Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

A wi├│ry lec─ů

Ustawa ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ jest dobitnym przyk┼éadem na to, ┼╝e po raz kolejny Prawo i Sprawiedliwo┼Ť─ç tylko pretenduje do bycia prawdziwie chrze┼Ťcija┼äskim. Partia rz─ůdz─ůca pos┼éuguje si─Ö religi─ů katolick─ů w spos├│b czysto instrumentalny, opieraj─ůc si─Ö na niej tylko wtedy, gdy akurat to pasuje do jej dzia┼éa┼ä i cel├│w.

ilustr.: Stanisław Gajewski


ÔÇ×Czy┼äcie sobie ziemi─Ö poddan─ůÔÇŁ ÔÇô powiedzia┼é B├│g do Adama i Ewy w Ksi─Ödze Rodzaju. Szczeg├│lnie mocno wzi─Öli to do siebie reprezentanci polskiej w┼éadzy, tak cz─Östo lubi─ůcy podkre┼Ťla─ç swoje chrze┼Ťcija┼äskie inspiracje (a raczej aspiracje). W my┼Ťl tego nakazu cz┼éowiek ÔÇô stworzony, w przeciwie┼ästwie do innych istot, ÔÇ×na podobie┼ästwo BogaÔÇŁ ÔÇô mia┼é sta─ç si─Ö panem ┼Ťwiata i otaczaj─ůcej go przyrody. Wzi─ů┼é sobie ┼Ťwiat na w┼éasno┼Ť─ç, dany mu przecie┼╝ w prezencie od Stworzyciela.
Wielka wycinka
Na gruncie tej wizji skrajnego antropocentryzmu, po┼é─ůczonego z przekonaniem o ┼Ťwi─Ötym prawie w┼éasno┼Ťci i pewnego rodzaju ÔÇô co tu ukrywa─ç ÔÇô ignorancj─ů w dziedzinie ekologii, wyros┼éa przyj─Öta w grudniu ustawa nazwana prze┼Ťmiewczo ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ. Wprowadzi┼éa ona znacz─ůc─ů zmian─Ö: od 1 stycznia ka┼╝da osoba mo┼╝e wyci─ů─ç drzewo znajduj─ůce si─Ö na jej prywatnej posiad┼éo┼Ťci, je┼Ťli tylko nie robi tego w zwi─ůzku z dzia┼éalno┼Ťci─ů gospodarcz─ů. Wcze┼Ťniej niezb─Ödne do tego by┼éo pozwolenie (w├│jta, burmistrza czy prezydenta miasta) ÔÇô nie trzeba by┼éo si─Ö jednak o nie stara─ç, je┼Ťli na wysoko┼Ťci 5 centymetr├│w nad ziemi─ů obw├│d pnia wynosi┼é mniej ni┼╝ 25 lub 35 centymetr├│w (w zale┼╝no┼Ťci od gatunku); nie by┼éo te┼╝ ono potrzebne, je┼Ťli drzewo by┼éo z┼éamane lub przewr├│cone w wyniku wichury i innych czynnik├│w naturalnych. Poprzednie prawo nie by┼éo wi─Öc wyj─ůtkowo restrykcyjne, a raczej do┼Ť─ç rozs─ůdne, cho─ç odrobin─Ö uci─ů┼╝liwe (zwa┼╝ywszy na to, ┼╝e,┬ájak powiedzia┼é Pawe┼é Mucha, rzecznik Ministerstwa ┼Ürodowiska: ÔÇ×z danych b─Öd─ůcych w posiadaniu resortu ┼Ťrodowiska wynika, i┼╝ dotychczas oko┼éo 90-95 procent decyzji, dotycz─ůcych zezwolenia na wycink─Ö drzew i krzew├│w, by┼éo decyzjami pozytywnymiÔÇŁ┬áÔÇô ale ka┼╝da mimo wszystko wymaga┼éa zatwierdzenia przez urz─Ödnik├│w). Mi─Ödzy innymi dlatego warto by spojrze─ç przychylnym okiem na postulat Kongresu Ruch├│w Miejskich, by biurokracj─Ö ograniczy─ç, ale przy rozs─ůdnym podej┼Ťciu. Wprowadzona mia┼éaby by─ç wtedy zasada ÔÇ×milcz─ůcej zgodyÔÇŁ, czyli domniemanego przyzwolenia na wycink─Ö po miesi─ůcu od zg┼éoszenia ÔÇô chyba ┼╝e urz─Ödnik stwierdzi niespe┼énienie wymog├│w i wyrazi na ni─ů odmow─Ö.
Ustawa ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ jednak daleka jest od podej┼Ťcia rozs─ůdnego ÔÇô jest raczej przyk┼éadem chaotycznej samowolki, szkodliwej dla ┼Ťrodowiska i ludzi, nie wprowadza bowiem ┼╝adnej kontroli nad prywatnymi wycinkami. Polski Klub Ekologiczny twierdzi, ┼╝e w ci─ůgu dw├│ch miesi─Öcy obowi─ůzywania tej ustawy wyci─Ötych zosta┼éo ponad p├│┼étora miliona drzew. S┼éusznie wywo┼éa┼éo to fal─Ö protest├│w, nawet Jaros┼éaw Kaczy┼äski zwr├│ci┼é uwag─Ö, ┼╝e ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ jest szkodliwe. W rezultacie, dzi─Öki naciskowi Kongresu Ruch├│w Miejskich, mo┼╝e zosta─ç przeg┼éosowana cz─Ö┼Ť─ç zg┼éoszonych poprawek ÔÇô posiedzenie (co wa┼╝ne, tylko komisji, a jeszcze nie samego parlamentu) zosta┼éo jednak przerwane i kontynuowane ma by─ç 5 kwietnia. Sprawa jest wi─Öc w toku ÔÇô a drzewa wci─ů┼╝ s─ů wycinane.
ilustr.: Stanisław Gajewski

ilustr.: Stanisław Gajewski


Warto jednak zwr├│ci─ç uwag─Ö na inn─ů oburzaj─ůc─ů kwesti─Ö. Ustawa ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ jest dobitnym przyk┼éadem na to, ┼╝e po raz kolejny Prawo i Sprawiedliwo┼Ť─ç tylko pretenduje do bycia prawdziwie chrze┼Ťcija┼äsk─ů. Partia rz─ůdz─ůca pos┼éuguje si─Ö religi─ů katolick─ů w spos├│b czysto instrumentalny, opieraj─ůc si─Ö na niej tylko wtedy, gdy akurat to pasuje do jej dzia┼éa┼ä i cel├│w. Rz─ůd ten lubi podkre┼Ťla─ç swoje przywi─ůzanie do chrze┼Ťcija┼äskich warto┼Ťci, gdy m├│wi o aborcji, skandalicznie jednak nabiera wody w usta, gdy episkopat wzywa do przyj─Öcia uchod┼║c├│w. Podobnie jest te┼╝ w przypadku ustawy o wycince drzew ÔÇô politycy Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci nie przywi─ůzuj─ů wi─Ökszej wagi do nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa, ignoruj─ůc ca┼ékowicie encykliki papieskie, w tym wa┼╝n─ů i stosunkowo now─ů przecie┼╝ ÔÇ×Laudato SiÔÇÖÔÇŁ papie┼╝a Franciszka. Szkoda, bo wiele z niej mogliby si─Ö nauczy─ç ÔÇô z po┼╝ytkiem dla ┼Ťrodowiska, Ziemi i samych siebie.
Ws┼éucha─ç si─Ö w g┼éos, wczyta─ç si─Ö w s┼éowo
Trzeba powiedzie─ç to wprost ÔÇô wizja stosunku cz┼éowieka do ┼Ťwiata przyrody, jaka stoi za ustaw─ů ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ, drastycznie r├│┼╝ni si─Ö od tej postulowanej przez papie┼╝a. A ta nie jest przecie┼╝ wyssana z palca ÔÇô wywiedziona jest wprost z Pisma ┼Üwi─Ötego. Czy nie powinno by─ç to przynajmniej po cz─Ö┼Ťci wa┼╝ne dla tych, kt├│rzy publicznie lubi─ů deklarowa─ç si─Ö jako katolicy? Postulat dbania o ┼Ťrodowisko widzi si─Ö cz─Östo jako bzdurny wymys┼é ÔÇ×szalonych ekolog├│wÔÇŁ, a tym bardziej w ┼╝aden spos├│b nie ┼é─ůczy si─Ö go ze sfer─ů religii katolickiej. Ale drodzy konserwatywni politycy, je┼Ťli ju┼╝ wycieracie sobie g─Öb─Ö warto┼Ťciami chrze┼Ťcija┼äskimi, to przynajmniej b─ůd┼║cie konsekwentni i spr├│bujcie si─Ö cho─ç zainspirowa─ç katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů. Gdyby┼Ťcie zajrzeli do encyklik papieskich, dowiedzie─ç by┼Ťcie si─Ö mogli:

[Pozornie] opis Ksi─Ögi Rodzaju zach─Öca nas do ÔÇ×panowaniaÔÇŁ nad ziemi─ů (Rdz 1, 28), wi─Öc sprzyja bezlitosnej eksploatacji natury, przedstawiaj─ůc dominuj─ůcy i destrukcyjny obraz cz┼éowieka. Nie jest to poprawna interpretacja Biblii, tak jak rozumie j─ů Ko┼Ťci├│┼é. Cho─ç to prawda, ┼╝e czasami chrze┼Ťcijanie b┼é─Ödnie interpretowali Pismo ┼Üwi─Öte, to musimy dzi┼Ť stanowczo stwierdzi─ç, i┼╝ z faktu bycia stworzonymi na Bo┼╝y obraz i nakazu czynienia sobie ziemi poddan─ů nie mo┼╝na wywnioskowa─ç absolutnego panowania nad innymi stworzeniami. Wa┼╝ne jest odczytywanie tekst├│w biblijnych w ich kontek┼Ťcie, we w┼éa┼Ťciwej hermeneutyce, i przypominanie, ┼╝e zach─Öcaj─ů nas one do ÔÇ×uprawiania i dogl─ůdaniaÔÇŁ ogrodu ┼Ťwiata (por. Rdz 2, 15). Podczas gdy ÔÇ×uprawianieÔÇŁ oznacza oranie i kultywowanie, to ÔÇ×dogl─ůdanieÔÇŁ oznacza chronienie, strze┼╝enie, zachowanie, bronienie, czuwanie. Poci─ůga to za sob─ů relacj─Ö odpowiedzialnej wzajemno┼Ťci mi─Ödzy cz┼éowiekiem a natur─ů
(Franciszek, ÔÇ×Laudato SiÔÇÖÔÇŁ, rozdzia┼é 67)

Wra┼╝liwo┼Ť─ç na ┼Ťrodowisko otaczaj─ůce cz┼éowieka ÔÇô mimo ┼╝e jest on sam jako┼Ť wyj─ůtkowy w ┼Ťwiecie, bo przecie┼╝ ÔÇ×stworzony na podobie┼ästwo BogaÔÇŁ ÔÇô jest wi─Öc wprost wpisana w tre┼Ť─ç Pisma ┼Üwi─Ötego. Nie chodzi tylko o oczywisty fakt, ┼╝e jest ono wa┼╝ne dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego (jak drzewa ograniczaj─ůce zapylenie powietrza w miastach dla ich mieszka┼äc├│w). Chodzi te┼╝ o co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ zwyk┼é─ů korzy┼Ť─ç ÔÇô i z wielu ksi─ůg Biblii mo┼╝emy ten wniosek wysun─ů─ç. Sp├│jrzmy na Stary Testament, wed┼éug kt├│rego cz┼éowiek jest istot─ů trwale osadzon─ů w ┼Ťwiecie przyrody, kt├│ry powinien jednocze┼Ťnie traktowa─ç z trosk─ů i szacunkiem: ÔÇ×Je┼Ťli zobaczysz, ┼╝e osio┼é twego brata albo w├│┼é jego upad┼é na drodze ÔÇô nie odwr├│cisz si─Ö od nich, ale z nim razem je podniesieszÔÇŁ (Pwt 22, 4). Jak inna jest to postawa od tej, kt├│rej owocem jest codzienno┼Ť─ç ferm hodowlanych! Tam zwierz─Öta, pozbawione godno┼Ťci i traktowane jak przedmioty, (z)u┼╝ywane s─ů wy┼é─ůcznie do konsumpcji lub ci─Ö┼╝kiej pracy a┼╝ do ┼Ťmierci. A cz┼éowiek, wed┼éug zalece┼ä Boskich, powinien da─ç przyrodzie prawo do odpoczynku: szabat mia┼é s┼éu┼╝y─ç przecie┼╝ nie tylko ludziom, ale te┼╝ zwierz─Ötom (ÔÇ×A dnia si├│dmego zaprzestaniesz pracy, aby odpocz─Ö┼éy tw├│j w├│┼é i osio┼éÔÇŁ ÔÇô Wj 23, 12) i, co wi─Öcej, samej ziemi (ÔÇ×Sze┼Ť─ç lat b─Ödziesz obsiewa┼é swoje pole, sze┼Ť─ç lat b─Ödziesz obcina┼é swoj─ů winnic─Ö i b─Ödziesz zbiera┼é jej plony,┬áale w si├│dmym roku b─Ödzie uroczysty szabat dla ziemi, szabat dla Pana. Nie b─Ödziesz wtedy obsiewa┼é pola ani obcina┼é winnicyÔÇŁ ÔÇô Kp┼é 25, 3-4). Mo┼╝e si─Ö to wydawa─ç niedzisiejsze ÔÇô zw┼éaszcza w Europie, kt├│ra uleg┼éa daleko id─ůcemu uprzemys┼éowieniu ÔÇô trzeba spr├│bowa─ç jednak dostrzec w tym pewn─ů warto┼Ť─ç. Bo gdzie nas prowadzi hodowla zwierz─ůt i ro┼Ťlin na skal─Ö masow─ů? Jaki wp┼éyw ma na klimat i ┼Ťrodowisko naturalne, ile cierpienia powoduje? Trudno te┼╝ jednoznacznie stwierdzi─ç, pami─Ötaj─ůc o trac─ůcych ┼Ťrodki i ziemie rolnikach, ┼╝e prowadzi ona do poprawy kondycji ┼╝ycia ludzi na ziemi. Zw┼éaszcza wi─Öc katolicy powinni zobaczy─ç, ┼╝e Biblia w ┼╝adnej mierze nie uprawnia ani nie usprawiedliwia radykalnego i niszczycielskiego antropocentryzmu ÔÇô m├│wi nam o wiele wi─Öcej ni┼╝ ÔÇ×czy┼äcie sobie ziemi─Ö poddan─ůÔÇŁ. Ziemia przecie┼╝ jest w ko┼äcu stworzona przez Boga; jest Jego pi─Öknym dzie┼éem, o kt├│re z szacunkiem i mi┼éo┼Ťci─ů nale┼╝y dba─ç. ÔÇ×I widzia┼é B├│g, ┼╝e to by┼éo dobreÔÇŁ ÔÇô a to, co dobre, nie powinno by─ç przecie┼╝ niszczone i bezrefleksyjnie wykorzystywane do w┼éasnych interes├│w i korzy┼Ťci.
Prywatna w┼éasno┼Ť─ç czy wsp├│lna odpowiedzialno┼Ť─ç?
Za ustaw─ů ÔÇ×Lex SzyszkoÔÇŁ stoi ÔÇô opr├│cz skrajnego antropocentryzmu ÔÇô tak┼╝e przekonanie o ┼Ťwi─Ötym prawie w┼éasno┼Ťci. Gdy spojrzymy na to z perspektywy katolickiej (skupiaj─ůc si─Ö zw┼éaszcza na jej nauce spo┼éecznej z czas├│w po Soborze Watyka┼äskim II), to rzeczywi┼Ťcie, uznaje si─Ö Ziemi─Ö za w┼éasno┼Ť─ç ca┼éej ludzko┼Ťci ÔÇô mylne jest jednak wywnioskowanie z tego, ┼╝e mo┼╝emy robi─ç z ni─ů, co tylko si─Ö nam ┼╝ywnie podoba. To, ┼╝e jest naszym wsp├│lnym dobrem, oznacza w┼éa┼Ťnie co┼Ť wr─Öcz odwrotnego ÔÇô nasz─ů kolektywn─ů za ni─ů odpowiedzialno┼Ť─ç. Ta stoi za┼Ť w sprzeczno┼Ťci z przekonaniem, ┼╝e skoro drzewo ro┼Ťnie na prywatnej posesji, to w┼éa┼Ťciciel ma je na wy┼é─ůczno┼Ť─ç i zrobi─ç z nim mo┼╝e, co tylko zechce. Samo w og├│le przekonanie o ┼Ťwi─Ötym prawie w┼éasno┼Ťci ziemi nie jest tak ugruntowane w chrze┼Ťcija┼ästwie, jakby niekt├│rzy chcieli ÔÇô zdaje si─Ö, ┼╝e nawet przeciwnie (ÔÇ×Nie wolno sprzedawa─ç ziemi na zawsze, bo ziemia nale┼╝y do Mnie, a wy jeste┼Ťcie u Mnie przybyszami i osadnikamiÔÇŁ ÔÇô Kp┼é 25, 23).
Wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e politycy, kt├│rzy lubi─ů podkre┼Ťla─ç swoje przywi─ůzanie do chrze┼Ťcija┼äskich warto┼Ťci, powinni o tym pami─Öta─ç. Gdy spojrzy si─Ö jednak na ich destrukcyjne podej┼Ťcie do otaczaj─ůcego ┼Ťwiata, nie jest jasnym nawet, czy w og├│le to wiedz─ů. Ale to niestety nic nowego: zdaje si─Ö, ┼╝e lubi─ů podkre┼Ťla─ç sw─ů katolicko┼Ť─ç tylko wtedy, gdy to dla nich korzystne ÔÇô zapominaj─ů jednak o niej, gdy m├│wi si─Ö o gin─ůcych tragiczn─ů ┼Ťmierci─ů w Morzu ┼Ür├│dziemnym uchod┼║cach lub niewygodnym i k┼éopotliwym ÔÇ×wymy┼ŤleÔÇŁ, jakim jest dla nich ekologia. A wszystko to, jak ju┼╝ powiedziano, z ogromn─ů i nieodwracaln─ů co gorsza szkod─ů dla otaczaj─ůcego ich ┼Ťwiata i samych siebie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś