fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

64. Berlinale: Kino z ka偶dego zak膮tka 艣wiata


Wed艂ug 鈥濻艂ownika wyraz贸w obcych鈥 W艂adys艂awa Kopali艅skiego festiwal to: 鈥瀘kresowa uroczysto艣膰, z艂o偶ona z imprez (cz臋sto tak偶e konkurs贸w) artystycznych oraz spotka艅, umo偶liwiaj膮cych przyby艂ym z r贸偶nych stron uczestnikom nawi膮zanie kontakt贸w kulturalnych鈥. Berlinale to kwintesencja festiwalu.
 
Rokrocznie zar贸wno w berli艅skich sekcjach konkursowych, jak i pozakonkursowych prezentowane s膮 filmy tw贸rc贸w z ca艂ego 艣wiata. Nie inaczej by艂o tym razem. Wystarczy sprawdzi膰, gdzie zosta艂y wyprodukowane dzie艂a, kt贸re wyr贸偶niono. W konkursie g艂贸wnym najwa偶niejsze nagrody otrzyma艂y filmy z Chin i Hongkongu (鈥濨lack Coal, Thin Ice鈥), Wielkiej Brytanii i Niemiec (鈥濼he Grand Budapest Hotel鈥) oraz Stan贸w Zjednoczonych (鈥濨oyhood鈥); za najlepszy debiut uznano za艣 pokazywany w Panoramie film meksyka艅ski (鈥濭眉eros鈥), a presti偶ow膮 nagrod臋 publiczno艣ci w tej sekcji zdoby艂a produkcja etiopska (鈥濪ifret鈥). Spo艣r贸d zaprezentowanych film贸w dokumentalnych publiczno艣ci najbardziej przypad艂 do gustu szwajcarski 鈥濪er Kreis鈥 (鈥濼he Circle鈥), a w sekcji Generation g艂贸wne wyr贸偶nienia przypad艂y w udziale indyjskiemu 鈥濳illa鈥 (鈥濼he Fort鈥) oraz australijskiemu 鈥52 Tuesdays鈥. W niekonkursowej sekcji Forum jury ekumeniczne wyr贸偶ni艂o natomiast grecko-niemiecki film 鈥濻to spiti鈥 (鈥濧t Home鈥), a dziennikarze docenili japo艅sk膮 鈥濬orm臋鈥.
 
Za r贸偶norodno艣ci膮 geograficzn膮 idzie zr贸偶nicowanie ekonomiczne, tematyczne i formalne. W ci膮gu dziesi臋ciu dni w niemieckiej stolicy (tak偶e zr贸偶nicowanej 鈥 ekonomicznie, etnicznie, spo艂ecznie i 艣wiatopogl膮dowo) mo偶na obejrze膰 wysokobud偶etowe produkcje w gwiazdorskiej obsadzie (鈥濼he Monuments Men鈥 czy wspomniany ju偶 鈥濼he Grand Budapest Hotel鈥), kino 艣rodka (g艂贸wnie w Panoramie oraz konkursie g艂贸wnym) oraz filmy niezale偶ne, cz臋sto eksperymentalne (zwykle w sekcji Forum). Dzie艂a zaanga偶owane politycznie (鈥濧nother World鈥 鈥 dokument na temat serii demonstracji, kt贸re przyj臋艂o si臋 okre艣la膰 mianem ruchu Occupy Wall Street), reinterpretuj膮ce histori臋 (鈥濩oncerning Violence鈥 dotykaj膮cy historii kolonializmu), prze艂amuj膮ce spo艂eczne lub seksualne tabu (鈥濬ucking different XXY鈥 鈥 seria kr贸tkich film贸w dotycz膮cych nietypowych zwyczaj贸w seksualnych, kt贸re wykraczaj膮 poza spo艂eczne normy), ale te偶 powa偶ne dramaty (鈥濲ack鈥) czy filmy przewrotnie pytaj膮ce o sens wiary (鈥濻tations of the Cross鈥). Nie brakuje r贸wnie偶 sprawnie zrealizowanego kina gatunkowego (鈥’71鈥) czy rozrywkowego (鈥濱n Order of Disappearance鈥) oraz typowego dla festiwali zderzenia uznanych mistrz贸w ze zdolnymi debiutantami oraz prekursorami. Zr贸偶nicowany jest tak偶e poziom film贸w prezentowanych podczas Berlinale 鈥 i w艂a艣nie ten aspekt festiwalu wymaga od widz贸w oraz krytyk贸w najwi臋cej cierpliwo艣ci oraz wyrozumia艂o艣ci.
 

Black Coal, Thin Ice - re偶. Bai Ri Yan Huo

Konkurs g艂贸wny: Azja i reszta 艣wiata
 
Wydawa膰 by si臋 mog艂o, 偶e w najbardziej presti偶owym konkursie g艂贸wnym jednego z trzech najwi臋kszych, obok Cannes i Wenecji, europejskich festiwali powinny by膰 prezentowane przede wszystkim filmy dobre i bardzo dobre. Wizyta w Berlinie pozwala jednak nie tyle zapozna膰 si臋 z tym, co obecnie najlepsze w filmowym 艣wiecie, ile zorientowa膰 si臋 w kondycji wsp贸艂czesnego kina. By trafi膰 na dzie艂o wybitne, zazwyczaj trzeba wcze艣niej obejrze膰 wiele film贸w niedopracowanych, z mniejszymi lub wi臋kszymi brakami, a czasem wr臋cz dramatycznie z艂ych. Zalet膮 przedzierania si臋 przez kinow膮 艣rednic臋 jest jednak jej r贸偶norodno艣膰. Mimo 偶e trudno uzna膰 Berlinale za filmow膮 uczt臋 (bo w przypadku wielu film贸w 艂atwo o niestrawno艣膰), to ogromny zasi臋g festiwalu pozwala zorientowa膰 si臋 w dominuj膮cych tendencjach oraz kondycji kinematografii z najr贸偶niejszych zak膮tk贸w 艣wiata 鈥 zar贸wno czo艂owych rynk贸w, jak i tych 艣rednich, a nawet dopiero wschodz膮cych.
 
Selekcjonerzy konkursu g艂贸wnego zasugerowali dwa kierunki 鈥 najwi臋cej by艂o produkcji i koprodukcji niemieckich, a drug膮 w kolejno艣ci si艂膮 festiwalu mia艂o si臋 sta膰 kino azjatyckie. Jedn膮 z tych sugestii chwyci艂o mi臋dzynarodowe jury w sk艂adzie: Barbara Broccoli (USA), Trine Dyrholm (Dania), Mitra Farahani (Iran), Greta Gerwig (USA), Michel Gondry (Francja), Tony Leung (Chiny), Christoph Waltz (Austria) i przewodnicz膮cy 鈥 James Schamus (USA). Na pierwszy plan wysuwa si臋 oczywi艣cie chi艅sko-hongko艅ski zdobywca Z艂otego Nied藕wiedzia, 鈥濨lack Coal, Thin Ice鈥 (鈥濨ai Ri Yan Huo鈥) w re偶yserii Diao Yinana, w kt贸rym wyst膮pi艂 r贸wnie偶 uhonorowany nagrod膮 dla najlepszego aktora Liao Fan. Jury wyr贸偶ni艂o jednak jeszcze dwa azjatyckie filmy: japo艅ski 鈥濼he Little House鈥 (鈥濩hiisai Ouchi鈥) oraz chi艅sko-francuski 鈥濨lind Massage鈥 (鈥濼ui Na鈥). Wyst臋puj膮ca w pierwszym z nich Haru Kuroki wyjecha艂a z Berlina z nagrod膮 dla najlepszej aktorki, natomiast autor zdj臋膰 do drugiego z wymienionych film贸w otrzyma艂 Srebrnego Nied藕wiedzia za szczeg贸lny wk艂ad artystyczny.
 
Niemiecki honor uratowa艂 nagrodzony za scenariusz 鈥濻tations of the Cross鈥 (鈥濳reuzweg鈥), przez krytyk贸w typowany na jednego z faworyt贸w konkursu g艂贸wnego, obok najbardziej chwalonego ameryka艅skiego 鈥濨oyhood鈥 Richarda Linklatera, kt贸ry w Berlinie nagrodzono jednie za re偶yseri臋, chocia偶 nale偶a艂a mu si臋 r贸wnie偶 nagroda dla filmu otwieraj膮cego nowe perspektywy artystyczne. Niespe艂na trzygodzinna opowie艣膰 o dojrzewaniu powstawa艂a 11 lat, dzi臋ki czemu tw贸rca uchwyci艂 zmiany zachodz膮ce w bohaterach (i wcielaj膮cych si臋 z nich aktorach), co by艂o zabiegiem dalekim od typowo艣ci. Ale znaj膮c umi艂owanie re偶ysera do eksperymentowania z czasem i realizowania serii, za 11 lat mo偶na spodziewa膰 si臋 kolejnej cz臋艣ci. By膰 mo偶e wtedy Berlin doceni Amerykanina.
 
Wspomnian膮 nagrod臋 dla filmu otwieraj膮cego nowe artystyczne perspektywy otrzyma艂 natomiast 鈥濴ife of Riley鈥 (鈥濧imer, boire et chanter鈥) zas艂u偶onego dla 艣wiatowej kinematografii Alaina Resnais, co wzbudzi艂o wiele kontrowersji. Znany cho膰by z tak wybitnych dzie艂 jak 鈥濰iroszima, moja mi艂o艣膰鈥 czy 鈥瀂esz艂ego roku w Marienbadzie鈥 tw贸rca nakr臋ci艂 film pretensjonalny, sztuczny, b艂ahy i teatralny w z艂ym tego s艂owa znaczeniu. Dziwi zar贸wno nieporadno艣膰 do艣wiadczonego re偶ysera, jak i brak wyczucia jury. Drug膮 kontrowersyjn膮 鈥 w moim odczuciu 鈥 decyzj膮 by艂o przyznanie najwa偶niejszej po Z艂otym Nied藕wiedziu nagrody filmowi Wesa Andersona. Bujna wyobra藕nia tw贸rcy, konsekwencja w budowaniu niepowtarzalnych 艣wiat贸w i gwiazdorska obsada niew膮tpliwie przemawiaj膮 na korzy艣膰 鈥濼he Grand Budapest Hotelu鈥. Nie zmienia to jednak faktu, 偶e za spraw膮 Srebrnego Nied藕wiedzia wyniesiono kino komercyjne ponad ambitniejsze 鈥濨oyhood鈥, 鈥濻tations of the Cross鈥 czy zupe艂nie niedocenione, a r贸wnie偶 warto艣ciowe 鈥’71鈥, 鈥濧loft鈥 czy 鈥濲acka鈥. Szkoda, bo niekt贸re z tych film贸w mia艂y do powiedzenia co艣 nowego, podczas gdy 鈥濼he Grand Budapest Hotel鈥 to stary, doskonale znany, aczkolwiek 鈥 trzeba przyzna膰 鈥 dobry i solidny (chocia偶 wci膮偶 bardziej rozrywkowy ni偶 ambitny) Wes Anderson.
 

Difret - re偶. Zeresenay Berhane Mehari

Bogactwo Berlinale
 
Wielk膮 zalet膮 Berlinale jest mnogo艣膰 sekcji, w kt贸rych prezentowanych jest wiele film贸w, dzi臋ki czemu mo偶na przez dziesi臋膰 dni omija膰 presti偶owy konkurs g艂贸wny szerokim 艂ukiem, a mimo to wyjecha膰 z festiwalu usatysfakcjonowanym, bo 鈥 wbrew pozorom 鈥 najlepsze filmy cz臋sto kryj膮 si臋 w innych sekcjach. Co najmniej godny uwagi by艂 zaprezentowany w Panoramie Dokumentu film Johna Maloofa i Charliego Siskela 鈥濬inding Vivian Maier鈥, przybli偶aj膮cy interesuj膮c膮 histori臋 oraz ujmuj膮c膮 tw贸rczo艣膰 ekscentrycznej i tajemniczej fotograf. Ciekawych i sprawnie zrealizowanych dokument贸w mo偶na jednak by艂o obejrze膰 podczas Berlinale znacznie wi臋cej. 鈥濼he Dog鈥 w re偶yserii Franka Keraudrena oraz Allison Berg przedstawia bohatera, kt贸ry zainspirowa艂 Franka Piersona i Sidneya Lumeta do nakr臋cenia 鈥濸ieskiego popo艂udnia鈥. A posta膰 to naprawd臋 barwna 鈥 zabawna, a zarazem tragiczna. Wa偶ne miejsce w berli艅skim programie zajmuj膮 r贸wnie偶 dokumenty zaanga偶owane, jak traktuj膮cy o somalijskich piratach 鈥濴ast Hijack鈥 Tommy鈥檈go Pallotty i Femke Wolting czy dotykaj膮cy problemu kolonializmu 鈥濩oncerning Violence鈥 G枚rana Hugo Olssona. Jednak najciekawszy w Panoramie Dokumentu by艂 moim zdaniem ujmuj膮cy atmosfer膮 w艂oskiej winiarni, pogodnym poczuciem humoru, a zarazem interesuj膮cy formalnie oraz podejmuj膮cy istotne dla ka偶dego cz艂owieka kwestie 偶ywieniowe film 鈥濶atural Resistance鈥 w re偶yserii Jonathana Nossitera. Bezsprzecznie najlepszym dokumentem by艂 natomiast zaprezentowany w sekcji Berlinale Specials w technologii 3D 鈥濩athedrals of Culture鈥 鈥 sze艣ciocz臋艣ciowe dzie艂o skupiaj膮ce si臋 na sze艣ciu budynkach interesuj膮cych z punktu widzenia architektury, a zarazem wa偶nych dla kultury. Film trwa niemal trzy godziny i ogl膮dany za jednym zamachem mo偶e okaza膰 si臋 nu偶膮cy oraz prze艂adowany informacjami, lecz ka偶da z cz臋艣ci to ma艂e dzie艂o sztuki. A po艂膮czone stanowi膮 ca艂o艣膰 zbudowan膮 na interesuj膮cym koncepcie, mistrzowsk膮 formalnie oraz pobudzaj膮c膮 intelektualnie.
 

Blind - re偶. Eskil Vogt

Na przyzwoitym poziomie sta艂y r贸wnie偶 niekt贸re filmy z Panoramy, jak nieco mroczny i tajemniczy 鈥濨lind鈥 Eskila Vogta czy wyr贸偶niony Teddy Award 鈥濼he Way He Looks鈥 Daniela Ribeiro 鈥 ciep艂a historia niewidomego nastolatka zakochanego w koledze z klasy. Nagrod臋 publiczno艣ci zdoby艂 za艣 doceniony wcze艣niej tym samym laurem w Sundance 鈥濪ifret鈥 Zeresenaya Berhane Mehariego, opowiadaj膮cy o ra偶膮cej niesprawiedliwo艣ci etiopskiego prawa oraz okrutnym zwyczaju porywania i gwa艂cenia m艂odych dziewcz膮t, kt贸re pragnie si臋 wzi膮膰 za 偶ony. W sekcji Forum zaprezentowano m.in. 鈥濫verything That Rises Must Converge鈥 w re偶yserii Omera Fasta 鈥 dokumentalno-fabularn膮 hybryd臋 o ludziach trudni膮cych si臋 kr臋ceniem film贸w pornograficznych. W rolach g艂贸wnych wyst膮pili prawdziwi wsp贸艂tw贸rcy pornobiznesu, a poza interesuj膮cym tematem, film jest r贸wnie偶 ciekawy formalnie. Pr贸buje 艂膮czy膰 r贸偶ne punkty widzenia, by przedstawi膰 typowy dzie艅 aktora porno, o ile w jego przypadku co艣 w og贸le mo偶na uzna膰 za typowe.
 
Bogactwo Berlinale polega w艂a艣nie na tym, 偶e mimo wielu kiepskich film贸w i powod贸w do utyskiwa艅, ka偶dy znajdzie tu co艣 dla siebie. Dla jednych najwa偶niejszy b臋dzie szczeg贸艂owo omawiany przez krytyk贸w konkurs g艂贸wny, a inni powiedz膮, 偶e najbardziej warto艣ciowe filmy mo偶na zobaczy膰 w Panoramie. M艂odzie偶 mo偶e zainteresowa膰 si臋 sekcj膮 Generation, a wielbiciele eksperyment贸w, kina niezale偶nego i odkrywania nowych trend贸w z pewno艣ci膮 odkryj膮 co艣 ciekawego w Forum. Dla koneser贸w przygotowano retrospektywy (m. in. niemych film贸w z muzyk膮 na 偶ywo) oraz pokazy specjalne (cho膰by najnowszy, nieuko艅czony jeszcze film Martina Scorsese). A mi najbardziej do gustu przypad艂y berli艅skie dokumenty. Mo偶e niewiele by艂o w艣r贸d nich film贸w wybitnych czy chocia偶 bardzo dobrych, ale te偶 najmniej by艂o wpadek. Je偶eli Berlinale mo偶e s艂u偶y膰 za probierz kondycji 艣wiatowej kinematografii, to z kondycji kina dokumentalnego jestem umiarkowanie zadowolony.
 
Je艣li nie chc膮 Pa艅stwo przegapi膰 kolejnych wyda艅 naszego tygodnika, zach臋camy do zapisania si臋 do naszego newslettera.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij