Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

64. Berlinale: W stron─Ö dokumentu

Najlepszym przyk┼éadem jest cykl ÔÇ×Cathedrals of CultureÔÇŁ, sze┼Ť─ç kr├│tkich dokument├│w dotycz─ůcych wzajemnych zale┼╝no┼Ťci kultury i architektury. Arty┼Ťci zaj─Öli si─Ö m.in. Centre Pompidou i petersbursk─ů bibliotek─ů.

Podczas Berlinale uwaga medi├│w skupia si─Ö przede wszystkim na najbardziej presti┼╝owym konkursie g┼é├│wnym, ale w innych sekcjach te┼╝ mo┼╝na trafi─ç na znakomite filmy. Na wyr├│┼╝nienie zas┼éuguj─ů przede wszystkim dokumenty ÔÇô zar├│wno utalentowanych debiutant├│w, jak i cenionych na ┼Ťwiecie tw├│rc├│w o imponuj─ůcym dorobku.
 
Najlepszym przyk┼éadem jest zaprezentowany w sekcji Berlinale Special ÔÇ×Cathedrals of CultureÔÇŁ wed┼éug pomys┼éu Wima Wendersa ÔÇô niespe┼éna trzygodzinny blok szcz─Ö┼Ťciu kr├│tkich dokument├│w dotycz─ůcych wzajemnych zale┼╝no┼Ťci kultury i architektury. Niemiecki re┼╝yser nakr─Öci┼é pierwsz─ů cz─Ö┼Ť─ç po┼Ťwi─Öcon─ů berli┼äskiej filharmonii. Modernistyczny budynek wzniesiony wed┼éug projektu Hansa Scharouna w latach 1960ÔÇô1963 po dzi┼Ť dzie┼ä inspiruje wielu architekt├│w. Scharoun, niemiecki przedstawiciel tzw. architektury organicznej, jako pierwszy ustawi┼é orkiestr─Ö nie naprzeciw publiczno┼Ťci, lecz w centrum sali koncertowej. W zaprojektowanym na planie przecinaj─ůcych si─Ö pentagram├│w wn─Ötrzu ka┼╝dy z widz├│w mo┼╝e nie tylko obserwowa─ç muzyk├│w, lecz tak┼╝e ca┼é─ů widowni─Ö. Konstrukcja gmachu to metafora spo┼éecze┼ästwa otwartego, a opowie┼Ť─ç o w┼éasnej historii (z murem berli┼äskim i innymi, pobliskimi budynkami w tle) oraz koncepcjach, kt├│re wp┼éyn─Ö┼éy na tak─ů, a nie inn─ů bry┼é─Ö budynku i aran┼╝acj─Ö jego wn─Ötrza, snuje sama filharmonia. Pomys┼é Wendersa polega bowiem na pr├│bie wyobra┼╝enia sobie, co powiedzia┼éyby nam niekt├│re gmachy, gdyby umia┼éy m├│wi─ç. Tw├│rca wpad┼é na niego po nakr─Öceniu na Mi─Ödzynarodowe Biennale Architektury w Wenecji 12-minutowego filmu ÔÇ×If Buildings Could TalkÔÇŁ. Do wsp├│┼épracy zaprosi┼é Michaela Glawoggera, Michaela Madsena, Roberta Redforda, Margreth Olin oraz Karima A├»nouza.
 
Glawogger przyjrza┼é si─Ö bibliotece miejskiej w Petersburgu (czyli rosyjskiej bibliotece narodowej), a osi─ů opowie┼Ťci uczyni┼é up┼éyw czasu oraz pot─Ög─Ö my┼Ťli i literatury, kt├│re czu─ç wewn─ůtrz zabytkowego gmachu przy Newskim Prospekcie. Cytaty z klasyk├│w rosyjskiej literatury (m.in. Dostojewski, Bunin, Gogol) sk┼éadaj─ů si─Ö na histori─Ö ludzkich zmaga┼ä z up┼éywem czasu i pr├│b zrozumienia sensu egzystencji, a tak┼╝e eksponuj─ů istotn─ů rol─Ö, kt├│r─ů biblioteka odgrywa w kulturze. Natomiast nostalgiczne zdj─Öcia, niespiesznie oprowadzaj─ůce widza po zawi┼éych korytarzach XVIII-wiecznego budynku, dope┼éniaj─ů sens s┼é├│w i sk┼éaniaj─ů do refleksji nad natur─ů czasu, kt├│r─ů w duchu Augusty┼äskim snuje sama biblioteka. Wspomniane zdj─Öcia s─ů przy tym na tyle plastyczne, ┼╝e mo┼╝na niemal poczu─ç zapach starych ksi─ů┼╝ek, a zastosowana w ca┼éym projekcie Wendersa technologia 3D podczas seansu zach─Öca do si─Ögania po opas┼ée, zabytkowe woluminy stoj─ůce na p├│┼ékach.
 

Michael Madsen ujawni┼é nieco architektonicznych szczeg├│┼é├│w (oraz stoj─ůcych z nimi idei) norweskiego wi─Özienia Halden, a tak┼╝e sportretowa┼é fragmenty codzienno┼Ťci osadzonych. Patronem swojej narracji uczyni┼é za┼Ť Michela Foucaulta, kt├│rego cytat z ÔÇ×Nadzorowa─ç i kara─çÔÇŁ rozpoczyna projekcj─Ö. Margreth Olin zajrza┼éa do wn─Ötrza futurystycznej opery w Oslo i w intryguj─ůcy, poetycki spos├│b pokaza┼éa, jak ten charakterystyczny gmach wchodzi z interakcje w otoczeniem, a zarazem t─Ötni wewn─Ötrznym ┼╝yciem; i jak to ┼╝ycie wchodzi w symbioz─Ö ze sztuk─ů. Karim A├»nouz sportretowa┼é natomiast paryskie Centrum Pompidou, kt├│re opisuje samo siebie jako nowoczesn─ů fabryk─Ö lub maszyn─Ö kultury, wci┼Ťni─Öt─ů mi─Ödzy zabytkowe budynki i leciwe ulice francuskiej stolicy. Najciekawsze okaza┼éo si─Ö spojrzenie Roberta Redforda, kt├│ry skupi┼é uwag─Ö na kalifornijskim Salk Institute ÔÇô zaprojektowanym przez Louisa Kahna miejscu pracy wybitnych naukowc├│w (g┼é├│wnie biolog├│w, chemik├│w i fizyk├│w). Kluczowe dla rozwoju nauki efekty ich pracy architekt postanowi┼é odzwierciedli─ç w bryle budynku, kt├│ra mia┼éa inspirowa─ç ┼Ťwiat architektury w podobny spos├│b, jak odkrycia pracuj─ůcych w nim badaczy inspiruj─ů ┼Ťwiat nauki i medycyny. Stworzy┼é gmach wzorowany na ludzkim uk┼éadzie nerwowym, wkomponowany w ┼Ťrodowisko naturalne. A ogniwem ┼é─ůcz─ůcym cz┼éowieka z natur─ů uczyni┼é wod─Ö. Redford odszed┼é nieznacznie od koncepcji zaproponowanej przed Wendersa, dzi─Öki czemu wyre┼╝yserowana przez niego cz─Ö┼Ť─ç zyska┼éa na dynamice oraz realizmie. Bez opor├│w czerpa┼é te┼╝ ze zdj─Ö─ç archiwalnych, prezentuj─ůcych s┼éynnego Louisa Kahna zmar┼éego w 1974 roku. Rzecz d┼éuga i momentami nazbyt edukacyjna, ale jednocze┼Ťnie intryguj─ůca i warta zobaczenia. Zw┼éaszcza w kinie i technologii 3D ÔÇô bo w jaki spos├│b mo┼╝na lepiej opowiada─ç o przestrzeni?
 
Do typowych, a przy tym udanych ameryka┼äskich dokument├│w z intryguj─ůcym bohaterem na pierwszym planie nale┼╝y zaliczy─ç ÔÇ×Finding Vivian MaierÔÇŁ w re┼╝yserii Johna Maloofa i Charliego Siskela oraz ÔÇ×The DogÔÇŁ Franka Keraudrena i Allison Berg. Pierwszy przybli┼╝a histori─Ö tytu┼éowej fotograf, kt├│ra portretowa┼éa ┼╝ycie mieszka┼äc├│w Chicago, a p├│┼║niej tak┼╝e robi┼éa zdj─Öcia podczas swoich podr├│┼╝y po ┼Ťwiecie. Odesz┼éa w roku 2009 w wieku 83 lat, a jej tw├│rczo┼Ť─ç by┼éa w├│wczas nikomu nieznana. Pud┼éa z negatywami odkry┼é przypadkiem John Maloof. Opublikowa┼é cz─Ö┼Ť─ç zdj─Ö─ç w internecie, gdzie b┼éyskawicznie zyska┼éy ogromn─ů popularno┼Ť─ç. By┼é to pierwszy kamie┼ä, kt├│ry poruszy┼é lawin─Ö. Ujmuj─ůce fotografie oraz niezwyk┼éa historia odkrycia tw├│rczo┼Ťci tajemniczej Vivian Maier obieg┼éy ┼Ťwiat i zachwyci┼éy miliony. Jej ogromny dorobek wci─ů┼╝ nie zosta┼é w ca┼éo┼Ťci odkryty (przeskanowano dotychczas 80 tysi─Öcy z oko┼éo 100-150 tysi─Öcy negatyw├│w), a film skupia si─Ö nie tyle na jego prezentacji, ile na tym, jak zosta┼é odnaleziony oraz na dociekaniu motywacji g┼é├│wnej bohaterki ÔÇô ekscentryczki, osoby dbaj─ůcej o w┼éasn─ů prywatno┼Ť─ç, kobiety niezale┼╝nej, a przy tym ┼Ťwiadomej i zaanga┼╝owanej spo┼éecznie oraz politycznie. ÔÇ×Finding Vivian MaierÔÇŁ powtarza schemat ÔÇ×Sugar ManaÔÇŁ Malika Bendjelloula ÔÇô odkrywa dla ┼Ťwiata intryguj─ůc─ů bohaterk─Ö, prezentuje jej tw├│rczo┼Ť─ç i nie pozwala oderwa─ç wzroku od ekranu. A po projekcji nie daje o sobie ┼éatwo zapomnie─ç i sk┼éania do poszukiwania zdj─Ö─ç Vivian Maier, kt├│re niew─ůtpliwie s─ů dzie┼éami sztuki.
 
ÔÇ×The DogÔÇŁ to natomiast pozycja obowi─ůzkowa dla fan├│w ÔÇ×Pieskiego popo┼éudniaÔÇŁ Sidneya Lumeta. Film opowiada o ┼╝yciu Johna Wojtowicza, w kt├│rego w hollywoodzkiej produkcji wcieli┼é si─Ö Al Pacino. A dla tych, kt├│rzy nie widzieli lub nie pami─Ötaj─ů: idzie o s┼éynny napad na bank, podczas kt├│rego osaczony w┼éamywacz za┼╝─ůda┼é operacji zmiany p┼éci dla swojego partnera, w zamian za zwolnienie zak┼éadnik├│w. Dokument Franka Keraudrena i Allison Berg traktuje ├│w s┼éynny napad na bank jedynie jako pretekst, by przybli┼╝y─ç histori─Ö samego Wojtowicza ÔÇô uzale┼╝nionego od seksu najpierw hetero-, a nast─Öpnie homoseksualisty i aktywisty na rzecz ruchu LGBT. Bohatera ┼╝ywio┼éowego, pewnego siebie, bezkompromisowego oraz o wielkim poczuciu humoru i radosnego, mimo ┼╝e podczas d┼éugiej realizacji filmu stopniowo traci na wadze, poniewa┼╝ nowotw├│r wysysa z niego ┼╝ycie. ÔÇ×The DogÔÇŁ to dzie┼éo warto┼Ťciowe na wielu poziomach ÔÇô cenne z historycznego punktu widzenia, interesuj─ůce spo┼éecznie, sprawnie zrealizowane, poruszaj─ůce na p┼éaszczy┼║nie rodzinnej, a przede wszystkim poci─ůgaj─ůce ze wzgl─Ödu na s┼éodko-gorzk─ů opowie┼Ť─ç g┼é├│wnego bohatera, kt├│ry, mimo radykalnych pogl─ůd├│w, zjedna sobie ka┼╝dego widza i sk┼éoni do przemy┼Ťle┼ä nad w┼éasnym ┼╝yciem.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś