Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

ÔÇ×Antyimperializm idiot├│wÔÇŁ

Narracja cz─Ö┼Ťci zachodniej lewicy na temat Ukrainy niebezpiecznie zbli┼╝a si─Ö do tego, co m├│wi Putin i jego sprzymierze┼äcy.
ÔÇ×Antyimperializm idiot├│wÔÇŁ
┼╗o┼énierze rosyjscy blokuj─ůcy ukrai┼äsk─ů baz─Ö wojskow─ů na Krymie w 2014 roku (zdj. Anton Ho┼éoborodko, lic. CC BY-SA 3.0)

Zestawmy kilka wypowiedzi.

Pierwsza:

Jak zauwa┼╝a wielu analityk├│w, Putin przez lata stara┼é si─Ö zwr├│ci─ç uwag─Ö Stan├│w Zjednoczonych na obawy Rosji o w┼éasne bezpiecze┼ästwo. Te obawy maj─ů ju┼╝ trzydzie┼Ťci lat. [ÔÇŽ] Kiedy w 1990 roku upada┼é Zwi─ůzek Radziecki, toczy┼éy si─Ö rozbudowane negocjacje mi─Ödzy USA [ÔÇŽ] i Rosj─ů [ÔÇŽ]. Gorbaczow zgodzi┼é si─Ö na zjednoczenie Niemiec w ramach NATO [ÔÇŽ]. W XX wieku same Niemcy dwa razy praktycznie zniszczy┼éy Rosj─Ö, wi─Öc [ÔÇŽ] to nie by┼éo drobne ust─Öpstwo. Ale [prezydent George W.] Bush i [sekretarz stanu James] Baker obiecali, ┼╝e NATO nie posunie si─Ö ani o centymetr na wsch├│d.

Druga:

Musimy zrobi─ç bardzo du┼╝o, by powstrzyma─ç jak─ůkolwiek eskalacj─Ö NATO. Musimy zbudowa─ç mi─Ödzynarodow─ů solidarno┼Ť─ç, kt├│ra zapewni, ┼╝e ludzie w Ukrainie b─Öd─ů mogli ┼╝y─ç w pokoju, a nie pod butem jakiejkolwiek armii. I ┼╝e NATO wycofa si─Ö z Europy, szczeg├│lnie z Europy Wschodniej, tak jak [ÔÇŽ] George Bush ÔÇô George Bush senior ÔÇô obieca┼é Michai┼éowi Gorbaczowowi.

Trzecia:

Je┼Ťli zaczniemy od lutego 2022 roku, g┼é├│wnym problemem b─Ödzie atak Rosji na Ukrain─Ö. Je┼Ťli jednak zaczniemy od 1997 roku, g┼é├│wnym problemem b─Ödzie fakt, ┼╝e Waszyngton naciska┼é na ekspansj─Ö NATO [ÔÇŽ] na wsch├│d. A to ┼éama┼éo gwarancje, kt├│rych po zimnej wojnie USA udzieli┼éy Rosji.

Czwarta:

Podstawow─ů przyczyn─ů kryzysu ukrai┼äskiego jest arogancja i arbitralno┼Ť─ç Stan├│w Zjednoczonych, kt├│re opiera┼éy si─Ö wy┼é─ůcznie na jednostronnych sankcjach i presji, d─ů┼╝─ůc tylko do ┼Ťwiatowej hegemonii oraz wojskowej dominacji. Zignorowa┼éy przy tym zasadne oczekiwania Rosji co do jej w┼éasnego bezpiecze┼ästwa.

Nie bez powodu mi─Ödzynarodowe media i eksperci wskazuj─ů, ┼╝e do ukrai┼äskiego kryzysu przyczyni┼é si─Ö brak r├│wnowagi si┼é w Europie wywo┼éany jednostronn─ů ekspansj─ů NATO.

I teraz konkurs: kt├│ra z tych wypowiedzi pochodzi ze strony Ministerstwa Spraw Zagranicznych Korei P├│┼énocnej, a kt├│re zosta┼éy sformu┼éowane lub polecone przez bardzo wa┼╝ne postacie zachodniej lewicy?

Ot├│┼╝ pierwszy fragment to cytat z Noama ChomskyÔÇÖego. Drugi ÔÇô z Janisa Warufakisa. Trzeci ÔÇô z Phyllis Bennis, przy czym jej tekst jako ÔÇ×doskona┼é─ů analiz─ÖÔÇŁ poleci┼éa na Twitterze Naomi Klein (p├│┼║niej usun─Ö┼éa sw├│j tweet). A czwarty ÔÇô ze strony p├│┼énocnokorea┼äskiego MSZ. ┼Üci┼Ťlej m├│wi─ůc, nie z oficjalnego stanowiska ca┼éego ministerstwa, lecz z komentarza, pod kt├│rym podpisany jest badacz Ri Ji Song. (Kiedy pisz─Ö te s┼éowa, strona MSZ Korei P├│┼énocnej nie dzia┼éa, ale fragmenty komentarza mo┼╝na znale┼║─ç w om├│wieniach oraz na zrobionym przeze mnie zrzucie ekranu).

Oczywi┼Ťcie trzy pierwsze wypowiedzi nie pokrywaj─ů si─Ö ca┼ékowicie z sygna┼éami, kt├│re p┼éyn─ů z Korei P├│┼énocnej. Najbli┼╝sze jest im stanowisko Chomskiego, pochodz─ůce jednak jeszcze sprzed inwazji. Varoufakis i Bennis, kt├│rzy wypowiadali si─Ö ju┼╝ po niej, zdecydowanie pot─Öpili Putinowski atak na Ukrain─Ö. Niemniej we wszystkich tych wypadkach widoczna jest wsp├│lna linia narracyjna. A nie s─ů to jedyne takie wypowiedzi ÔÇô mo┼╝na by jeszcze tu przytoczy─ç tweet Mariany Mazzucato (kt├│ra ju┼╝ po inwazji poleci┼éa odno┼Ťny artyku┼é Jeffreya Sachsa) czy opublikowany dos┼éownie dzie┼ä przed atakiem tekst Branka Marceticia w magazynie ÔÇ×JacobinÔÇŁ. Niestety nie jest to odosobniony pogl─ůd na zachodniej lewicy.

To narracja nieoczywista ju┼╝ na poziomie mitu za┼éo┼╝ycielskiego. Podczas rozm├│w mi─Ödzy Zachodem i Rosj─ů w 1990 i 1991 roku faktycznie pojawia┼éy si─Ö ustne zapewnienia, ┼╝e NATO w Europie nie b─Ödzie si─Ö ju┼╝ rozszerza─ç na wsch├│d. Nie by┼éo jednak takich formalnych zobowi─ůza┼ä.

Przede wszystkim jednak jest to narracja, kt├│ra powiela (by─ç mo┼╝e czasem bezwiednie) przekaz p┼éyn─ůcy z Rosji, ignoruje natomiast perspektyw─Ö i sprawczo┼Ť─ç samej Ukrainy. Tymczasem badania spo┼éeczne od kilku lat konsekwentnie pokazuj─ů, i┼╝ g┼éosy przychylne przyst─ůpieniu do NATO przewa┼╝aj─ů w tamtejszym spo┼éecze┼ästwie nad nieprzychylnymi. Ba, w 2019 roku d─ů┼╝enie do uzyskania cz┼éonkostwa NATO i Unii Europejskiej zosta┼éo wr─Öcz wpisane do ukrai┼äskiej konstytucji. Ale dla wielu zachodnich komentatorek i komentator├│w nie zas┼éuguje to nawet na wzmiank─Ö. Ukraina opisywana jest tak, jakby nie by┼éa pa┼ästwem (spo┼éecze┼ästwem, narodem) zdolnym czy sk┼éonnym do samostanowienia, tylko cz─Ö┼Ťci─ů strefy buforowej, elementem strefy wp┼éyw├│w, przedmiotem gry mocarstw.

W kontrze do takiej narracji oddajmy g┼éos komentatorowi, kt├│ry pisze dos┼éownie spod ostrza┼éu rosyjskiej artylerii. W ÔÇ×Li┼Ťcie z Kijowa do zachodniej lewicyÔÇŁ (zamieszczonym w ukrai┼äskim portalu internetowym ÔÇ×CommonsÔÇŁ) historyk Taras Bilous powo┼éuje si─Ö na okre┼Ťlenie, jakiego w odniesieniu do Syrii u┼╝y┼éa niegdy┼Ť Leila Al Shami: ÔÇ×antyimperializm idiot├│wÔÇŁ. Zacytujmy Bilousa, a dok┼éadniej ÔÇô fragmenty przek┼éadu Magdaleny Okraski opublikowanego dzi┼Ť na stronie ÔÇ×Nowego ObywatelaÔÇŁ:

Nie jestem zwolennikiem NATO. [ÔÇŽ] Ale nie mo┼╝emy cofn─ů─ç przesz┼éo┼Ťci i, szukaj─ůc wyj┼Ťcia z tej sytuacji, musimy porusza─ç si─Ö w obecnych okoliczno┼Ťciach.

Ile razy zachodnia lewica wspomina┼éa nieformalne obietnice USA wobec by┼éego prezydenta Rosji Michai┼éa Gorbaczowa dotycz─ůce NATO (ÔÇ×ani jednego cala na wsch├│dÔÇŁ), a ile razy wspomina┼éa o memorandum budapeszte┼äskim z 1994 r., kt├│re gwarantuje suwerenno┼Ť─ç Ukrainy? Jak cz─Östo zachodnia lewica popiera┼éa ÔÇ×uzasadnione obawy o bezpiecze┼ästwoÔÇŁ Rosji, pa┼ästwa posiadaj─ůcego drugi co do wielko┼Ťci arsena┼é nuklearny na ┼Ťwiecie? I jak cz─Östo wyra┼╝a┼éa obawy o bezpiecze┼ästwo Ukrainy, pa┼ästwa, kt├│re pod presj─ů USA i Rosji musia┼éo zamieni─ç swoj─ů bro┼ä nuklearn─ů na kawa┼éek papieru (memorandum budapeszte┼äskie), i kt├│ry Putin ostatecznie zdepta┼é w 2014 roku? [ÔÇŽ]

Nie jestem fanem liberalnego internacjonalizmu. Socjali┼Ťci powinni go krytykowa─ç. Ale to nie znaczy, ┼╝e musimy popiera─ç podzia┼é ÔÇ×sfer interes├│wÔÇŁ mi─Ödzy pa┼ästwa imperialistyczne. [ÔÇŽ]

Po tym, jak wojska rosyjskie zaatakowa┼éy Ukrain─Ö, redaktor europejskiego ÔÇ×JacobinaÔÇŁ David Broder napisa┼é, ┼╝e lewica ÔÇ×nie powinna przeprasza─ç za sprzeciwianie si─Ö wojskowej odpowiedzi USAÔÇŁ. To i tak nie by┼éo zamiarem Bidena, jak wielokrotnie powtarza┼é. Ale du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç zachodniej lewicy powinna uczciwie przyzna─ç, ┼╝e zupe┼énie spieprzy┼éa formu┼éowanie odpowiedzi na ÔÇ×kryzys ukrai┼äskiÔÇŁ.

Wszystko to jest istotne nie tylko dlatego, ┼╝e na Zachodzie ta cz─Ö┼Ť─ç lewicy mo┼╝e mie─ç pewien wp┼éyw na postaw─Ö poszczeg├│lnych pa┼ästw i spo┼éecze┼ästw w sprawie Putinowskiej inwazji. Istotne jest r├│wnie┼╝ dlatego, ┼╝e Chomsky, Warufakis czy Klein to postacie, kt├│re i w polskich lewicowych ┼Ťrodowiskach by┼éy czytane i szanowane. Nie bez przyczyny ÔÇô ich rozpoznania dotycz─ůce ┼Ťwiatowego kapitalizmu, a tak┼╝e ciemnych stron wewn─Ötrznej i zewn─Ötrznej polityki USA, w wielu wypadkach pozostaj─ů warto┼Ťciowe. Teraz jednak przyszed┼é czas, aby cz─Ö┼Ť─ç tych rozpozna┼ä wyra┼║nie odrzuci─ç. I aby przyzna─ç, ┼╝e nasze podej┼Ťcie do pewnych aspekt├│w sposobu my┼Ťlenia zachodniej lewicy by┼éo zbyt przychylne, zbyt optymistyczne.

Na szcz─Ö┼Ťcie jednak nie trzeba robi─ç wszystkiego od nowa. Popularna odpowied┼║ Adriana Zandberga na wpis Naomi Klein nie wzi─Ö┼éa si─Ö znik─ůd. Ju┼╝ w lutym 2016 roku Partia Razem pisa┼éa w swoim stanowisku w sprawie polityki zagranicznej:

Stanowczo sprzeciwiamy si─Ö wszelkim formom imperializmu. Upatrujemy w nich ┼║r├│d┼éa wielu kryzys├│w mi─Ödzynarodowych, czego przyk┼éadem jest destabilizacja Bliskiego Wschodu, spowodowana m.in. przez nielegaln─ů w ┼Ťwietle prawa mi─Ödzynarodowego inwazj─Ö na Irak w 2003 roku. Z tych powod├│w zdecydowanie pot─Öpiamy r├│wnie┼╝ zaborcz─ů polityk─Ö zagraniczn─ů prowadzon─ů z pogwa┼éceniem prawa mi─Ödzynarodowego przez prezydenta Federacji Rosyjskiej W┼éadimira Putina, w tym szczeg├│lnie zbrojn─ů agresj─Ö Rosji na Ukrain─Ö i aneksj─Ö Krymu.

A tak┼╝e:

Rozumiej─ůc rol─Ö odgrywan─ů dzi┼Ť przez NATO w systemie zbiorowego bezpiecze┼ästwa, jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e NATO nie jest narz─Ödziem wystarczaj─ůcym do zapewnienia trwa┼éego bezpiecze┼ästwa Polski i Europy. Opowiadamy si─Ö za odbudow─ů i ambitnym rozwojem Wsp├│lnej Polityki Zagranicznej i Bezpiecze┼ästwa w ramach Unii Europejskiej. Z zainteresowaniem przygl─ůdamy si─Ö r├│wnie┼╝ ideom stworzenia wsp├│lnej europejskiej armii. Kroki te mia┼éyby na celu zagwarantowanie Europie wi─Ökszej niezale┼╝no┼Ťci i samodzielno┼Ťci w kszta┼étowania polityki zagranicznej i bezpiecze┼ästwa oraz zwi─Ökszenie wp┼éyw├│w Polski na decyzje podejmowane w tym zakresie.

Parę miesięcy później Marta Tycner, członkini Partii Razem, wskazywała:

Z naszego punktu widzenia, w tym w┼éa┼Ťnie momencie historii, rosyjski imperializm jest najbardziej bezpo┼Ťrednim zagro┼╝eniem dla bezpiecze┼ästwa regionu, podczas gdy NATO jest g┼é├│wn─ů gwarancj─ů jego bezpiecze┼ästwa. Nie jest to ┼éatwa sytuacja dla ruch├│w lewicowych, kt├│re przeciwstawiaj─ů si─Ö wszelkim postaciom imperializmu ÔÇô w tym dla ruchu, jakim jest Razem, og┼éaszaj─ůcego ju┼╝ w pierwszym zdaniu swego programu mi─Ödzynarodowego, ┼╝e polityka zagraniczna powinna by─ç polityk─ů na rzecz pokoju. [ÔÇŽ] Dostrzegamy powa┼╝ne problemy zwi─ůzane z NATO. Nie mo┼╝emy jednak po prostu zaproponowa─ç opuszczenia lub rozwi─ůzania sojuszu, dop├│ki nie znajdziemy innego systemowego rozwi─ůzania, kt├│re zapewni┼éoby regionowi bezpiecze┼ästwo.

Mi─Ödzy innymi z takich ┼║r├│de┼é mo┼╝emy czerpa─ç, kszta┼étuj─ůc dzi┼Ť swoj─ů postaw─Ö wobec Ukrainy.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś