ç ekologiczn─ů. Nie mo┼╝na jednak ignorowa─ç zasadniczej cz─Ö┼Ťci problemu ÔÇô konsekwencji zmian klimatycznych w skali makro. Jak uwzgl─Ödni─ç globaln─ů perspektyw─Ö w lokalnych debatach skoncentrowanych na zdrowiu publicznym, jako┼Ťci powietrza czy regionalnym dobrobycie gospodarczym?
Spo┼éeczno┼Ťci g├│rnicze nie s─ů odporne na konsekwencje zmian klimatycznych i ekosystemowych, a tym bardziej nie b─Öd─ů na nie odporne wychowuj─ůce si─Ö w nich dzieci. S─ů jednak mniej ┼Ťwiadome zagro┼╝e┼ä globalnych, kt├│re ÔÇô w odr├│┼╝nieniu od lokalnych problem├│w zwi─ůzanych z zanieczyszczeniem ┼Ťrodowiska ÔÇô s─ů odleg┼ée od ich codziennego do┼Ťwiadczenia. Tym bardziej, ┼╝e media g┼é├│wnego nurtu dodatkowo dezinformuj─ů swoich odbiorc├│w.
W medialnej logice pogoni za sensacj─ů zmiany klimatu okazuj─ů si─Ö ma┼éo, nomen omen, gor─ůcym tematemÔÇŽ
Dlatego bardzo wa┼╝ne jest, aby ruch pracowniczy anga┼╝owa┼é si─Ö w zwi─Ökszanie ┼Ťwiadomo┼Ťci w kwestiach klimatycznych i ekologicznych. Bardziej ni┼╝ kiedykolwiek wcze┼Ťniej staje on dzisiaj przed wyzwaniem zbudowania globalnej, ekologicznej ┼Ťwiadomo┼Ťci klasowej. Kapitali┼Ťci i neoliberalne rz─ůdy nie uratuj─ů ┼Ťwiata przed zmianami klimatycznymi, poniewa┼╝ to przede wszystkim oni doprowadzili do zaistnienia tego problemu. Mo┼╝e tego jednak dokona─ç ruch pracowniczy, bo w┼éa┼Ťnie pracownicy maj─ů najwi─Öcej do stracenia w zwi─ůzku z nieodwracaln─ů degradacj─ů warunk├│w ┼╝ycia na ziemi.
Odnosz─Ö wra┼╝enie, ┼╝e podstawowym problemem, przed kt├│rym stoimy, jest wyobra┼╝enie sobie alternatywnego sposobu zorganizowania gospodarki. W Unii Europejskiej wypracowywane s─ů obecnie scenariusze polegaj─ůce na tworzeniu wi─Ökszej liczby miejsc pracy w sektorze energii odnawialnej, przekwalifikowaniu pracownik├│w sektora paliw kopalnych oraz podejmowaniu inwestycji w zaniedbanych regionach g├│rniczych. To g┼é├│wne za┼éo┼╝enia tak zwanej ÔÇ×sprawiedliwej transformacjiÔÇŁ (just transition). Brzmi to szlachetnie, ale pani w swoich tekstach podkre┼Ťla g┼é├│wnie s┼éabe strony tej koncepcjiÔÇŽ
Kroki, kt├│re pani wymieni┼éa, s─ů niezb─Ödne, ale niewystarczaj─ůce, by skutecznie przeciwdzia┼éa─ç zmianom klimatycznym i ekologicznej niesprawiedliwo┼Ťci. Samo przej┼Ťcie na odnawialne ┼║r├│d┼éa energii nie wystarczy. Pracownicy powinni domaga─ç si─Ö demokracji energetycznej ÔÇô sytuacji, w kt├│rej decyzje dotycz─ůce energetyki by┼éyby podejmowane z udzia┼éem i pod kontrol─ů spo┼éeczno┼Ťci oraz ich samych. Rozw├│j odnawialnych ┼║r├│de┼é energii mo┼╝e bowiem mie─ç fatalne skutki zar├│wno dla ┼Ťrodowiska, jak i dla pracownik├│w, co zdarza si─Ö na przyk┼éad w sektorze biopaliw lub w przypadku budowy du┼╝ych tam.
Mo┼╝e wi─Öc samo has┼éo ÔÇ×sprawiedliwej transformacjiÔÇŁ jest trafione, tylko kryj─ůce si─Ö pod nim propozycje s─ů zbyt zachowawcze?
Popularyzacja tego has┼éa stwarza dla pracownik├│w okazj─Ö, ┼╝eby domaga─ç si─Ö zmiany charakteru wykonywanej przez nich pracy. Wielkie przemiany spo┼éeczne ÔÇô takie jak ta, kt├│rej musimy dokona─ç dzisiaj ÔÇô nie rodzi┼éy si─Ö nigdy z defensywnych, realistycznych pogl─ůd├│w. Wy┼éania┼éy si─Ö dzi─Öki ┼Ťmia┼éym, rewolucyjnym wizjom. Dzi┼Ť potrzebujemy sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, kt├│ra polega─ç b─Ödzie na globalnej sprawiedliwo┼Ťci ekologicznej i klimatycznej. Przes┼éanie ÔÇ×sprawiedliwej transformacjiÔÇŁ stanie si─Ö skuteczne pod warunkiem, ┼╝e ludzie uwierz─ů, ┼╝e mamy wyj─ůtkow─ů okazj─Ö, by nie tylko uratowa─ç, lecz tak┼╝e zmieni─ç ┼Ťwiat. A raczej uratowa─ç ┼Ťwiat, zmieniaj─ůc go: pracowa─ç mniej, ale w bardziej sprawiedliwy spos├│b dzieli─ç si─Ö owocami tej pracy; zlikwidowa─ç mechanizm ÔÇ×szanta┼╝owania prac─ůÔÇŁ, czyni─ůc prac─Ö mniej wyobcowan─ů, a wsp├│lnoty bardziej autonomicznymi; uwolni─ç relacj─Ö mi─Ödzy prac─ů a natur─ů od logiki ci─ůg┼éego wzrostu gospodarczego i akumulacji kapita┼éu. Kr├│tko m├│wi─ůc, ÔÇ×sprawiedliwa transformacjaÔÇŁ powinna sprawi─ç, ┼╝e spo┼éecze┼ästwo post-w─Öglowe b─Ödzie inne od obecnego. Taka wizja ju┼╝ dzi┼Ť jest rozwijana i praktykowana przez masowe ruchy oraz organizacje spo┼éeczne: Kurd├│w w Rojavie, Zapatyst├│w w Meksyku, bezrolny ruch robotniczy w Brazylii czy mi─Ödzynarodowy ruch Via Campesina.
To chyba mimo wszystko wyj─ůtki na mapie ┼Ťwiata?
Od lat 90. XX wieku ruch pracowniczy stopniowo zbli┼╝a┼é si─Ö do organizacji promuj─ůcych ÔÇ×zazielenianieÔÇŁ kapitalizmu lub tak zwan─ů ÔÇ×ekologiczn─ů modernizacj─ÖÔÇŁ. Nadszed┼é czas, by pracownicy obudzili si─Ö z kapitalistycznego snu o mo┼╝liwo┼Ťci pogodzenia niesko┼äczonej akumulacji i wzrostu gospodarczego z dobrobytem ludzi i ┼Ťrodowiska oraz u┼Ťwiadomili sobie, ┼╝e ich miejsce jest po drugiej stronie barykady. Je┼Ťli to nast─ůpi, ruch pracowniczy z pewno┼Ťci─ů stanie si─Ö autentyczn─ů, globaln─ů si┼é─ů d─ů┼╝─ůc─ů do ekologicznej i spo┼éecznej sprawiedliwo┼Ťci.
***
Dr Stefania Barca jest badaczk─ů historii gospodarczej, starsz─ů wyk┼éadowczyni─ů w Centrum Studi├│w Spo┼éecznych Uniwersytetu w Coimbrze. Autorka ksi─ů┼╝ek i artyku┼é├│w z dziedziny historii gospodarczej i ekologicznej, ekonomii ┼Ťrodowiska oraz ekologii politycznej. Jej ostatnie badania dotycz─ů roli ogrywanej przez przemys┼é w antropocenie, relacji mi─Ödzy prac─ů a ┼Ťrodowiskiem, sprawiedliwo┼Ťci ekologicznej oraz post-wzrostu.
***

JUŻ DZIŚ ZAMÓW NAJNOWSZY NUMER MAGAZYNU KONTAKT!

***

Polecamy tak┼╝e:

Zwierz─Öta na papieskim stole

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś