Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Ameryka┼äskie seriale ucz─ů o interesach klasowych

Serial ÔÇ×Orange is the new blackÔÇŁ opowiada o kobiecie z klasy ┼Ťredniej, kt├│ra na pi─Ötna┼Ťcie miesi─Öcy trafia do wi─Özienia. Pozwala nam pozna─ç jej histori─Ö, a tak┼╝e ┼╝ycie pozosta┼éych osadzonych i personelu wi─Öziennego. Czy mimo podzia┼é├│w wi─Öziennych, kulturowych i klasowych bohaterowie znajd─ů wsp├│lne do┼Ťwiadczenia?

fot. Materiały prasowe

fot. Materia┼éy prasowe


ÔÇ×Orange Is the New BlackÔÇŁ, jeden z najciekawszych seriali ameryka┼äskich ostatnich lat, opowiada o Piper Chapman, kobiecie z klasy ┼Ťredniej, kt├│ra z powodu kr├│tkiego epizodu w procederze przemytu narkotyk├│w na pi─Ötna┼Ťcie miesi─Öcy trafia do wi─Özienia. A przynajmniej tak to wygl─ůda na pocz─ůtku. W miar─Ö rozwoju serialu Chapman staje si─Ö bowiem jedn─ů z wielu jego bohaterek, a my mamy mo┼╝liwo┼Ť─ç zapoznania si─Ö z ┼╝yciem nie tylko pozosta┼éych osadzonych kobiet, ale tak┼╝e personelu zatrudnionego w wi─Özieniu.
Opr├│cz dobrej gry aktorskiej, wci─ůgaj─ůcych historii i zgrabnego humoru ÔÇ×Orange…ÔÇŁ mo┼╝e si─Ö tak┼╝e pochwali─ç interesuj─ůcymi obserwacjami spo┼éecznymi. ┼╗eby by┼éo jasne ÔÇô nie nale┼╝y oczekiwa─ç przesadnej z┼éo┼╝ono┼Ťci w tym temacie.┬áÔÇ×Orange…ÔÇŁ to wci─ů┼╝ jest serial, a nie ksi─ů┼╝ka socjologiczna czy chocia┼╝ film dokumentalny ÔÇô celem jest stworzenie sympatycznych bohaterek. Dla tych jednak, kt├│rym nie przeszkadza uproszczaj─ůca forma serialu, mo┼╝e on sta─ç si─Ö ┼║r├│d┼éem wielu interesuj─ůcych i nieoczywistych obserwacji spo┼éecznych.
Szczeg├│ln─ů uwag─Ö zwraca wra┼╝liwo┼Ť─ç tw├│rc├│w serialu na kwestie klasowe. W jednym z odcink├│w pod koniec pierwszego sezonu ogl─ůdamy zaostrzaj─ůcy si─Ö konflikt mi─Ödzy Alex Vause, lesbijk─ů, kt├│ra nie ma problem├│w ze swoj─ů orientacj─ů seksualn─ů i nie stara si─Ö jej ukrywa─ç, a Tiffany Doggett ÔÇô fanatyczn─ů chrze┼Ťcijank─ů gotow─ů pot─Öpi─ç, a nawet fizycznie zaatakowa─ç ka┼╝d─ů osob─Ö, kt├│ra nie akceptuje jej ┼Ťwiatopogl─ůdu.
Jak┼╝e ┼éatwo by┼éoby rozegra─ç konflikt mi─Ödzy dwoma bohaterkami jako kolejn─ů ods┼éon─Ö wojen kulturowych. W─ůtek starcia odmiennych ┼Ťwiatopogl─ůd├│w jest oczywi┼Ťcie obecny, ale scenarzy┼Ťci┬áÔÇ×OrangeÔÇŁ kopi─ů g┼é─Öbiej w poszukiwaniu ┼║r├│de┼é konfliktu. W pewnym momencie Tiffany zarzuca Alex, ┼╝e ta jest nie tylko lesbijk─ů, ale tak┼╝e rozpieszczon─ů paniusi─ů z wy┼╝szych klas. Zaraz po tym ogl─ůdamy retrospekcj─Ö, kt├│ra t┼éumaczy, dlaczego Tiffany nie przepada za zamo┼╝nymi kobietami. Dowiadujemy si─Ö z niej, ┼╝e w dzieci┼ästwie by┼éa szykanowana przez swoje bogatsze r├│wie┼Ťniczki dlatego, ┼╝e jej matka nie mog┼éa pozwoli─ç sobie na kupowanie c├│rce markowych ciuch├│w. W umy┼Ťle Tiffany powsta┼éo wi─Öc proste po┼é─ůczenie: te nieczu┼ée, rozpuszczone dziewczyny z czasem zamieniaj─ů si─Ö w r├│wnie nieczu┼ée i r├│wnie rozpuszczone lesbijki. Jest to spos├│b my┼Ťlenia wci─ů┼╝ obecny u niekt├│rych (podkre┼Ťlmy: niekt├│rych) os├│b o konserwatywnych pogl─ůdach. Traktuj─ů one homoseksualizm jako kaprys przedstawicieli zamo┼╝niejszej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästwa, kt├│rym ju┼╝ si─Ö zupe┼énie poprzewraca┼éo w g┼éowach, wi─Öc w poszukiwaniu nowych podniet eksperymentuj─ů seksualnie.
Takie my┼Ťlenie jest jednak nader cz─Östo b┼é─Ödne. Nie sprawdza si─Ö r├│wnie┼╝ w przypadku Alex. Szybko odkrywamy, ┼╝e i ona by┼éa wy┼Ťmiewana w dzieci┼ästwie przez szkolne kole┼╝anki, kt├│re cieszy┼éy si─Ö lepszym statusem spo┼éecznym. Tak samo jak Tiffany, pochodzi┼éa z rozbitej rodziny i nie mog┼éa liczy─ç na ┼╝ycie w luksusie. Tw├│rcy, aby jeszcze mocniej podkre┼Ťli─ç podobie┼ästwo ┼╝yciorys├│w, obdarzaj─ů obydwie kobiety ojcami rockandrollowcami, kt├│rzy porzucili swoje partnerki, skazuj─ůc je na samodzielne wychowywanie c├│rek. Okazuje si─Ö zatem, ┼╝e istnieje wiele kwestii politycznych, kt├│re mog┼éyby po┼é─ůczy─ç Alex i Tiffany: oburzenie na nier├│wno┼Ťci spo┼éeczne, niezgoda na upokarzanie dzieci z biedniejszych rodzin, walka z brakiem wsparcia dla samotnych matek. Niestety ca┼éa wsp├│lnota do┼Ťwiadcze┼ä bohaterek ginie w zderzeniu z r├│┼╝nicami kulturowymi.
Mamy tu do czynienia z typowym przyk┼éadem nierozpoznania wsp├│lnego interesu klasowego. Tw├│rcy serialu nie daj─ů bohaterkom okazji do odkrycia, jak wiele je ┼é─ůczy. Alex i Tiffany pozostaj─ů przeciwniczkami. Ta ponura konstatacja jest zgodna z tym, co widzimy na co dzie┼ä w naszym ┼Ťwiecie. Pisa┼é o tym mi─Ödzy innymi Thomas Frank w klasycznej ju┼╝ ksi─ů┼╝ce┬áÔÇ×Co z tym Kansas?ÔÇŁ. Frank zastanawia┼é si─Ö, jak to mo┼╝liwe, ┼╝e biedni mieszka┼äcy stanu Kansas g┼éosuj─ů na polityk├│w, kt├│rzy podejmuj─ů decyzje jeszcze bardziej pog┼é─Öbiaj─ůce przepa┼Ť─ç mi─Ödzy tymi, kt├│rzy maj─ů tak wiele, a tymi, kt├│rzy maj─ů tak ma┼éo. Odpowiedzi─ů okaza┼éy si─Ö wojny kulturowe. Wyborcy dali si─Ö przekona─ç Republikanom, ┼╝e walka z feministkami, homoseksualistami i innymi wrogami tradycyjnej Ameryki jest na tyle wa┼╝na, ┼╝e przyziemne sprawy ekonomiczne schodz─ů na dalszy plan. Niebagateln─ů rol─Ö w tym procesie przekonywania odegra┼éa neoliberalna ortodoksja, wedle kt├│rej o rozk┼éadzie dochodu decyduj─ů obiektywne mechanizmy wolnego rynku, wi─Öc politycy i tak nie s─ů w stanie nic w tej kwestii zmieni─ç. W┼éa┼Ťnie dlatego biedni farmerzy g┼éosowali na ludzi, kt├│rzy obni┼╝ali podatki dla najbogatszych, a w celu zrekompensowania powsta┼éej z tego powodu luki bud┼╝etowej zmniejszali wydatki socjalne przeznaczone dla biedniejszej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästwa.
Ta sytuacja dotyczy nie tylko USA i stanowi niema┼éy problem dla lewicy na ca┼éym ┼Ťwiecie, r├│wnie┼╝ w Polsce. Wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b o lewicowych pogl─ůdach jest s┼éusznie przekonana, ┼╝e nie mo┼╝e odpu┼Ťci─ç sobie wojen kulturowych, poniewa┼╝ taka rejterada oznacza┼éaby oddanie temat├│w zwi─ůzanych z prawami os├│b LGTB, kobiet oraz mniejszo┼Ťci etnicznych i religijnych prawej stronie sceny politycznej. Z drugiej strony ochocze i bezrefleksyjne wdanie si─Ö w wojny ┼Ťwiatopogl─ůdowe z radykaln─ů prawic─ů tak┼╝e nie jest najlepszym rozwi─ůzaniem, gdy┼╝ oznacza spychanie na margines problem├│w ekonomicznych. To za┼Ť skutkuje pog┼é─Öbianiem si─Ö nier├│wno┼Ťci spo┼éecznych, kt├│re z kolei prowadz─ů do frustracji u ludzi najbardziej pokrzywdzonych przez neoliberaln─ů polityk─Ö. A gdzie ich niezadowolenie znajduje uj┼Ťcie? Zgadli┼Ťcie ÔÇô w radykalnym dyskursie prawicowym, kt├│ry podsuwa gotowych wrog├│w: homoseksualist├│w, feministki, imigrant├│w czy ideologi─Ö gender. Zreszt─ů czasami dzia┼éa to te┼╝ w drug─ů stron─Ö. Klasyfikowanie wyborc├│w prawicowych jako ÔÇ×ciemnogroduÔÇŁ nie u┼éatwia liberalnoÔÇôlewicowym obywatelom i obywatelkom dostrze┼╝enia, ┼╝e w sferze ekonomicznej istnieje podobie┼ästwo interes├│w mi─Ödzy nimi a ich przeciwnikami.
Nie ma ┼éatwego wyj┼Ťcia z zarysowanego powy┼╝ej pata. Ale pomocne jest ju┼╝ samo rozpoznanie problemu. Nie tylko przez osoby, kt├│re s─ů zadeklarowanymi lewicowcami. Wa┼╝ne, aby zdali sobie z niego spraw─Ö tak┼╝e ci, kt├│rzy po prostu martwi─ů si─Ö polaryzacj─ů nastroj├│w spo┼éecznych ÔÇô ci, kt├│rzy chc─ů nie tylko odsuni─Öcia nielubianej partii od w┼éadzy, lecz r├│wnie┼╝ przekonania cz─Ö┼Ťci jej wyborc├│w do cho─çby odrobin─Ö innego sposobu my┼Ťlenia. Bez ┼Ťwiadomo┼Ťci, ┼╝e bogobojny rolnik i wyzwolona absolwentka studi├│w genderowych, by pos┼éu┼╝y─ç si─Ö dwoma stereotypami, maj─ů od czasu do czasu wsp├│lne cele polityczne, wci─ů┼╝ b─Ödziemy ┼╝yli w ┼Ťwiecie, w kt├│rym kr├│luje neoliberalizm. W ┼Ťwiecie, gdzie 99 procent spo┼éecze┼ästwa prowadzi ze sob─ů wojny kulturowe, a 1 procent z ka┼╝dym dniem zgarnia coraz wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç globalnego maj─ůtku. Dlatego ka┼╝da pr├│ba przypomnienia, ┼╝e poza interesami kulturowymi s─ů tak┼╝e interesy klasowe, jest cenna. Nawet je┼Ťli to tylko kilka scen w ameryka┼äskim serialu.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś