Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

7 dokument贸w, kt贸re warto zobaczy膰 na Docs Against Gravity

Od tego roku, w kt贸rym wielu widz贸w odpuszcza sobie wizyty w kinach, festiwal udost臋pnia filmy r贸wnie偶 w internecie. Oto subiektywny wyb贸r produkcji, na kt贸re szczeg贸lnie warto zwr贸ci膰 uwag臋.
7 dokument贸w, kt贸re warto zobaczy膰 na Docs Against Gravity

W dobie kryzysu nauki, medi贸w i relacji mi臋dzyludzkich, w czasach fake news贸w i wszechobecnych teorii spiskowych festiwal Millennium Docs Against Gravity to prawdziwy skarb. 殴r贸d艂o rzetelnej, pog艂臋bionej wiedzy o 艣wiecie, przekazywanej naocznie i niemal namacalnie, bo na przyk艂adzie anga偶uj膮cych ludzkich historii.

W tegorocznej edycji festiwalu najsilniej wybrzmia艂 g艂贸d rozmowy. To z niego wyrasta nagrodzony w konkursie polskim film Doroty Proby 鈥濵i臋dzy nami鈥 (鈥濨etween Us鈥) 鈥 kameralna i intymna pr贸ba konfrontacji trzech par, kt贸re decyduj膮 si臋 na szczere rozmowy przed kamer膮. Wyci膮gaj膮 karteczki i odpowiadaj膮 sobie na trudne pytania dotycz膮ce ich relacji, potrzeb oraz wyobra偶e艅 dotycz膮cych przysz艂o艣ci. I w stylu starej dobrej polskiej szko艂y dokumentu sk艂aniaj膮 do podobnych przemy艣le艅 widz贸w. Czu艂e kino o tym, jak wiele mo偶e zmieni膰 w ludziach i ich wzajemnych stosunkach powa偶na rozmowa, na kt贸r膮 w codziennym zabieganiu zazwyczaj brakuje czasu lub odwagi.

 

Do艣膰 ekscentryczn膮 potrzeb臋 rozmowy odkry艂a te偶 w sobie Barbora Kysilkova, bohaterka filmu 鈥濵alarka i z艂odziej鈥 w re偶yserii Benjamina Ree. Jej dwa cenne obrazy zostaj膮 skradzione przez tytu艂owego z艂odzieja, Karla-Bertila Nordlanda. Podczas procesu malarka nie mo偶e si臋 powstrzyma膰, by z nim nie porozmawia膰. Od niewinnej wymiany zda艅 zaczyna si臋 historia ich nietypowej przyja藕ni. Pocz膮tkowo nieufnej, motywowanej raczej ch臋ci膮 odzyskania 艂upu, ale p贸藕niej bliskiej i wzajemnie inspiruj膮cej. A do tego opowiedzianej w oryginalny spos贸b, kt贸ry pozwala miesza膰 perspektywy oraz wplata膰 retrospekcje i komentarze bohater贸w, aby g艂臋biej wnikn膮膰 w ich 艣wiaty. Frapuj膮ca forma idzie tu w parze z umiej臋tnie prowadzon膮 histori膮 dwojga pokr臋conych dusz. Unika przy tym ckliwo艣ci i pretensjonalno艣ci, mimo 偶e cz臋sto gra na czu艂ych strunach. Mo偶na wr臋cz poczu膰 si臋 swojsko, wchodz膮c do 偶ycia tych dwojga ekscentryk贸w. I chyba w tym oswojeniu niezwyk艂o艣ci oraz opowie艣ci o uzdrawiaj膮cej mocy przyja藕ni tkwi najwi臋ksza si艂a 鈥濵alarki i z艂odzieja鈥.

Tam, gdzie nie si臋gaj膮 media

Z potrzeby nie tyle rozmowy, ile opowiedzenia trudnego losu Syryjczyk贸w i upami臋tnienia heroizmu niekt贸rych z nich zrodzi艂 si臋 przejmuj膮cy film 鈥濪la Samy鈥 (鈥濬or Sama鈥) w re偶yserii Waad Al-Kateab i Edwarda Wattsa. Tragiczne sytuacje w szpitalu, codzienno艣膰 w obl臋偶onym mie艣cie i 偶ycie rodzinne autorki raz za razem wprawiaj膮 w os艂upienie. Nie chce si臋 wierzy膰, 偶e ludzie mog膮 偶y膰 w tak dramatycznych warunkach, w obliczu nieustaj膮cego zagro偶enia, gdy ich dzieci bawi膮 si臋 na ulicach, kt贸re kwarta艂 po kwartale zamieniaj膮 si臋 w gruzowiska. Tym bardziej nie chce si臋 wierzy膰, 偶e niekt贸rzy dobrowolnie wybieraj膮 taki los i wracaj膮 do piek艂a wojny, kt贸re uda艂o im si臋 ju偶 opu艣ci膰. Poruszaj膮ca, mocna opowie艣膰 o patriotyzmie i heroizmie. Pozycja obowi膮zkowa tak偶e dla tych, kt贸rych interesuje, z jakiego 艣wiata przybywaj膮 do Europy uchod藕cy i dlaczego to robi膮.

Pod ostrza艂em sw贸j film nakr臋ci艂a tak偶e Iryna Tsilyk. Akcja dokumentu 鈥瀂iemia jest niebieska jak pomara艅cza鈥 (鈥濼he Earth is Blue as an Orange鈥) rozgrywa si臋 jednak nie w Syrii, a w Ukrainie, a konkretnie w Donbasie. Anna 鈥 samotna matka 鈥 pr贸buje stworzy膰 w domu bezpieczn膮, pe艂n膮 偶ycia i nadziei przysta艅 dla czw贸rki swoich dzieci, mimo 偶e wok贸艂 je偶d偶膮 pojazdy opancerzone i s艂ycha膰 bombardowania. Dla rozkochanej w kinie rodziny wehiku艂em normalno艣ci okazuje si臋 艣wiat filmu. Poza ogl膮daniem decyduj膮 si臋 wi臋c jeden nakr臋ci膰, a inspiracji szukaj膮 w swoim codziennym, tak dalekim od normalno艣ci 偶yciu. I w艂a艣nie sztuka okazuje si臋 sposobem na wojenn膮 traum臋. Ucieczk膮 od rzeczywisto艣ci, z kt贸r膮 konfrontacja dla wielu okazuje si臋 zbyt trudna. A w艂a艣ciwie nie ucieczk膮, lecz pr贸b膮 zrozumienia i oswojenia przyt艂aczaj膮cej rzeczywisto艣ci. Oto przyk艂ad magicznej, uzdrawiaj膮cej mocy kina, o kt贸rej marzy wi臋kszo艣膰 filmowc贸w. Pozycja obowi膮zkowa zar贸wno dla mi艂o艣nik贸w X muzy, jak i dla tych zaanga偶owanych spo艂ecznie. Kino momentami brudne, momentami trudne, ale niebywale poruszaj膮ce.

Z dala od centrum

Gdzie艣 daleko, we wschodnim Nepalu, znajduje si臋 jedna z ostatnich 艣wi臋tych g贸r Szerp贸w, Kumbhakarna. Zosta艂a tak nazwana na cze艣膰 mitycznego giganta, kt贸ry przez p贸艂 roku spa艂, a potem w wielkim g艂odzie po偶era艂 wszystko, co stan臋艂o mu na drodze. Ochron膮 艣wi臋tego oblicza Kumbhakarny zajmuj膮 si臋 buddyjscy mnisi i Szerpowie z wioski u podn贸偶a g贸ry. W zachodnim 艣wiecie Khumbakarna znana jest jako Jannu i s艂ynie z niezdobytej wschodniej 艣ciany, jednego z najtrudniejszych wyzwa艅 we wsp贸艂czesnym alpinizmie.

W艂a艣nie pod ten niemal o艣miotysi臋czny szczyt uda艂a si臋 z kamer膮 Eliza Kubarska. Ale nie po to, by opowiada膰 o kolejnych dzielnych zdobywcach, kt贸rzy chc膮 pokona膰 legendarn膮 艣cian臋. W filmie 鈥炁歝iana cieni鈥 skupi艂a si臋 bowiem na tych, kt贸rzy pomagaj膮 im oraz wszystkim innym ekipom w Himalajach i Karakorum 鈥 na Szerpach. Z du偶ym wyczuciem pokaza艂a trzyosobow膮 rodzin臋, kt贸ra 偶yje w wiosce Kambachen (4 000 metr贸w n.p.m.). To tam wa偶膮 si臋 losy syna ubogiej familii. Ojciec od lat jest tragarzem i pomocnikiem wyczynowych wspinaczy. Nie sta艂 si臋 dzi臋ki temu na tyle bogaty, by m贸c pos艂a膰 syna na studia medyczne, o kt贸rych ch艂opiec marzy. Na wszelki wypadek zdradza mu wi臋c tajniki swojej profesji, cho膰 jednocze艣nie wychodzi z himalaistami w ryzykowne trasy, by zdoby膰 pieni膮dze na edukacj臋 syna.

Przez pryzmat historii ubogiej rodziny Eliza Kubarska przywraca 艣wiatu g贸r w艂a艣ciwe proporcje. Przypomina o tych, kt贸rych osi膮gni臋膰 nikt nie odnotowuje, a kt贸re niejednokrotnie s膮 wi臋ksze od dumnych i znacznie lepiej sytuowanych zdobywc贸w. A wszystko w mistycznym entourage鈥檜 wysokog贸rskich legend Szerp贸w, dla kt贸rych g贸ry s膮 czym艣 wi臋cej ni偶 tylko szczytami do zdobycia.

Na innym ko艅cu 艣wiata znalaz艂 si臋 z kamer膮 Maciej Cuske, kt贸ry 鈥濿ieloryba z Lorino鈥 (鈥濼he Whale From Lorino鈥) zrealizowa艂 w Czukocji. W tym regionie Syberii, gdzie mro藕na zima trwa dziesi臋膰 miesi臋cy, od wiek贸w 偶yje jedno z prastarych plemion, kt贸rego tradycja, kultura i 偶ycie w zgodzie z natur膮 zosta艂y brutalnie zburzone przez sowiecki re偶im. Po upadku ZSRR jego cz艂onkowie pr贸buj膮 przetrwa膰 鈥 porzuceni, pozbawieni m膮dro艣ci przodk贸w i nadziei na przysz艂o艣膰. Jednym z ostatnich 藕r贸de艂 偶ycia i tradycji Czukcz贸w s膮 polowania na wieloryby, kt贸rych los r贸wnie偶 jest niepewny.

鈥濿ieloryb z Lorino鈥 to nie tyle zbiorowy portret mieszka艅c贸w P贸艂wyspu Czukockiego, ile kontemplacja 偶ycia w miejscu zapomnianym przez ludzi i Boga. Powolny, obserwacyjny dokument o egzystencji w srogich warunkach z na po艂y imponuj膮cym, a na po艂y mistycznym rytua艂em po艂owu tytu艂owych waleni w tle. Film w pewnym stopniu etnograficzny, bo uwiecznia by膰 mo偶e ostatnie pokolenie Czukcz贸w, Eskimos贸w i Rosjan z dalekiego Lorino, kt贸re wci膮偶 wyp艂ywa w skromnych 艂upinkach w morze, by zapolowa膰 tam na gigantyczne ssaki. Ale te偶 humanistyczny, bo nie tylko portretuje ich zwyczaje, lecz tak偶e dotyka prawdy o tych ludziach i o ludzkiej egzystencji w szerszym wymiarze. Efektowne, ale nie efekciarskie kino, kt贸re na peryferiach 艣wiata rejestruje ludzkie 偶ycie, nie oceniaj膮c go.

Wycieczka na polskie osiedle

Zupe艂nie inn膮, bardzo polsk膮 histori臋 opowiadaj膮 natomiast tw贸rcy filmu 鈥濻kandal. Ewenement Molesty鈥. Re偶yser Bartosz Paduch pozwala widzom przenie艣膰 si臋 do lat 90., w kt贸rych rodzi艂 si臋 rodzimy, osiedlowy hip-hop. Kilku ch艂opak贸w z Ursynowa zafascynowanych MTV i rapem zza wielkiej wody zak艂ada sk艂ad Mistic Molesta, jako wyraz m艂odzie艅czego buntu przeciwko szarej rzeczywisto艣ci. Wtedy nie wiedz膮 jeszcze, 偶e ich tw贸rczo艣膰 odmieni polsk膮 scen臋 muzyczn膮, a oni sami stan膮 si臋 g艂osem m艂odego pokolenia.

Nie jest to jednak wy艂膮cznie historia p艂yty 鈥濻kandal鈥 i zespo艂u Molesta, lecz tak偶e opowie艣膰 o polskiej transformacji i rodz膮cym si臋 w latach 90. kapitalizmie. Ma艂a podr贸偶 w czasie do ery szerokich dres贸w, boombox贸w, kaset magnetofonowych i powszechnego niedostatku, kt贸rego w jakim艣 stopniu do艣wiadcza艂 ka偶dy. A tak偶e do czas贸w wielkich mo偶liwo艣ci, rodz膮cych si臋 fortun i pr臋偶nie rozwijaj膮cych si臋 karier. To w艂a艣nie z tego klimatu i z potrzeb tych niedostrzeganych przez spo艂ecze艅stwo m艂odych ludzi wyr贸s艂 polski hip-hop 鈥 muzyka zbuntowana i do b贸lu szczera. Jak to by艂o i jak g艂贸wni bohaterowie polskiej sceny hiphopowej oceniaj膮 jej pocz膮tki z perspektywy lat? O tym mi臋dzy innymi opowiada 鈥濻kandal. Ewenement Molesty鈥.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij