fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

A wi贸ry lec膮

Ustawa 鈥濴ex Szyszko鈥 jest dobitnym przyk艂adem na to, 偶e po raz kolejny Prawo i Sprawiedliwo艣膰 tylko pretenduje do bycia prawdziwie chrze艣cija艅skim. Partia rz膮dz膮ca pos艂uguje si臋 religi膮 katolick膮 w spos贸b czysto instrumentalny, opieraj膮c si臋 na niej tylko wtedy, gdy akurat to pasuje do jej dzia艂a艅 i cel贸w.

ilustr.: Stanis艂aw Gajewski


鈥濩zy艅cie sobie ziemi臋 poddan膮鈥 鈥 powiedzia艂 B贸g do Adama i Ewy w Ksi臋dze Rodzaju. Szczeg贸lnie mocno wzi臋li to do siebie reprezentanci polskiej w艂adzy, tak cz臋sto lubi膮cy podkre艣la膰 swoje chrze艣cija艅skie inspiracje (a raczej aspiracje). W my艣l tego nakazu cz艂owiek 鈥 stworzony, w przeciwie艅stwie do innych istot, 鈥瀗a podobie艅stwo Boga鈥 鈥 mia艂 sta膰 si臋 panem 艣wiata i otaczaj膮cej go przyrody. Wzi膮艂 sobie 艣wiat na w艂asno艣膰, dany mu przecie偶 w prezencie od Stworzyciela.
Wielka wycinka
Na gruncie tej wizji skrajnego antropocentryzmu, po艂膮czonego z przekonaniem o 艣wi臋tym prawie w艂asno艣ci i pewnego rodzaju 鈥 co tu ukrywa膰 鈥 ignorancj膮 w dziedzinie ekologii, wyros艂a przyj臋ta w grudniu ustawa nazwana prze艣miewczo 鈥濴ex Szyszko鈥. Wprowadzi艂a ona znacz膮c膮 zmian臋: od 1 stycznia ka偶da osoba mo偶e wyci膮膰 drzewo znajduj膮ce si臋 na jej prywatnej posiad艂o艣ci, je艣li tylko nie robi tego w zwi膮zku z dzia艂alno艣ci膮 gospodarcz膮. Wcze艣niej niezb臋dne do tego by艂o pozwolenie (w贸jta, burmistrza czy prezydenta miasta) 鈥 nie trzeba by艂o si臋 jednak o nie stara膰, je艣li na wysoko艣ci 5 centymetr贸w nad ziemi膮 obw贸d pnia wynosi艂 mniej ni偶 25 lub 35 centymetr贸w (w zale偶no艣ci od gatunku); nie by艂o te偶 ono potrzebne, je艣li drzewo by艂o z艂amane lub przewr贸cone w wyniku wichury i innych czynnik贸w naturalnych. Poprzednie prawo nie by艂o wi臋c wyj膮tkowo restrykcyjne, a raczej do艣膰 rozs膮dne, cho膰 odrobin臋 uci膮偶liwe (zwa偶ywszy na to, 偶e,聽jak powiedzia艂 Pawe艂 Mucha, rzecznik Ministerstwa 艢rodowiska: 鈥瀦 danych b臋d膮cych w posiadaniu resortu 艣rodowiska wynika, i偶 dotychczas oko艂o 90-95 procent decyzji, dotycz膮cych zezwolenia na wycink臋 drzew i krzew贸w, by艂o decyzjami pozytywnymi鈥聽鈥 ale ka偶da mimo wszystko wymaga艂a zatwierdzenia przez urz臋dnik贸w). Mi臋dzy innymi dlatego warto by spojrze膰 przychylnym okiem na postulat Kongresu Ruch贸w Miejskich, by biurokracj臋 ograniczy膰, ale przy rozs膮dnym podej艣ciu. Wprowadzona mia艂aby by膰 wtedy zasada 鈥瀖ilcz膮cej zgody鈥, czyli domniemanego przyzwolenia na wycink臋 po miesi膮cu od zg艂oszenia 鈥 chyba 偶e urz臋dnik stwierdzi niespe艂nienie wymog贸w i wyrazi na ni膮 odmow臋.
Ustawa 鈥濴ex Szyszko鈥 jednak daleka jest od podej艣cia rozs膮dnego 鈥 jest raczej przyk艂adem chaotycznej samowolki, szkodliwej dla 艣rodowiska i ludzi, nie wprowadza bowiem 偶adnej kontroli nad prywatnymi wycinkami. Polski Klub Ekologiczny twierdzi, 偶e w ci膮gu dw贸ch miesi臋cy obowi膮zywania tej ustawy wyci臋tych zosta艂o ponad p贸艂tora miliona drzew. S艂usznie wywo艂a艂o to fal臋 protest贸w, nawet Jaros艂aw Kaczy艅ski zwr贸ci艂 uwag臋, 偶e 鈥濴ex Szyszko鈥 jest szkodliwe. W rezultacie, dzi臋ki naciskowi Kongresu Ruch贸w Miejskich, mo偶e zosta膰 przeg艂osowana cz臋艣膰 zg艂oszonych poprawek 鈥 posiedzenie (co wa偶ne, tylko komisji, a jeszcze nie samego parlamentu) zosta艂o jednak przerwane i kontynuowane ma by膰 5 kwietnia. Sprawa jest wi臋c w toku 鈥 a drzewa wci膮偶 s膮 wycinane.
ilustr.: Stanis艂aw Gajewski

ilustr.: Stanis艂aw Gajewski


Warto jednak zwr贸ci膰 uwag臋 na inn膮 oburzaj膮c膮 kwesti臋. Ustawa 鈥濴ex Szyszko鈥 jest dobitnym przyk艂adem na to, 偶e po raz kolejny Prawo i Sprawiedliwo艣膰 tylko pretenduje do bycia prawdziwie chrze艣cija艅sk膮. Partia rz膮dz膮ca pos艂uguje si臋 religi膮 katolick膮 w spos贸b czysto instrumentalny, opieraj膮c si臋 na niej tylko wtedy, gdy akurat to pasuje do jej dzia艂a艅 i cel贸w. Rz膮d ten lubi podkre艣la膰 swoje przywi膮zanie do chrze艣cija艅skich warto艣ci, gdy m贸wi o aborcji, skandalicznie jednak nabiera wody w usta, gdy episkopat wzywa do przyj臋cia uchod藕c贸w. Podobnie jest te偶 w przypadku ustawy o wycince drzew 鈥 politycy Prawa i Sprawiedliwo艣ci nie przywi膮zuj膮 wi臋kszej wagi do nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a, ignoruj膮c ca艂kowicie encykliki papieskie, w tym wa偶n膮 i stosunkowo now膮 przecie偶 鈥濴audato Si鈥欌 papie偶a Franciszka. Szkoda, bo wiele z niej mogliby si臋 nauczy膰 鈥 z po偶ytkiem dla 艣rodowiska, Ziemi i samych siebie.
Ws艂ucha膰 si臋 w g艂os, wczyta膰 si臋 w s艂owo
Trzeba powiedzie膰 to wprost 鈥 wizja stosunku cz艂owieka do 艣wiata przyrody, jaka stoi za ustaw膮 鈥濴ex Szyszko鈥, drastycznie r贸偶ni si臋 od tej postulowanej przez papie偶a. A ta nie jest przecie偶 wyssana z palca 鈥 wywiedziona jest wprost z Pisma 艢wi臋tego. Czy nie powinno by膰 to przynajmniej po cz臋艣ci wa偶ne dla tych, kt贸rzy publicznie lubi膮 deklarowa膰 si臋 jako katolicy? Postulat dbania o 艣rodowisko widzi si臋 cz臋sto jako bzdurny wymys艂 鈥瀞zalonych ekolog贸w鈥, a tym bardziej w 偶aden spos贸b nie 艂膮czy si臋 go ze sfer膮 religii katolickiej. Ale drodzy konserwatywni politycy, je艣li ju偶 wycieracie sobie g臋b臋 warto艣ciami chrze艣cija艅skimi, to przynajmniej b膮d藕cie konsekwentni i spr贸bujcie si臋 cho膰 zainspirowa膰 katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮. Gdyby艣cie zajrzeli do encyklik papieskich, dowiedzie膰 by艣cie si臋 mogli:

[Pozornie] opis Ksi臋gi Rodzaju zach臋ca nas do 鈥瀙anowania鈥 nad ziemi膮 (Rdz 1, 28), wi臋c sprzyja bezlitosnej eksploatacji natury, przedstawiaj膮c dominuj膮cy i destrukcyjny obraz cz艂owieka. Nie jest to poprawna interpretacja Biblii, tak jak rozumie j膮 Ko艣ci贸艂. Cho膰 to prawda, 偶e czasami chrze艣cijanie b艂臋dnie interpretowali Pismo 艢wi臋te, to musimy dzi艣 stanowczo stwierdzi膰, i偶 z faktu bycia stworzonymi na Bo偶y obraz i nakazu czynienia sobie ziemi poddan膮 nie mo偶na wywnioskowa膰 absolutnego panowania nad innymi stworzeniami. Wa偶ne jest odczytywanie tekst贸w biblijnych w ich kontek艣cie, we w艂a艣ciwej hermeneutyce, i przypominanie, 偶e zach臋caj膮 nas one do 鈥瀠prawiania i dogl膮dania鈥 ogrodu 艣wiata (por. Rdz 2, 15). Podczas gdy 鈥瀠prawianie鈥 oznacza oranie i kultywowanie, to 鈥瀌ogl膮danie鈥 oznacza chronienie, strze偶enie, zachowanie, bronienie, czuwanie. Poci膮ga to za sob膮 relacj臋 odpowiedzialnej wzajemno艣ci mi臋dzy cz艂owiekiem a natur膮
(Franciszek, 鈥濴audato Si鈥欌, rozdzia艂 67)

Wra偶liwo艣膰 na 艣rodowisko otaczaj膮ce cz艂owieka 鈥 mimo 偶e jest on sam jako艣 wyj膮tkowy w 艣wiecie, bo przecie偶 鈥瀞tworzony na podobie艅stwo Boga鈥 鈥 jest wi臋c wprost wpisana w tre艣膰 Pisma 艢wi臋tego. Nie chodzi tylko o oczywisty fakt, 偶e jest ono wa偶ne dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego (jak drzewa ograniczaj膮ce zapylenie powietrza w miastach dla ich mieszka艅c贸w). Chodzi te偶 o co艣 wi臋cej ni偶 zwyk艂膮 korzy艣膰 鈥 i z wielu ksi膮g Biblii mo偶emy ten wniosek wysun膮膰. Sp贸jrzmy na Stary Testament, wed艂ug kt贸rego cz艂owiek jest istot膮 trwale osadzon膮 w 艣wiecie przyrody, kt贸ry powinien jednocze艣nie traktowa膰 z trosk膮 i szacunkiem: 鈥濲e艣li zobaczysz, 偶e osio艂 twego brata albo w贸艂 jego upad艂 na drodze 鈥 nie odwr贸cisz si臋 od nich, ale z nim razem je podniesiesz鈥 (Pwt 22, 4). Jak inna jest to postawa od tej, kt贸rej owocem jest codzienno艣膰 ferm hodowlanych! Tam zwierz臋ta, pozbawione godno艣ci i traktowane jak przedmioty, (z)u偶ywane s膮 wy艂膮cznie do konsumpcji lub ci臋偶kiej pracy a偶 do 艣mierci. A cz艂owiek, wed艂ug zalece艅 Boskich, powinien da膰 przyrodzie prawo do odpoczynku: szabat mia艂 s艂u偶y膰 przecie偶 nie tylko ludziom, ale te偶 zwierz臋tom (鈥濧 dnia si贸dmego zaprzestaniesz pracy, aby odpocz臋艂y tw贸j w贸艂 i osio艂鈥 鈥 Wj 23, 12) i, co wi臋cej, samej ziemi (鈥濻ze艣膰 lat b臋dziesz obsiewa艂 swoje pole, sze艣膰 lat b臋dziesz obcina艂 swoj膮 winnic臋 i b臋dziesz zbiera艂 jej plony,ale w si贸dmym roku b臋dzie uroczysty szabat dla ziemi, szabat dla Pana. Nie b臋dziesz wtedy obsiewa艂 pola ani obcina艂 winnicy鈥 鈥 Kp艂 25, 3-4). Mo偶e si臋 to wydawa膰 niedzisiejsze 鈥 zw艂aszcza w Europie, kt贸ra uleg艂a daleko id膮cemu uprzemys艂owieniu 鈥 trzeba spr贸bowa膰 jednak dostrzec w tym pewn膮 warto艣膰. Bo gdzie nas prowadzi hodowla zwierz膮t i ro艣lin na skal臋 masow膮? Jaki wp艂yw ma na klimat i 艣rodowisko naturalne, ile cierpienia powoduje? Trudno te偶 jednoznacznie stwierdzi膰, pami臋taj膮c o trac膮cych 艣rodki i ziemie rolnikach, 偶e prowadzi ona do poprawy kondycji 偶ycia ludzi na ziemi. Zw艂aszcza wi臋c katolicy powinni zobaczy膰, 偶e Biblia w 偶adnej mierze nie uprawnia ani nie usprawiedliwia radykalnego i niszczycielskiego antropocentryzmu 鈥 m贸wi nam o wiele wi臋cej ni偶 鈥瀋zy艅cie sobie ziemi臋 poddan膮鈥. Ziemia przecie偶 jest w ko艅cu stworzona przez Boga; jest Jego pi臋knym dzie艂em, o kt贸re z szacunkiem i mi艂o艣ci膮 nale偶y dba膰. 鈥濱 widzia艂 B贸g, 偶e to by艂o dobre鈥 鈥 a to, co dobre, nie powinno by膰 przecie偶 niszczone i bezrefleksyjnie wykorzystywane do w艂asnych interes贸w i korzy艣ci.
Prywatna w艂asno艣膰 czy wsp贸lna odpowiedzialno艣膰?
Za ustaw膮 鈥濴ex Szyszko鈥 stoi 鈥 opr贸cz skrajnego antropocentryzmu 鈥 tak偶e przekonanie o 艣wi臋tym prawie w艂asno艣ci. Gdy spojrzymy na to z perspektywy katolickiej (skupiaj膮c si臋 zw艂aszcza na jej nauce spo艂ecznej z czas贸w po Soborze Watyka艅skim II), to rzeczywi艣cie, uznaje si臋 Ziemi臋 za w艂asno艣膰 ca艂ej ludzko艣ci 鈥 mylne jest jednak wywnioskowanie z tego, 偶e mo偶emy robi膰 z ni膮, co tylko si臋 nam 偶ywnie podoba. To, 偶e jest naszym wsp贸lnym dobrem, oznacza w艂a艣nie co艣 wr臋cz odwrotnego 鈥 nasz膮 kolektywn膮 za ni膮 odpowiedzialno艣膰. Ta stoi za艣 w sprzeczno艣ci z przekonaniem, 偶e skoro drzewo ro艣nie na prywatnej posesji, to w艂a艣ciciel ma je na wy艂膮czno艣膰 i zrobi膰 z nim mo偶e, co tylko zechce. Samo w og贸le przekonanie o 艣wi臋tym prawie w艂asno艣ci ziemi nie jest tak ugruntowane w chrze艣cija艅stwie, jakby niekt贸rzy chcieli 鈥 zdaje si臋, 偶e nawet przeciwnie (鈥濶ie wolno sprzedawa膰 ziemi na zawsze, bo ziemia nale偶y do Mnie, a wy jeste艣cie u Mnie przybyszami i osadnikami鈥 鈥 Kp艂 25, 23).
Wydawa膰 by si臋 mog艂o, 偶e politycy, kt贸rzy lubi膮 podkre艣la膰 swoje przywi膮zanie do chrze艣cija艅skich warto艣ci, powinni o tym pami臋ta膰. Gdy spojrzy si臋 jednak na ich destrukcyjne podej艣cie do otaczaj膮cego 艣wiata, nie jest jasnym nawet, czy w og贸le to wiedz膮. Ale to niestety nic nowego: zdaje si臋, 偶e lubi膮 podkre艣la膰 sw膮 katolicko艣膰 tylko wtedy, gdy to dla nich korzystne 鈥 zapominaj膮 jednak o niej, gdy m贸wi si臋 o gin膮cych tragiczn膮 艣mierci膮 w Morzu 艢r贸dziemnym uchod藕cach lub niewygodnym i k艂opotliwym 鈥瀢ymy艣le鈥, jakim jest dla nich ekologia. A wszystko to, jak ju偶 powiedziano, z ogromn膮 i nieodwracaln膮 co gorsza szkod膮 dla otaczaj膮cego ich 艣wiata i samych siebie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij