Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Aborcja ÔÇô sprawa nas wszystkich

Z teologicznego punktu widzenia chodzi o budowanie ÔÇ×struktur ┼éaskiÔÇŁ, kt├│re kszta┼étowa┼éyby pewne postawy i wspiera┼éy pewne decyzje. Uchwalanie restrykcyjnego prawa aborcyjnego, paradoksalnie, mo┼╝e by─ç przyk┼éadaniem r─Öki do budowy ÔÇ×struktur grzechuÔÇŁ.
Aborcja ÔÇô sprawa nas wszystkich
ilustr.: Ada Wawer

Spos├│b procedowania obywatelskiego projektu ÔÇ×Zatrzymaj aborcj─ÖÔÇŁ przez sejmow─ů komisj─Ö sprawiedliwo┼Ťci i praw cz┼éowieka jest ponurym sprawozdaniem ze stanu polskiej debaty na temat aborcji. W najwi─Ökszym skr├│cie: mamy o czym rozmawia─ç, ale nie mamy jak.Mimo ┼╝e sp├│r jest zogniskowany wok├│┼é dw├│ch narracji, kt├│re identyfikuj─ů si─Ö w spos├│b pozytywny jako pro-lifepro-choice, to nie ma w nim miejsca na dwie opcje ÔÇ×proÔÇŁ. Rewersem definiowania si─Ö poprzez akceptacj─Ö dla pewnych warto┼Ťci staje si─Ö definiowanie przeciwnika poprzez ich negacj─Ö. Opcja pro-life potrzebuje opcji anti-life. Opcja pro-choice potrzebuje opcji anti-choice. Warto┼Ťci potrzebuj─ů antywarto┼Ťci, a nie ÔÇô dajmy na to ÔÇô jakich┼Ť innych warto┼Ťci. W ten spos├│b sp├│r o zakres prawnej dopuszczalno┼Ťci┬áaborcji wyniszcza wsp├│lnot─Ö polityczn─ů, a z┼éo┼╝one problemy moralne zostaj─ů rozstrzygni─Öte, zanim w og├│le udaje si─Ö je postawi─ç. Stawk─ů konfliktu jest tak naprawd─Ö budowanie kapita┼éu politycznego i uzyskiwanie kulturowej dominacji. Od d┼éu┼╝szego czasu utrzymuje j─ů w Polsce opcja anti-abortion, kt├│rej rzecznicy podejmuj─ů w┼éa┼Ťnie kolejn─ů pr├│b─Ö utrwalenia tej dominacji w kszta┼écie stanowionego prawa. Cho─çby dlatego nie mo┼╝na pisa─ç tego tekstu w spos├│b ÔÇ×symetrystycznyÔÇŁ.

*

Ws┼éuchuj─ůc si─Ö, z jednej strony, w apele o ÔÇ×powstrzymanie zag┼éady nienarodzonych dzieciÔÇŁ, z drugiej za┼Ť ÔÇô w has┼éa w rodzaju ÔÇ×m├│j brzuch ÔÇô moja sprawaÔÇŁ, mo┼╝na odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e niezale┼╝nie od tego, po kt├│rej stronie sporu by si─Ö nie opowiedzia┼éo, nie powinno si─Ö mie─ç w zwi─ůzku z moraln─ů ocen─ů aborcji ┼╝adnych w─ůtpliwo┼Ťci. I tak na przyk┼éad rzecznicy zwi─Ökszenia prawnej dopuszczalno┼Ťci aborcji cz─Östo trywializuj─ů spraw─Ö, sprowadzaj─ůc j─ů do wolno┼Ťci decydowania przez kobiet─Ö o sobie i o swoim ciele. W ich narracji nie ma miejsca na ┼╝adne znaki zapytania, je┼Ťli chodzi o ontologiczny status p┼éodu. Tak zwani ÔÇ×obro┼äcy ┼╝yciaÔÇŁ, wyst─Öpuj─ůc w imieniu tych, kt├│rych identyfikuj─ů jako ÔÇ×najs┼éabszychÔÇŁ, zdaj─ů si─Ö natomiast nie dostrzega─ç, ┼╝e ÔÇ×s┼éabymiÔÇŁ s─ů tak┼╝e kobiety, kt├│re w samotno┼Ťci znosz─ů trudy ci─ů┼╝y i w kt├│re wymierzony jest kulturowy nakaz podj─Öcia opieki nad dzieckiem. Mo┼╝emy oczywi┼Ťcie opowiada─ç o tej roli w kategoriach ÔÇ×powo┼éaniaÔÇŁ, ale dziwne to powo┼éanie, kt├│re ÔÇô kiedy tylko kobieta wypowie mu pos┼éusze┼ästwo ÔÇô natychmiast przeistacza si─Ö w bezwzgl─Ödny przymus.

My┼Ťl─ůc i m├│wi─ůc o sytuacji ci─ů┼╝y, trzeba zatem wzi─ů─ç pod uwag─Ö interesy obydwojga ÔÇ×s┼éabychÔÇŁ aktor├│w: p┼éodu i kobiety. Pomi─Ödzy ÔÇ×s┼éabo┼Ťci─ůÔÇŁ kobiety i ÔÇ×s┼éabo┼Ťci─ůÔÇŁ p┼éodu nie ma oczywi┼Ťcie symetrii cho─çby z tego powodu, ┼╝e du┼╝a wi─Ökszo┼Ť─ç ci─ů┼╝ jest skutkiem ┼Ťwiadomie podj─Ötej przez dwoje partner├│w decyzji o rozpocz─Öciu ┼╝ycia seksualnego. Warto jednak mie─ç na wzgl─Ödzie i to, ┼╝e r├│┼╝nie z t─ů ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů bywa, do czego jeszcze wr├│cimy.

Dop├│ki to kobiety b─Öd─ů domy┼Ťlnie odpowiedzialne za pe┼énienie obowi─ůzk├│w opieku┼äczo-wychowawczych i dop├│ki to one b─Öd─ů ograniczone przez zwi─ůzany z nimi brak mo┼╝liwo┼Ťci podj─Öcia lub kontynuowania ┼╝ycia zawodowego, dop├│ty aborcja pozostanie spraw─ů ÔÇ×kobiec─ůÔÇŁ. Co za tym idzie, b─Ödzie mo┼╝na j─ů ÔÇ×regulowa─çÔÇŁ z tak─ů ┼éatwo┼Ťci─ů, z jak─ů przymierzaj─ů si─Ö do tego obecnie pos┼éowie prawicy, nie bior─ůc pod uwag─Ö tego, co dzieje si─Ö ju┼╝ po porodzie. To, jak debat─Ö o zakresie prawnej dopuszczalno┼Ťci aborcji zmieni┼éoby na przyk┼éad wprowadzenie obowi─ůzkowego urlopu ojcowskiego, pozostaje wy┼é─ůcznie w sferze domys┼é├│w. Podj─Öcie wi─Ökszej odpowiedzialno┼Ťci przez m─Ö┼╝czyzn mog┼éoby jednak nie tylko wp┼éyn─ů─ç na kszta┼ét debaty o aborcji, lecz tak┼╝e przyczyni─ç si─Ö do wzmocnienia pozycji kobiety staj─ůcej przed dramatycznym niekiedy wyborem dotycz─ůcym urodzenia dziecka. Przynajmniej w niekt├│rych przypadkach wyb├│r ten m├│g┼éby okaza─ç si─Ö znacznie ┼éatwiejszy, gdyby ÔÇ×prawo do ┼╝yciaÔÇŁ by┼éo rozumiane przez jego ÔÇ×obro┼äc├│wÔÇŁ w spos├│b integralny ÔÇô jako prawo do ┼╝ycia przed narodzinami i po narodzinach, jako prawo do ┼╝ycia p┼éodu i kobiety, jako prawo do ┼╝ycia w wymiarze biologicznym i w wymiarze psychospo┼éeczno-ekonomicznym.

Wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e je┼Ťli przyznaje si─Ö ÔÇ×pocz─Ötemu ┼╝yciuÔÇŁ warto┼Ť─ç absolutn─ů, to nale┼╝a┼éoby pr├│bowa─ç za wszelk─ů cen─Ö nie dopuszcza─ç do sytuacji, w kt├│rych warto┼Ť─ç ta mog┼éaby zosta─ç zagro┼╝ona. Istniej─ů w tym zakresie rozwi─ůzania, kt├│re mo┼╝na by wprowadzi─ç szybciej ni┼╝ r├│wny podzia┼é obowi─ůzk├│w zwi─ůzanych z opiek─ů nad dzieckiem. Warto pami─Öta─ç o niedostatkach edukacji seksualnej, o utrudnianiu dost─Öpu do antykoncepcji i o wszystkich innych okoliczno┼Ťciach, za kt├│re ÔÇô tak si─Ö dziwnie sk┼éada ÔÇô wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ť─ç ponosz─ů ┼Ťrodowiska kojarzone ze sprzeciwem wobec prawnej dopuszczalno┼Ťci aborcji.

*

Inna sprawa, ┼╝e mo┼╝na mie─ç uzasadnione w─ůtpliwo┼Ťci co do tego, czy zasadniczym celem, kt├│ry stawiaj─ů przed sob─ů zwolennicy zaostrzenia przepis├│w aborcyjnych, jest zmniejszenie liczby przeprowadzanych zabieg├│w. Na zasadzie eksperymentu przyjmijmy, ┼╝e tak w┼éa┼Ťnie jest. Nawet w├│wczas bardzo nieoczywiste wydaje si─Ö jednak to, czy deklarowany cel daje si─Ö osi─ůgn─ů─ç za pomoc─ů deklarowanych ┼Ťrodk├│w (przy zdroworozs─ůdkowym ÔÇô jak mog┼éoby si─Ö wydawa─ç ÔÇô za┼éo┼╝eniu, ┼╝e prawodawca nie uruchomi panoptycznego mechanizmu kontroli pocz─Ö─ç i urodze┼ä). M├│wimy o przestrzeni, w kt├│rej regulacje prawne maj─ů ograniczone prze┼éo┼╝enie na rzeczywisto┼Ť─ç, a to z tej prostej przyczyny, ┼╝e stosunkowo ┼éatwo je omin─ů─ç, je┼Ťli dysponuje si─Ö znajomo┼Ťciami w miejscu zamieszkania lub ┼Ťrodkami pozwalaj─ůcymi na przeprowadzenie zabiegu za granic─ů. To, w jaki spos├│b zaostrzone przepisy aborcyjne modelowa┼éyby spo┼éeczn─ů refleksj─Ö┬ái spo┼éeczn─ů praktyk─Ö ÔÇô to znaczy: czy ich uchwalenie prowadzi┼éoby w przekonaniu ich autor├│w do ÔÇ×moralizacjiÔÇŁ Polak├│w, czy te┼╝ raczej do ich ÔÇ×demoralizacjiÔÇŁ ÔÇô pozostaje w najlepszym (!) wypadku niewiadom─ů.

Obawiamy si─Ö, ┼╝e uchwalenie bardziej restrykcyjnych przepis├│w aborcyjnych wypchnie zjawisko, kt├│remu te przepisy maj─ů przeciwdzia┼éa─ç, do podziemi, co nie tylko uniemo┼╝liwi okre┼Ťlenie jego skali i podejmowanie dzia┼éa┼ä zapobiegawczych, lecz tak┼╝e uderzy w kobiety najs┼éabsze spo┼Ťr├│d ÔÇ×s┼éabychÔÇŁ ÔÇô te, kt├│rych nie sta─ç na poddanie si─Ö┬áaborcji za granic─ů lub na przeprowadzenie nielegalnego zabiegu w bezpiecznych warunkach. Je┼Ťli posi┼ékuj─ůc si─Ö wiedz─ů┬áo historycznych do┼Ťwiadczeniach z uchwalaniem bardzo restrykcyjnych przepis├│w aborcyjnych, da si─Ö┬átak─ů sytuacj─Ö przewidzie─ç, to nie b─Ödzie mo┼╝na my┼Ťle─ç o niej w kategoriach ubocznego efektu proponowanych zmian prawnych. B─Ödzie to ich konsekwencja, za kt├│r─ů autorzy tych zmian bior─ů dzisiaj moraln─ů i polityczn─ů odpowiedzialno┼Ť─ç. Nietrudno sobie wyobrazi─ç, kogo w przysz┼éo┼Ťci spr├│buj─ů oni t─ů odpowiedzialno┼Ťci─ů obarczy─ç, znaj─ůc ich sk┼éonno┼Ť─ç do prywatyzowania odpowiedzialno┼Ťci za polityczne decyzje.

Swoj─ů drog─ů, to bardzo ciekawe, ┼╝e ostatecznie rzecznicy obydwu opcji ÔÇô zar├│wno pro-abortion, jak i anti-abortion ÔÇô dopuszczaj─ů si─Ö takiej prywatyzacji. Z jednej strony ÔÇ×m├│j brzuch ÔÇô ┬ámoja sprawaÔÇŁ (jak gdyby nie istnieli ┼╝adni inni aktorzy uwik┼éani w t─Ö sytuacj─Ö), z drugiej ÔÇô ÔÇ×twoja aborcja, twoja sprawaÔÇŁ (jak gdyby decyzja podejmowana przez jednostk─Ö nie mia┼éa spo┼éecznego kontekstu). Postuluj─ůc ÔÇ×uspo┼éecznienieÔÇŁ odpowiedzialno┼Ťci, stoimy na stanowisku, ┼╝e zamiast uspokaja─ç swoje sumienia lub manifestowa─ç swoj─ů dominacj─Ö poprzez stanowienie restrykcyjnego prawa, nale┼╝y po┼éo┼╝y─ç nacisk na kszta┼étowanie instytucji. Nie chodzi tylko o instytucje wspieraj─ůce podejmowanie decyzji o urodzeniu dziecka, lecz przede wszystkim o instytucje, kt├│re bior─ů wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ť─ç za skutki takiej decyzji. Chodzi o plac├│wki prowadz─ůce dzia┼éalno┼Ť─ç opieku┼äcz─ů i zapewniaj─ůce wielowymiarowe wsparcie, o prawo chroni─ůce kobiety na rynku pracy i egzekwuj─ůce odpowiedzialno┼Ť─ç┬ám─Ö┼╝czyzn za pocz─Öte przez nich dzieci, o instytucje skutecznie przeciwdzia┼éaj─ůce przemocy domowej i tak dalej.

Z teologicznego punktu widzenia chodzi po prostu o budowanie ÔÇ×struktur ┼éaskiÔÇŁ, kt├│re kszta┼étowa┼éyby pewne postawy i wspiera┼éy pewne decyzje. Uchwalanie restrykcyjnego prawa aborcyjnego, paradoksalnie, mo┼╝e by─ç przyk┼éadaniem r─Öki do budowy ÔÇ×struktur grzechuÔÇŁ.

*

Zapraszamy r├│wnie┼╝ do lektury drugiego tekstu o tej samej tematyce,┬áautorstwa Stanis┼éawa Krawczyka.

┼╗aden z tekst├│w nie jest oficjalnym stanowiskiem wydawcy ani te┼╝ ca┼éej redakcji Magazynu Kontakt.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś