Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

A mo┼╝e Kuba, po prostu?

Nie ma jednej Kuby, ka┼╝da jest na sw├│j spos├│b prawdziwa. Turystyka i to, co si─Ö wok├│┼é niej dzieje, nie jest wi─Öc jedynie fasad─ů, lecz kontekstem, kt├│rego nie spos├│b pomin─ů─ç, kiedy si─Ö o Kubie m├│wi.
zdj.: Ruxandra Ana, Oskar Lubiński

zdj.: Ruxandra Ana, Oskar Lubiński

Tekst┬ápochodzi z┬á38. numeru┬ápapierowego magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×Zdrowie bez receptyÔÇŁ.

ZAMÓW NUMER

Prawdziwa Kuba. Pikniki kuba┼äskie. Gor─ůce noce w kuba┼äskich rytmach. Kanapki kuba┼äskie. Blogi po┼Ťwi─Öcone Kubie. Spotkania w kawiarniach podr├│┼╝niczych. Od kilku lat popularno┼Ť─ç wyspy nie maleje, a z ka┼╝dym kolejnym jej przedstawieniem wi─ů┼╝e si─Ö zapowied┼║ odkrycia ÔÇ×tej prawdziwej KubyÔÇŁ. ÔÇ×Prawdziwej KubyÔÇŁ, czyli miejsca ukrytego przed okiem turyst├│w; miejsca, w kt├│rym za fasad─ů urokliwych uliczek kryj─ů si─Ö rozpadaj─ůce si─Ö kamienice, w kt├│rym ludzie s─ů biedni, ale szcz─Ö┼Ťliwi, w kt├│rym ka┼╝dy umie ta┼äczy─ç i ┼Ťpiewa─ç, a na dodatek robi to na ulicy. Pozostaje pytanie: dlaczego mimo tych stara┼ä prawdziwa Kuba pozostaje nieodkryta?
Jako antropolodzy jeste┼Ťmy z za┼éo┼╝enia ostro┼╝ni wobec w┼éasnych generalizacji, a ka┼╝dy wyjazd badawczy przynosi nam wi─Öcej pyta┼ä ni┼╝ odpowiedzi. Podchodzimy wi─Öc zawsze z du┼╝ym dystansem do kolejnych pr├│b pokazywania tego, jak ÔÇ×naprawd─ÖÔÇŁ wygl─ůda ┼╝ycie na Kubie. Nie oznacza to, ┼╝e zale┼╝y nam na tym, aby w og├│le o niej nie opowiadano, ale raczej ┼╝eby bardziej krytycznym okiem przyjrze─ç si─Ö temu, co zamierza si─Ö opowiedzie─ç. Wizerunek Kuby w dyskursie publicznym pomija wiele nieoczywistych aspekt├│w tego spo┼éecze┼ästwa. Kuba to mnogo┼Ť─ç kontekst├│w i poszukiwanie jej ÔÇ×prawdziwejÔÇŁ wersji wcale nie przybli┼╝a do zrozumienia, a raczej zaciemnia jej obraz poprzez tworzenie nowych mit├│w i wyobra┼╝e┼ä.
Rzekomy dost─Öp do ÔÇ×prawdziwejÔÇŁ Kuby przejawia si─Ö na r├│┼╝ne sposoby ÔÇô jedni m├│wi─ů o korzystaniu z ta┼äszych taks├│wek, inni pokazuj─ů zdj─Öcia zniszczonych kamienic i ich mieszka┼äc├│w, niekt├│rzy staraj─ů si─Ö udowodni─ç za wszelk─ů cen─Ö, ┼╝e da si─Ö ┼╝y─ç a lo cubano, czyli p┼éac─ůc walut─ů ÔÇ×nieturystyczn─ůÔÇŁ (do tego jeszcze wr├│cimy) i omijaj─ůc ÔÇ×turystyczneÔÇŁ miejsca. I cho─ç w wielu przypadkach osoby te nie kieruj─ů si─Ö z┼éymi intencjami, to koniec ko┼äc├│w obraz kuba┼äskiego spo┼éecze┼ästwa zostaje w ich relacjach sp┼éycony do wycink├│w, kt├│re nie pozwalaj─ů na zrozumienie z┼éo┼╝onej sytuacji Kuba┼äczyk├│w i ich ojczyzny.
Z naszej perspektywy nie ma jednej Kuby, a ka┼╝da jest na sw├│j spos├│b prawdziwa. Turystyka i to, co si─Ö wok├│┼é niej dzieje, nie jest wi─Öc wy┼é─ůcznie fasad─ů, za kt├│r─ů kryje si─Ö co┼Ť bardziej realnego, lecz kontekstem, kt├│rego nie spos├│b pomin─ů─ç, kiedy si─Ö o Kubie m├│wi. Turystyka by┼éa wszak odpowiedzi─ů na g┼é─Öboki kryzys gospodarczy kraju z pocz─ůtku lat 90. XX wieku, zwi─ůzany z upadkiem Zwi─ůzku Radzieckiego i zaostrzeniem embarga ze strony Stan├│w Zjednoczonych. Fidel Castro nazwa┼é ten trudny czas ÔÇ×okresem specjalnymÔÇŁ, periodo especial. Kuba┼äczycy gwa┼étownie zubo┼╝eli, a dost─Öp do podstawowych produkt├│w ÔÇô w tym tak┼╝e produkt├│w ┼╝ywno┼Ťciowych ÔÇô sta┼é si─Ö bardzo trudny. ┼╗eby zaradzi─ç tej sytuacji, rz─ůd kuba┼äski zdecydowa┼é si─Ö na wykorzystanie turystycznego potencja┼éu kraju. Warto podkre┼Ťli─ç, ┼╝e ideologicznie uznano to rozwi─ůzanie za mniejsze z┼éo, turystyka stanowi┼éa bowiem symbol zale┼╝no┼Ťci od USA, a wyrzucenie turyst├│w z kraju by┼éo traktowane jako jedno ze zwyci─Östw rewolucji 1959 roku.
Wznowienie stosunk├│w dyplomatycznych ze Stanami Zjednoczonymi, og┼éoszone 17 grudnia 2014 roku, przynios┼éo kolejne zmiany ÔÇô ponowne otwarcie ambasad w Hawanie i Waszyngtonie, zniesienie cz─Ö┼Ťci ogranicze┼ä w podr├│┼╝ach mi─Ödzy obydwoma krajami oraz z┼éagodzenie sankcji na przekazy pieni─Ö┼╝ne na Kub─Ö (wraz z podniesieniem maksymalnej kwoty, jak─ů mo┼╝na jednorazowo przekaza─ç). To zbli┼╝enie spowodowa┼éo r├│wnie┼╝ szybki rozw├│j turystyki mi─Ödzynarodowej (3,9 miliona odwiedzaj─ůcych w 2016 roku wobec 3,5 miliona w roku 2015). W ostatnich latach Kuba zdaje si─Ö pod─ů┼╝a─ç ┼Ťcie┼╝k─ů liberalizacji, co potwierdzaj─ů takie wydarzenia jak otwarcie Specjalnej Strefy Ekonomicznej w okolicach Hawany czy niedawna propozycja dokonania zmian w konstytucji. Coraz cz─Ö┼Ťciej wspomina si─Ö r├│wnie┼╝ o ograniczeniu systemu spo┼éecznych benefit├│w, mi─Ödzy innymi o likwidacji ksi─ů┼╝eczek ┼╝ywno┼Ťciowych.
Prawdziwa Kuba: wielokulturowa i tolerancyjna
Chocia┼╝ zgodnie z ideologi─ů rewolucji rasizm┬ána Kubie nie istnieje, rzeczywisto┼Ť─ç jest niestety o wiele bardziej skomplikowana. Warto przypomnie─ç, ┼╝e aktywi┼Ťci, kt├│rzy w latach 1961ÔÇô1962 wyci─ůgn─Öli na ┼Ťwiat┼éo dzienne problem rasizmu, znale┼║li si─Ö w wi─Özieniu. Osoby czarnosk├│re pod pretekstem braku buena presencia ÔÇô czyli ÔÇ×porz─ůdnegoÔÇŁ wygl─ůdu, co zgodnie z kuba┼äskim prawem mo┼╝e stanowi─ç podstaw─Ö dla odmowy wst─Öpu lub zatrudnienia, a cz─Östo de facto przek┼éada si─Ö na dyskryminacj─Ö os├│b o ÔÇ×niepo┼╝─ůdanymÔÇŁ kolorze sk├│ry ÔÇô maj─ů du┼╝e problemy ze znalezieniem zatrudnienia w turystyce. Badania Alejandro de la Fuente, L. Kaifa Roland czy Nadine Fernandez sugeruj─ů, ┼╝e dyskryminacja rasowa na Kubie jest w dalszym ci─ůgu wynikiem strukturalnego rasizmu, a nie tylko indywidualnych uprzedze┼ä. Ponadto statystyki s─ů na┬áKubie bardzo niedok┼éadne (to zjawisko typowe dla Karaib├│w i Ameryki ┼üaci┼äskiej), poniewa┼╝ istnieje rozbie┼╝no┼Ť─ç pomi─Ödzy kategoriami rasowymi u┼╝ytymi w dokumentach oficjalnych a tymi, kt├│re funkcjonuj─ů w ┼╝yciu codziennym (cztery kategorie statystyczne i ponad dwadzie┼Ťcia u┼╝ywanych przez┬áKuba┼äczyk├│w w codziennych interakcjach).
W latach 2011ÔÇô2015 prowadzi┼éam na Kubie badania etnograficzne nad rumb─ů, kt├│rych owocem jest ksi─ů┼╝ka ÔÇ×Performing Afro-Cuban heritage: tradition and transformation in the rumbaÔÇŁ (Warszawa 2016). Moi rozm├│wcy ÔÇô wi─Ökszo┼Ť─ç z nich to afro-Kuba┼äczycy ÔÇô wielokrotnie m├│wili o byciu marginalizowanymi, mi─Ödzy innymi przy zatrudnieniu w bran┼╝y turystycznej, i o wykorzystywaniu rumby przez rz─ůd do cel├│w polityczno-wizerunkowych. Jest ona do dzisiaj postrzegana jako una cosa de negros (zaj─Öcie dla czarnych, a co za tym idzie, praktyka ludzi o niskiej kulturze ÔÇô gente de baja cultura), kojarzona z przesad─ů, wulgarno┼Ťci─ů i agresywno┼Ťci─ů. W┼éa┼Ťciwie nie by┼éo rozmowy (z ponad czterdziestu pog┼é─Öbionych wywiad├│w etnograficznych przeprowadzonych w trakcie pi─Öcioletniej obserwacji w terenie), kt├│ra nie dotyczy┼éa aspektu rasy i dyskryminacji na tle rasowym. Idealistyczny obraz tolerancyjnej Kuby jest atrakcyjny, ale niestety bardzo daleki od rzeczywisto┼Ťci i niesprawiedliwy w stosunku do os├│b dyskryminowanych.
Prawdziwa Kuba: kraj czaruj─ůcych, uwodzicielskich m─Ö┼╝czyzn
Wiele portali turystycznych wymienia Kub─Ö jako kraj przyjazny dla samotnych podr├│┼╝niczek. M─Ö┼╝czy┼║ni opisywani s─ů jako czaruj─ůcy i cho─ç piropos, czyli uliczne zaczepki, s─ů powszechne, to maj─ů nigdy nie przybiera─ç nachalnej, przemocowej formy. Pojawiaj─ů si─Ö nawet oferty wyjazd├│w po┼é─ůczonych z warsztatami, w kt├│rych kobiety poprzez taniec i uliczne interakcje z Kuba┼äczykami mog─ů na nowo odkry─ç sw─ů kobieco┼Ť─ç i atrakcyjno┼Ť─ç (na przyk┼éad warsztaty ÔÇ×The Power of SabrosuraÔÇŁ organizowane przez Chen Lizra, autork─Ö ksi─ů┼╝ek o Kubie, lifestyle coacherk─Ö i przewodniczk─Ö). R├│wnie┼╝ rz─ůd kuba┼äski cz─Östo podkre┼Ťla rol─Ö kobiet w rewolucji (co rzecz jasna nie przeszkadza┼éo temu, ┼╝eby zdominowany by┼é on przez m─Ö┼╝czyzn). Ich znaczenie zdaje si─Ö potwierdza─ç tak┼╝e liczba oficjalnie dzia┼éaj─ůcych stowarzysze┼ä kobiecych.
Wzgl─Ödne bezpiecze┼ästwo turystek i istnienie organizacji kobiecych nie neguj─ů jednak g┼é─Öboko zakorzenionego w spo┼éecze┼ästwie kuba┼äskim zjawiska machismo: latynoameryka┼äskiego kultu m─Ösko┼Ťci, w kt├│rym macho, samiec, ma sprawowa─ç w┼éadz─Ö nad kobiet─ů, kt├│rej miejsce jest w domu. Machismo pozostaje problemem po dzi┼Ť dzie┼ä. Bycie macho lub guapo potwierdza m─Ösko┼Ť─ç. Istnieje bardzo bogata literatura specjalistyczna na temat przemocy wobec kobiet na Kubie, szczeg├│lnie je┼Ťli chodzi o praktyki zwi─ůzane ze spo┼éeczn─ů kontrol─ů sfery prywatnej po 1959 roku (chodzi g┼é├│wnie o dzia┼éalno┼Ť─ç Comites de Defensa de la Revoluci├│n ÔÇô Komitet├│w Obrony Rewolucji, sprawuj─ůcych kontrol─Ö nad sprawami dzielnic b─ůd┼║ miast). Sfera prywatna pe┼éna jest przyt┼éaczaj─ůcych nier├│wno┼Ťci pomi─Ödzy m─Ö┼╝czyznami a kobietami. Wykazano, ┼╝e szczeg├│lnie w przypadkach przemocy domowej wobec kobiet cz┼éonkowie Komitet├│w nie czuj─ů si─Ö uprawnieni do interwencji. Lokalne powiedzenie entre marido y mujer nadie se debe meter (pomi─Ödzy m─Ö┼╝a a ┼╝on─Ö nikt nie powinien si─Ö wciska─ç) jest u┼╝ywane przez policjant├│w i przedstawicieli CDR w┼éa┼Ťnie po to, ┼╝eby nie musie─ç interweniowa─ç. Przypadki przemocy domowej s─ů zamykane w obr─Öbie gospodarstwa i traktowane jako osobisty problem poszczeg├│lnych kobiet, kt├│ry nie wynika z panuj─ůcych stosunk├│w spo┼éecznych.
Prawdziwa Kuba: szcz─Ö┼Ťliwe rodziny mieszkaj─ůce w wielopokoleniowych domach
W dzielnicy Habana Centro wed┼éug danych Oficina Nacional de Estadistica, czyli kuba┼äskiego odpowiednika G┼é├│wnego Urz─Ödu Statystycznego, g─Östo┼Ť─ç zaludnienia dochodzi do 40 tysi─Öcy os├│b na kilometr kwadratowy, w Habana Vieja ÔÇô do 20 tysi─Öcy. Dla por├│wnania w najg─Ö┼Ťciej zaludnionej dzielnicy Warszawy, czyli na Ochocie, na kilometr kwadratowy przypada mniej ni┼╝ 10 tysi─Öcy mieszka┼äc├│w. W latach 2011ÔÇô2014 prowadzi┼éem badania etnograficzne na temat casas particulares (kwater prywatnych wynajmowanych turystom przez Kuba┼äczyk├│w) i tworzonej wok├│┼é nich oddolnej infrastruktury opartej na sieciach spo┼éecznych. Wynika z nich, ┼╝e pobyt wielu pokole┼ä w┬ájednym gospodarstwie domowym cz─Östo generuje konflikty i ujawnia nier├│wne relacje: w obliczu braku mieszkania dzieci s─ů silnie uzale┼╝nione od rodzic├│w. Warto zastanowi─ç si─Ö nad tym, jak trudno ┼╝y─ç w domu, w kt├│rym mieszka tak wiele os├│b naraz i czasem nie ma nawet ┼Ťcian, kt├│re wydziela┼éyby pokoje i dawa┼éy prywatno┼Ť─ç.
G┼é├│d mieszka┼ä na Kubie jest ogromny, a fakt, ┼╝e wiele dom├│w jest wynajmowanych turystom, nie przybli┼╝a do rozwi─ůzania problemu. Wiele os├│b ┼╝yje w tak zwanych solares, czyli dawno porzuconych willach i kamienicach, z kt├│rych ka┼╝dy nowo przyby┼éy zabudowa┼é cz─Ö┼Ť─ç dla swojej rodziny. Hawana jest ponadto zamieszkana przez wielu wewn─Ötrznych migrant├│w ÔÇô jako ┼╝e na Kubie nie funkcjonuje swoboda poruszania si─Ö, a jej naruszenie wi─ů┼╝e si─Ö zar├│wno z sankcjami ekonomicznymi, jak i ryzykiem deportacji, wielu z nich podnajmuje pokoje u innych rodzin, zajmuje pustostany lub buduje domy z blachy b─ůd┼║ kamienia, kt├│re w kraju nazywane s─ů llega y pon (w dos┼éownym t┼éumaczeniu: ÔÇ×przyb─ůd┼║ i za┼é├│┼╝/zbudujÔÇŁ). Tacy migranci wykluczeni s─ů zar├│wno z dost─Öpu do oficjalnego zatrudnienia, jak i z kuba┼äskiego systemu benefit├│w, kt├│re by┼éyby dla nich dost─Öpne wy┼é─ůcznie w miejscu zameldowania. Musz─ů wi─Öc szuka─ç ┼║r├│d┼éa dochodu w szarej strefie, co wci─ů┼╝ jest dla nich bardziej op┼éacalne ni┼╝ pozostawanie w miejscu, z kt├│rego pochodz─ů.
Prawdziwa Kuba: spokojne ┼╝ycie bez internetu
W lecie tego roku byli┼Ťmy w ci─ůg┼éym kontakcie z Kuba┼äczykami, kt├│rzy pytali, co u nas s┼éycha─ç, lub prosili o przywiezienie konkretnych produkt├│w zza granicy. A to dlatego, ┼╝e ETECSA, czyli kuba┼äskie przedsi─Öbiorstwo telekomunikacyjne, testowa┼éa internet mobilny i Kuba┼äczycy cieszyli si─Ö kilkoma dniami darmowego dost─Öpu do sieci.
Ostatnie lata przynios┼éy du┼╝e zmiany, je┼Ťli chodzi o infrastruktur─Ö internetow─ů na Kubie. Najpierw powsta┼éy strefy wi-fi w parkach i na placach, a po wykupieniu karty ka┼╝dy m├│g┼é po┼é─ůczy─ç si─Ö z sieci─ů. Efekty przynosi te┼╝ partnerstwo publiczno-prywatne z Google i zobowi─ůzanie si─Ö firmy do powszechnego udost─Öpnienia internetu na wyspie. Z ka┼╝dym dniem dost─Öp do ┼Ťwiatowej sieci jest na Kubie ┼éatwiejszy. Wcze┼Ťniej tak┼╝e by┼é mo┼╝liwy, lecz bardzo drogi ÔÇô w ci─ůgu ostatnich czterech lat cena spad┼éa z o┼Ťmiu do jednego dolara za godzin─Ö.
Wielu turyst├│w idealizuje ten utrudniony dost─Öp do internetu, traktuj─ůc go jako dodatkow─ů atrakcj─Ö. Podkre┼Ťlaj─ů, jak Kuba pozwala im ÔÇ×wypocz─ů─çÔÇŁ od ┼Ťwiata, ┼╝y─ç tu i teraz, nie patrze─ç w ekran. Warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e m├│wimy o kraju, w kt├│rym zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç obywateli ma za granic─ů kogo┼Ť, kto przysy┼éa pieni─ůdze, co oznacza, ┼╝e rodziny s─ů rozcz┼éonkowane, podzielone. Jest to wi─Öc raczej dramat tego spo┼éecze┼ästwa ÔÇô krewni mog─ů kontaktowa─ç si─Ö wy┼é─ůcznie przez Messengera i inne media internetowe, podczas gdy mo┼╝liwo┼Ťci opuszczenia kraju s─ů bardzo ograniczone. Dlatego ÔÇ×┼╝ycie tu i terazÔÇŁ wcale nie by┼éo dla Kuba┼äczyk├│w sielank─ů.
Prawdziwa Kuba: waluta dla turystów, waluta dla Kubańczyków
Pytanie o to, czy p┼éacili┼Ťmy kuba┼äskimi pesos (CUP), jest do┼Ť─ç cz─Östo zadawane przez osoby, kt├│re chcia┼éyby wyjecha─ç na Kub─Ö lub kt├│re by┼éy tam przez jaki┼Ť czas. Od momentu otwarcia si─Ö kraju na turystyk─Ö w latach 90. na Kubie funkcjonowa┼é podw├│jny obieg waluty ÔÇô pocz─ůtkowo by┼éy to peso kuba┼äskie i dolar ameryka┼äski. ┼╗eby ograniczy─ç liczb─Ö dolar├│w w obiegu, rz─ůd wprowadzi┼é CUC ÔÇô czyli peso wymienialne, kt├│rego warto┼Ť─ç przeliczana jest na dolara. Dzia┼éania te mia┼éy chroni─ç Kuba┼äczyk├│w przed spadkiem ich si┼éy nabywczej w zwi─ůzku z pojawieniem si─Ö pieni─Ödzy od turyst├│w, jednak bardzo szybko zacz─Öto m├│wi─ç o tym, ┼╝e za dolary (lub CUC) da si─Ö kupi─ç wszystko, podczas gdy peso kuba┼äskie jest bezwarto┼Ťciowe. Cho─ç regulacje dotycz─ůce podw├│jnej waluty zmienia┼éy si─Ö na przestrzeni lat, to w ostatnim czasie w ramach wst─Öpu do jej ujednolicenia wprowadzono zasad─Ö, ┼╝e CUC i CUP (1 CUC = 25 CUP) s─ů ze sob─ů wymienne i akceptowane na terenie ca┼éego kraju jako wa┼╝ny ┼Ťrodek p┼éatno┼Ťci. Istotno┼Ť─ç tego rozr├│┼╝nienia podkre┼Ťlaj─ů tury┼Ťci, kt├│rzy w ten spos├│b chc─ů pokaza─ç swoj─ů dog┼é─Öbn─ů znajomo┼Ť─ç Kuby.
Podw├│jny obieg walutowy to tak┼╝e jeden z efekt├│w wp┼éywu turystyki na przemiany gospodarki kuba┼äskiej i ┼╝ycie codzienne Kuba┼äczyk├│w, kt├│ry przek┼éada si─Ö mi─Ödzy innymi na pog┼é─Öbiaj─ůce si─Ö r├│┼╝nice spo┼éeczne czy nier├│wnomierny dost─Öp do d├│br codziennego u┼╝ytku. To dost─Öp do pracy w turystyce, niezale┼╝nie od tego, czy zgodnej z prawem (praca w hotelach, restauracjach lub prowadzenie w┼éasnej dzia┼éalno┼Ťci), czy w ramach niesankcjonowanych przez pa┼ästwo form zatrudnienia (g┼é├│wnie ┼Ťwiadczenie us┼éug dla turyst├│w ÔÇô zaprowadzenie do wolnego domu, przew├│z i tak dalej), determinuje wzgl─Ödny dobrobyt. Wykszta┼écenie i praca w zawodach postrzeganych jako elitarne ÔÇô jak lekarz czy prawnik ÔÇô wi─ů┼╝─ů si─Ö z bardzo niskimi zarobkami, przez co wielu Kuba┼äczyk├│w porzuca te profesje w┼éa┼Ťnie na rzecz pracy w turystyce. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e poza turystyk─ů wi─Ökszo┼Ť─ç Kuba┼äczyk├│w zatrudniona jest w sektorze pa┼ästwowym, w kt├│rym pensje od wielu lat ulega┼éy niewielkim zmianom i wci─ů┼╝ pozostaj─ů na bardzo niskim poziomie. Wed┼éug danych Oficina Nacional de Estad├şstica ┼Ťrednia pensja w 2017 roku wynios┼éa 767 CUP (czyli oko┼éo 24 EUR). Dla por├│wnania: jest to dzienny koszt wynajmu pokoju ┼Ťredniej jako┼Ťci w Hawanie. Jak wykaza┼éy wywiady prowadzone z gospodarzami casas particulares, wielu z nich pracowa┼éo w zawodach wymagaj─ůcych wysokich kwalifikacji, kt├│re jednak porzucili, poniewa┼╝ nie zapewnia┼éy im ┼Ťrodk├│w do ┼╝ycia.
###
ÔÇ×Prawdziwej KubyÔÇŁ nie ma. Jest za to kraj tak skomplikowany, ┼╝e zawsze poznajemy i rozumiemy tylko jaki┼Ť jego wycinek. Pr├│by obalania mit├│w i odkrywania domniemanej ukrytej prawdy s─ů zrozumia┼ée, gdy w publicznym dyskursie wyspa jest prezentowana jako rejon atrakcyjny dzi─Öki swemu romantyzmowi i egzotyce (w tym te┼╝ pokazywanej w nader jaskrawy spos├│b biedzie), a ┼╝yj─ůcy na niej ludzie sprowadzani s─ů do roli element├│w krajobrazu. Podobne stereotypy dotycz─ů zreszt─ů wielu innych miejsc ch─Ötnie odwiedzanych przez turyst├│w. Warto jednak pami─Öta─ç o tym, ┼╝e to, co chcemy pokaza─ç, wa┼╝niejsze jest od budowania naszego wizerunku jako ekspert├│w od nieznanego oblicza wyspy.
###
Korzystali┼Ťmy mi─Ödzy innymi z nast─Öpuj─ůcych ┼║r├│de┼é:
Philip Brenner i in. (red.), ÔÇ×A contemporary Cuba reader: the revolution under Ra├║l CastroÔÇŁ, Lanham 2015.
Danielle Clealand, ÔÇ×When ideology clashes with reality: racial discrimination and black identity in contemporary CubaÔÇŁ, ÔÇ×Ethnic and Racial StudiesÔÇŁ 36 (2013), nr 10, s. 1619ÔÇô1636.
Yvonne Daniel, ÔÇ×Rumba: dance and social change in┬ácontemporary CubaÔÇŁ, Bloomington 1995.
Alejandro de la Fuente, ÔÇ×Recreating racism: race and discrimination in CubaÔÇÖs ┬źspecial period┬╗ÔÇŁ, ÔÇ×Socialism and DemocracyÔÇŁ 15 (2001), nr 1, s. 65ÔÇô91.
Silje Lundgren, ÔÇ×Heterosexual Havana: ideals and hierarchies of gender and sexuality in contemporary CubaÔÇŁ, Uppsala 2011.
L. Kaifa Roland, ÔÇ×Cuban color in tourism and la lucha: an ethnography of racial meaningsÔÇŁ, New York 2011.
***
Dobry tekst? Pom├│┼╝ nam pisa─ç wi─Öcej! Dzia┼éalno┼Ť─ç Kontaktu mo┼╝na wspiera─ç finansowo w┬áserwisie┬áPatronite.
Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.
***
Polecamy tak┼╝e:

Rewolucja i medycyna. Kuba┼äska dyplomacja medyczna

Domos┼éawski: Uczmy si─Ö od Ameryki ┼üaci┼äskiej

Nie zbawisz ┼Ťwiata podr├│┼╝─ů swoj─ů

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś