Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

64. Berlinale: Kino z ka┼╝dego zak─ůtka ┼Ťwiata


Wed┼éug ÔÇ×S┼éownika wyraz├│w obcychÔÇŁ W┼éadys┼éawa Kopali┼äskiego festiwal to: ÔÇ×okresowa uroczysto┼Ť─ç, z┼éo┼╝ona z imprez (cz─Östo tak┼╝e konkurs├│w) artystycznych oraz spotka┼ä, umo┼╝liwiaj─ůcych przyby┼éym z r├│┼╝nych stron uczestnikom nawi─ůzanie kontakt├│w kulturalnychÔÇŁ. Berlinale to kwintesencja festiwalu.
 
Rokrocznie zar├│wno w berli┼äskich sekcjach konkursowych, jak i pozakonkursowych prezentowane s─ů filmy tw├│rc├│w z ca┼éego ┼Ťwiata. Nie inaczej by┼éo tym razem. Wystarczy sprawdzi─ç, gdzie zosta┼éy wyprodukowane dzie┼éa, kt├│re wyr├│┼╝niono. W konkursie g┼é├│wnym najwa┼╝niejsze nagrody otrzyma┼éy filmy z Chin i Hongkongu (ÔÇ×Black Coal, Thin IceÔÇŁ), Wielkiej Brytanii i Niemiec (ÔÇ×The Grand Budapest HotelÔÇŁ) oraz Stan├│w Zjednoczonych (ÔÇ×BoyhoodÔÇŁ); za najlepszy debiut uznano za┼Ť pokazywany w Panoramie film meksyka┼äski (ÔÇ×G├╝erosÔÇŁ), a presti┼╝ow─ů nagrod─Ö publiczno┼Ťci w tej sekcji zdoby┼éa produkcja etiopska (ÔÇ×DifretÔÇŁ). Spo┼Ťr├│d zaprezentowanych film├│w dokumentalnych publiczno┼Ťci najbardziej przypad┼é do gustu szwajcarski ÔÇ×Der KreisÔÇŁ (ÔÇ×The CircleÔÇŁ), a w sekcji Generation g┼é├│wne wyr├│┼╝nienia przypad┼éy w udziale indyjskiemu ÔÇ×KillaÔÇŁ (ÔÇ×The FortÔÇŁ) oraz australijskiemu ÔÇ×52 TuesdaysÔÇŁ. W niekonkursowej sekcji Forum jury ekumeniczne wyr├│┼╝ni┼éo natomiast grecko-niemiecki film ÔÇ×Sto spitiÔÇŁ (ÔÇ×At HomeÔÇŁ), a dziennikarze docenili japo┼äsk─ů ÔÇ×Form─ÖÔÇŁ.
 
Za r├│┼╝norodno┼Ťci─ů geograficzn─ů idzie zr├│┼╝nicowanie ekonomiczne, tematyczne i formalne. W ci─ůgu dziesi─Öciu dni w niemieckiej stolicy (tak┼╝e zr├│┼╝nicowanej ÔÇô ekonomicznie, etnicznie, spo┼éecznie i ┼Ťwiatopogl─ůdowo) mo┼╝na obejrze─ç wysokobud┼╝etowe produkcje w gwiazdorskiej obsadzie (ÔÇ×The Monuments MenÔÇŁ czy wspomniany ju┼╝ ÔÇ×The Grand Budapest HotelÔÇŁ), kino ┼Ťrodka (g┼é├│wnie w Panoramie oraz konkursie g┼é├│wnym) oraz filmy niezale┼╝ne, cz─Östo eksperymentalne (zwykle w sekcji Forum). Dzie┼éa zaanga┼╝owane politycznie (ÔÇ×Another WorldÔÇŁ ÔÇô dokument na temat serii demonstracji, kt├│re przyj─Ö┼éo si─Ö okre┼Ťla─ç mianem ruchu Occupy Wall Street), reinterpretuj─ůce histori─Ö (ÔÇ×Concerning ViolenceÔÇŁ dotykaj─ůcy historii kolonializmu), prze┼éamuj─ůce spo┼éeczne lub seksualne tabu (ÔÇ×Fucking different XXYÔÇŁ ÔÇô seria kr├│tkich film├│w dotycz─ůcych nietypowych zwyczaj├│w seksualnych, kt├│re wykraczaj─ů poza spo┼éeczne normy), ale te┼╝ powa┼╝ne dramaty (ÔÇ×JackÔÇŁ) czy filmy przewrotnie pytaj─ůce o sens wiary (ÔÇ×Stations of the CrossÔÇŁ). Nie brakuje r├│wnie┼╝ sprawnie zrealizowanego kina gatunkowego (ÔÇ×’71ÔÇŁ) czy rozrywkowego (ÔÇ×In Order of DisappearanceÔÇŁ) oraz typowego dla festiwali zderzenia uznanych mistrz├│w ze zdolnymi debiutantami oraz prekursorami. Zr├│┼╝nicowany jest tak┼╝e poziom film├│w prezentowanych podczas Berlinale ÔÇô i w┼éa┼Ťnie ten aspekt festiwalu wymaga od widz├│w oraz krytyk├│w najwi─Öcej cierpliwo┼Ťci oraz wyrozumia┼éo┼Ťci.
 

Black Coal, Thin Ice - re┼╝. Bai Ri Yan Huo

Konkurs g┼é├│wny: Azja i reszta ┼Ťwiata
 
Wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e w najbardziej presti┼╝owym konkursie g┼é├│wnym jednego z trzech najwi─Ökszych, obok Cannes i Wenecji, europejskich festiwali powinny by─ç prezentowane przede wszystkim filmy dobre i bardzo dobre. Wizyta w Berlinie pozwala jednak nie tyle zapozna─ç si─Ö z tym, co obecnie najlepsze w filmowym ┼Ťwiecie, ile zorientowa─ç si─Ö w kondycji wsp├│┼éczesnego kina. By trafi─ç na dzie┼éo wybitne, zazwyczaj trzeba wcze┼Ťniej obejrze─ç wiele film├│w niedopracowanych, z mniejszymi lub wi─Ökszymi brakami, a czasem wr─Öcz dramatycznie z┼éych. Zalet─ů przedzierania si─Ö przez kinow─ů ┼Ťrednic─Ö jest jednak jej r├│┼╝norodno┼Ť─ç. Mimo ┼╝e trudno uzna─ç Berlinale za filmow─ů uczt─Ö (bo w przypadku wielu film├│w ┼éatwo o niestrawno┼Ť─ç), to ogromny zasi─Ög festiwalu pozwala zorientowa─ç si─Ö w dominuj─ůcych tendencjach oraz kondycji kinematografii z najr├│┼╝niejszych zak─ůtk├│w ┼Ťwiata ÔÇô zar├│wno czo┼éowych rynk├│w, jak i tych ┼Ťrednich, a nawet dopiero wschodz─ůcych.
 
Selekcjonerzy konkursu g┼é├│wnego zasugerowali dwa kierunki ÔÇô najwi─Öcej by┼éo produkcji i koprodukcji niemieckich, a drug─ů w kolejno┼Ťci si┼é─ů festiwalu mia┼éo si─Ö sta─ç kino azjatyckie. Jedn─ů z tych sugestii chwyci┼éo mi─Ödzynarodowe jury w sk┼éadzie: Barbara Broccoli (USA), Trine Dyrholm (Dania), Mitra Farahani (Iran), Greta Gerwig (USA), Michel Gondry (Francja), Tony Leung (Chiny), Christoph Waltz (Austria) i przewodnicz─ůcy ÔÇô James Schamus (USA). Na pierwszy plan wysuwa si─Ö oczywi┼Ťcie chi┼äsko-hongko┼äski zdobywca Z┼éotego Nied┼║wiedzia, ÔÇ×Black Coal, Thin IceÔÇŁ (ÔÇ×Bai Ri Yan HuoÔÇŁ) w re┼╝yserii Diao Yinana, w kt├│rym wyst─ůpi┼é r├│wnie┼╝ uhonorowany nagrod─ů dla najlepszego aktora Liao Fan. Jury wyr├│┼╝ni┼éo jednak jeszcze dwa azjatyckie filmy: japo┼äski ÔÇ×The Little HouseÔÇŁ (ÔÇ×Chiisai OuchiÔÇŁ) oraz chi┼äsko-francuski ÔÇ×Blind MassageÔÇŁ (ÔÇ×Tui NaÔÇŁ). Wyst─Öpuj─ůca w pierwszym z nich Haru Kuroki wyjecha┼éa z Berlina z nagrod─ů dla najlepszej aktorki, natomiast autor zdj─Ö─ç do drugiego z wymienionych film├│w otrzyma┼é Srebrnego Nied┼║wiedzia za szczeg├│lny wk┼éad artystyczny.
 
Niemiecki honor uratowa┼é nagrodzony za scenariusz ÔÇ×Stations of the CrossÔÇŁ (ÔÇ×KreuzwegÔÇŁ), przez krytyk├│w typowany na jednego z faworyt├│w konkursu g┼é├│wnego, obok najbardziej chwalonego ameryka┼äskiego ÔÇ×BoyhoodÔÇŁ Richarda Linklatera, kt├│ry w Berlinie nagrodzono jednie za re┼╝yseri─Ö, chocia┼╝ nale┼╝a┼éa mu si─Ö r├│wnie┼╝ nagroda dla filmu otwieraj─ůcego nowe perspektywy artystyczne. Niespe┼éna trzygodzinna opowie┼Ť─ç o dojrzewaniu powstawa┼éa 11 lat, dzi─Öki czemu tw├│rca uchwyci┼é zmiany zachodz─ůce w bohaterach (i wcielaj─ůcych si─Ö z nich aktorach), co by┼éo zabiegiem dalekim od typowo┼Ťci. Ale znaj─ůc umi┼éowanie re┼╝ysera do eksperymentowania z czasem i realizowania serii, za 11 lat mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö kolejnej cz─Ö┼Ťci. By─ç mo┼╝e wtedy Berlin doceni Amerykanina.
 
Wspomnian─ů nagrod─Ö dla filmu otwieraj─ůcego nowe artystyczne perspektywy otrzyma┼é natomiast ÔÇ×Life of RileyÔÇŁ (ÔÇ×Aimer, boire et chanterÔÇŁ) zas┼éu┼╝onego dla ┼Ťwiatowej kinematografii Alaina Resnais, co wzbudzi┼éo wiele kontrowersji. Znany cho─çby z tak wybitnych dzie┼é jak ÔÇ×Hiroszima, moja mi┼éo┼Ť─çÔÇŁ czy ÔÇ×Zesz┼éego roku w MarienbadzieÔÇŁ tw├│rca nakr─Öci┼é film pretensjonalny, sztuczny, b┼éahy i teatralny w z┼éym tego s┼éowa znaczeniu. Dziwi zar├│wno nieporadno┼Ť─ç do┼Ťwiadczonego re┼╝ysera, jak i brak wyczucia jury. Drug─ů kontrowersyjn─ů ÔÇô w moim odczuciu ÔÇô decyzj─ů by┼éo przyznanie najwa┼╝niejszej po Z┼éotym Nied┼║wiedziu nagrody filmowi Wesa Andersona. Bujna wyobra┼║nia tw├│rcy, konsekwencja w budowaniu niepowtarzalnych ┼Ťwiat├│w i gwiazdorska obsada niew─ůtpliwie przemawiaj─ů na korzy┼Ť─ç ÔÇ×The Grand Budapest HoteluÔÇŁ. Nie zmienia to jednak faktu, ┼╝e za spraw─ů Srebrnego Nied┼║wiedzia wyniesiono kino komercyjne ponad ambitniejsze ÔÇ×BoyhoodÔÇŁ, ÔÇ×Stations of the CrossÔÇŁ czy zupe┼énie niedocenione, a r├│wnie┼╝ warto┼Ťciowe ÔÇ×’71ÔÇŁ, ÔÇ×AloftÔÇŁ czy ÔÇ×JackaÔÇŁ. Szkoda, bo niekt├│re z tych film├│w mia┼éy do powiedzenia co┼Ť nowego, podczas gdy ÔÇ×The Grand Budapest HotelÔÇŁ to stary, doskonale znany, aczkolwiek ÔÇô trzeba przyzna─ç ÔÇô dobry i solidny (chocia┼╝ wci─ů┼╝ bardziej rozrywkowy ni┼╝ ambitny) Wes Anderson.
 

Difret - re┼╝. Zeresenay Berhane Mehari

Bogactwo Berlinale
 
Wielk─ů zalet─ů Berlinale jest mnogo┼Ť─ç sekcji, w kt├│rych prezentowanych jest wiele film├│w, dzi─Öki czemu mo┼╝na przez dziesi─Ö─ç dni omija─ç presti┼╝owy konkurs g┼é├│wny szerokim ┼éukiem, a mimo to wyjecha─ç z festiwalu usatysfakcjonowanym, bo ÔÇô wbrew pozorom ÔÇô najlepsze filmy cz─Östo kryj─ů si─Ö w innych sekcjach. Co najmniej godny uwagi by┼é zaprezentowany w Panoramie Dokumentu film Johna Maloofa i Charliego Siskela ÔÇ×Finding Vivian MaierÔÇŁ, przybli┼╝aj─ůcy interesuj─ůc─ů histori─Ö oraz ujmuj─ůc─ů tw├│rczo┼Ť─ç ekscentrycznej i tajemniczej fotograf. Ciekawych i sprawnie zrealizowanych dokument├│w mo┼╝na jednak by┼éo obejrze─ç podczas Berlinale znacznie wi─Öcej. ÔÇ×The DogÔÇŁ w re┼╝yserii Franka Keraudrena oraz Allison Berg przedstawia bohatera, kt├│ry zainspirowa┼é Franka Piersona i Sidneya Lumeta do nakr─Öcenia ÔÇ×Pieskiego popo┼éudniaÔÇŁ. A posta─ç to naprawd─Ö barwna ÔÇô zabawna, a zarazem tragiczna. Wa┼╝ne miejsce w berli┼äskim programie zajmuj─ů r├│wnie┼╝ dokumenty zaanga┼╝owane, jak traktuj─ůcy o somalijskich piratach ÔÇ×Last HijackÔÇŁ TommyÔÇÖego Pallotty i Femke Wolting czy dotykaj─ůcy problemu kolonializmu ÔÇ×Concerning ViolenceÔÇŁ G├Ârana Hugo Olssona. Jednak najciekawszy w Panoramie Dokumentu by┼é moim zdaniem ujmuj─ůcy atmosfer─ů w┼éoskiej winiarni, pogodnym poczuciem humoru, a zarazem interesuj─ůcy formalnie oraz podejmuj─ůcy istotne dla ka┼╝dego cz┼éowieka kwestie ┼╝ywieniowe film ÔÇ×Natural ResistanceÔÇŁ w re┼╝yserii Jonathana Nossitera. Bezsprzecznie najlepszym dokumentem by┼é natomiast zaprezentowany w sekcji Berlinale Specials w technologii 3D ÔÇ×Cathedrals of CultureÔÇŁ ÔÇô sze┼Ťciocz─Ö┼Ťciowe dzie┼éo skupiaj─ůce si─Ö na sze┼Ťciu budynkach interesuj─ůcych z punktu widzenia architektury, a zarazem wa┼╝nych dla kultury. Film trwa niemal trzy godziny i ogl─ůdany za jednym zamachem mo┼╝e okaza─ç si─Ö nu┼╝─ůcy oraz prze┼éadowany informacjami, lecz ka┼╝da z cz─Ö┼Ťci to ma┼ée dzie┼éo sztuki. A po┼é─ůczone stanowi─ů ca┼éo┼Ť─ç zbudowan─ů na interesuj─ůcym koncepcie, mistrzowsk─ů formalnie oraz pobudzaj─ůc─ů intelektualnie.
 

Blind - re┼╝. Eskil Vogt

Na przyzwoitym poziomie sta┼éy r├│wnie┼╝ niekt├│re filmy z Panoramy, jak nieco mroczny i tajemniczy ÔÇ×BlindÔÇŁ Eskila Vogta czy wyr├│┼╝niony Teddy Award ÔÇ×The Way He LooksÔÇŁ Daniela Ribeiro ÔÇô ciep┼éa historia niewidomego nastolatka zakochanego w koledze z klasy. Nagrod─Ö publiczno┼Ťci zdoby┼é za┼Ť doceniony wcze┼Ťniej tym samym laurem w Sundance ÔÇ×DifretÔÇŁ Zeresenaya Berhane Mehariego, opowiadaj─ůcy o ra┼╝─ůcej niesprawiedliwo┼Ťci etiopskiego prawa oraz okrutnym zwyczaju porywania i gwa┼écenia m┼éodych dziewcz─ůt, kt├│re pragnie si─Ö wzi─ů─ç za ┼╝ony. W sekcji Forum zaprezentowano m.in. ÔÇ×Everything That Rises Must ConvergeÔÇŁ w re┼╝yserii Omera Fasta ÔÇô dokumentalno-fabularn─ů hybryd─Ö o ludziach trudni─ůcych si─Ö kr─Öceniem film├│w pornograficznych. W rolach g┼é├│wnych wyst─ůpili prawdziwi wsp├│┼étw├│rcy pornobiznesu, a poza interesuj─ůcym tematem, film jest r├│wnie┼╝ ciekawy formalnie. Pr├│buje ┼é─ůczy─ç r├│┼╝ne punkty widzenia, by przedstawi─ç typowy dzie┼ä aktora porno, o ile w jego przypadku co┼Ť w og├│le mo┼╝na uzna─ç za typowe.
 
Bogactwo Berlinale polega w┼éa┼Ťnie na tym, ┼╝e mimo wielu kiepskich film├│w i powod├│w do utyskiwa┼ä, ka┼╝dy znajdzie tu co┼Ť dla siebie. Dla jednych najwa┼╝niejszy b─Ödzie szczeg├│┼éowo omawiany przez krytyk├│w konkurs g┼é├│wny, a inni powiedz─ů, ┼╝e najbardziej warto┼Ťciowe filmy mo┼╝na zobaczy─ç w Panoramie. M┼éodzie┼╝ mo┼╝e zainteresowa─ç si─Ö sekcj─ů Generation, a wielbiciele eksperyment├│w, kina niezale┼╝nego i odkrywania nowych trend├│w z pewno┼Ťci─ů odkryj─ů co┼Ť ciekawego w Forum. Dla koneser├│w przygotowano retrospektywy (m. in. niemych film├│w z muzyk─ů na ┼╝ywo) oraz pokazy specjalne (cho─çby najnowszy, nieuko┼äczony jeszcze film Martina Scorsese). A mi najbardziej do gustu przypad┼éy berli┼äskie dokumenty. Mo┼╝e niewiele by┼éo w┼Ťr├│d nich film├│w wybitnych czy chocia┼╝ bardzo dobrych, ale te┼╝ najmniej by┼éo wpadek. Je┼╝eli Berlinale mo┼╝e s┼éu┼╝y─ç za probierz kondycji ┼Ťwiatowej kinematografii, to z kondycji kina dokumentalnego jestem umiarkowanie zadowolony.
 
Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś