magazyn lewicy katolickiej

Chrze艣cija艅stwo nie jest doktryn膮 bezpiecze艅stwa narodowego

Chodzi o to, 偶eby艣my nie popierali 艂amania prawa migrant贸w do wyst膮pienia o azyl w naszym kraju ani tym bardziej ich prawa do niezamarzni臋cia w lesie. W przeciwnym razie pozwalamy na to, 偶eby nasze standardy polityczne, moralne, a nawet religijne dyktowa艂 Alaksandr 艁ukaszenka.
Chrze艣cija艅stwo nie jest doktryn膮 bezpiecze艅stwa narodowego
ilustr.: Balthasar van Cortbemde, 鈥濼he Good Samaritan鈥, komentarze: Misza Tomaszewski

Jak Polska d艂uga i szeroka, po wczorajszych mszach 艣wi臋tych organizowano zbi贸rki na rzecz migrant贸w, do przeprowadzenia kt贸rych wezwa艂 arcybiskup Stanis艂aw G膮decki. To dobrze, 偶e przewodnicz膮cy KEP, a po nim ca艂y Episkopat, zaj膮艂 w tej sprawie stanowisko, skoro w grupie os贸b wierz膮cych i praktykuj膮cych odsetek os贸b popieraj膮cych pushback migrant贸w na stron臋 bia艂orusk膮przeciwnych wpuszczeniu organizacji humanitarnych na teren obj臋ty stanem wyj膮tkowym jest znacznie wi臋kszy ni偶 w艣r贸d niewierz膮cych. Ka偶da pr贸ba zmiany pogl膮d贸w i postaw, kt贸re dominuj膮 w艣r贸d polskich katolik贸w i katoliczek, jest warta podj臋cia.

Z og贸lnie s艂uszn膮 inicjatyw膮 arcybiskupa G膮deckiego mam jednak trzy k艂opoty.

Pierwszy polega na tym, 偶e, c贸偶, jest to ten sam arcybiskup G膮decki, kt贸ry nie da艂 si臋 do tej pory pozna膰 jako osoba konsekwentnie stoj膮ca po stronie ofiar. Czy cz艂owiek, kt贸ry jako zwierzchnik Archidiecezji Pozna艅skiej odmawia podporz膮dkowania si臋 s膮dowemu nakazowi wydania akt ko艣cielnego dochodzenia w聽sprawie ksi臋dza-gwa艂ciciela, a聽jako lider polskiego Episkopatu wypowiada si臋 o przest臋pstwach seksualnych wobec dzieci w聽spos贸b oscyluj膮cy gdzie艣 pomi臋dzy lekcewa偶eniem a wyparciem, mo偶e by膰 wiarygodnym rzecznikiem sprawy uchod藕czej? Nie jestem pewny, ale ostatecznie to nie mnie arcybiskup G膮decki pr贸buje przekona膰 do tego, 偶e osoby zamarzaj膮ce w lesie pod Hajn贸wk膮 s膮 moimi bli藕nimi.

Po drugie, cho膰 wielu komentator贸w zastanawia si臋 nad tym, czy r贸偶nica zda艅 na temat po偶膮danego sposobu traktowania migrant贸w pomi臋dzy arcybiskupem G膮deckim a ministrem B艂aszczakiem nie oznacza przypadkiem rozpadu ich katolicko-prawicowego sojuszu, to przypominam sobie podobne pytania zadawane w czasie kryzysu uchod藕czego na po艂udniu Europy. Polscy biskupi do艣膰 niemrawo powtarzali wtedy papieskie apele o przyj臋cie uchod藕c贸w w ramach mechanizmu relokacji. I co? I nic. Zupe艂nie nic z tego nie wynik艂o. Smutna prawda jest taka, 偶e polski Episkopat nie widzi politycznej alternatywy dla rz膮dz膮cej prawicy. Zreszt膮 apelowanie o niesienie pomocy migrantom nic biskup贸w nie kosztuje. To, 偶e jeden czy drugi krytycznie wypowie si臋 o dzia艂aniach w艂adzy na granicy polsko-bia艂oruskiej, nie wi膮偶e si臋 dla nich z 偶adnym ryzykiem. To nie oni w聽mro藕ne noce kr膮偶膮 po lasach, to nie oni s膮 przeszukiwani przez agresywnych 偶o艂nierzy, to nie ich samochody s膮 niszczone przez nieznanych sprawc贸w. Polityczny deal Episkopatu z obozem w艂adzy nie jest i nie mo偶e by膰 zagro偶ony. W obliczu dramatu, do kt贸rego codziennie dochodzi w obszarze obj臋tym stanem wyj膮tkowym, oczekiwa艂bym od lidera polskiego Ko艣cio艂a czego艣 wi臋cej ni偶 do艣膰 og贸lnikowego apelu i聽wezwania do przeprowadzenia zbi贸rki pieni臋偶nej.

Po trzecie, w膮tpliwo艣ci budzi pomys艂 przeprowadzenia zbi贸rki za po艣rednictwem Caritas Polska 鈥 organizacji, kt贸rej dyrektor jest oskar偶any przez by艂ych i obecnych pracownik贸w o stosowanie聽przemocy psychicznej i dopuszczanie si臋聽innych zachowa艅 nosz膮cych znamiona mobbingu, o rozbicie struktury i聽zespo艂u fundacji oraz o聽podejmowanie nieprzejrzystych decyzji finansowych. W聽przesz艂o艣ci ksi膮dz Marcin I偶ycki by艂 duszpasterzem S艂u偶by Celnej, a dyrektorem Caritasu zosta艂 mi臋dzy innymi dzi臋ki protekcji arcybiskupa-genera艂a S艂awoja Leszka G艂贸dzia, co nasuwa dodatkowe pytania o to, czy kierowana przez niego organizacja jest zdolna do podejmowania dzia艂a艅 niepopularnych w 艣rodowiskach politycznych i wojskowych.

Niezale偶nie od tego wszystkiego, lepiej oczywi艣cie, 偶eby polski Ko艣ci贸艂 katolicki anga偶owa艂 si臋 w dzia艂ania pomocowe na rzecz uchod藕c贸w i migrant贸w na granicy polsko-bia艂oruskiej, cho膰by robi艂 to w聽spos贸b asekurancki politycznie, z du偶ym op贸藕nieniem i za po艣rednictwem nietransparentnej instytucji, ni偶 偶eby nie robi艂 tego wcale. Troch臋 szkoda, 偶e arcybiskup G膮decki, kt贸rego od 14 marca 2019 roku niezmiennie uwa偶am za 鈥瀞ko艅czonego鈥, jest w tej sprawie najlepszym, na co w polsko-katolickim mainstreamie i na prawo od niego mo偶emy liczy膰.

***

W odpowiedzi na apel przewodnicz膮cego Episkopatu wielu duchownych uzna艂o za stosowne wyrazi膰 sw贸j sprzeciw w mediach spo艂eczno艣ciowych. Najbardziej symptomatyczny wydaje mi si臋 post ksi臋dza Daniela Wachowiaka z Archidiecezji Pozna艅skiej: 鈥濷 bli藕nim w nauce NT [Nowego Testamentu] tocz膮 si臋 ci膮g艂e dysputy. S膮 wnioski i nadal pytania otwarte. Uwa偶am, 偶e ekstremalne dostrzeganie bli藕nich tylko w obcych to rodzaj wyparcia Jezusa, kt贸ry 偶yje w聽sakramentach, bliskich鈥 Uto偶samianie Jezusa z ka偶dym migrantem jest p贸j艣ciem na modn膮 艂atwizn臋鈥. Nie wiem, jakie 鈥瀌ysputy鈥 ma na my艣li ksi膮dz Wachowiak ani kto bierze w聽nich udzia艂, cho膰 s膮dz膮c po postach, kt贸re udost臋pnia, chodzi o polityk贸w Konfederacji i聽dzia艂aczy Ordo Iuris. Za jego g艂adkimi s艂owami kryje si臋 wizja cofni臋cia chrze艣cija艅stwa do plemiennej moralno艣ci Starego Testamentu, kt贸r膮 znacznie 艂atwiej sklei膰 z聽nacjonalizmem ni偶 uniwersalne przes艂anie Jezusa z Nazaretu. Ewangelia jest w tej sprawie jednoznaczna: 鈥濨y艂em g艂odny, a dali艣cie Mi je艣膰; by艂em spragniony, a dali艣cie Mi pi膰; by艂em przybyszem, a przyj臋li艣cie Mnie [鈥. Wszystko, co uczynili艣cie jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnie艣cie uczynili鈥 (Mt 25,35.40). To wymagaj膮cy projekt etyczny, kt贸ry wi膮偶e si臋 z podj臋ciem ryzyka troch臋 wi臋kszego ni偶 udost臋pnianie prawicowych tweet贸w. Nikt nie mo偶e nam obieca膰, 偶e przybysze, kt贸rych przyjmiemy, odpowiedz膮 na nasz膮 go艣cinno艣膰 wdzi臋czno艣ci膮, ale, na lito艣膰 Bosk膮, chrze艣cija艅stwo nie jest logik膮 wymiany ekonomicznej ani doktryn膮 bezpiecze艅stwa narodowego! Zreszt膮 teraz nie chodzi nawet o to, 偶eby 鈥瀙rzyjmowa膰鈥 uchod藕c贸w i聽migrant贸w z Bliskiego Wchodu, tylko 偶eby nie popiera膰 艂amania ich prawa do wyst膮pienia o azyl w naszym kraju ani tym bardziej ich prawa do niezamarzni臋cia w lesie. W przeciwnym razie pozwalamy na to, 偶eby nasze standardy polityczne, moralne, a nawet religijne dyktowa艂 Alaksandr 艁ukaszenka.

Ksi膮dz Wachowiak jest tylko jednym z wielu samozwa艅czych lider贸w polskiej opinii katolickiej, kt贸rzy nie prze偶ywaj膮 dysonansu poznawczego gdzie艣 na styku teorii ewangelii i聽praktyki pushbacku. Pod udost臋pnion膮 przez Ew臋 Kiedio, redaktork臋 鈥濿i臋zi鈥, a wykonan膮 przez dominikanina Tomasza Bi艂k臋 grafik膮 przedstawiaj膮c膮 um臋czonego Jezusa na tle polskiego s艂upa granicznego i zasiek贸w z drutu kolczastego wypowiedzia艂 si臋 mi臋dzy innymi Tomasz Rowi艅ski, redaktor tradycjonalistycznego pisma 鈥濩hristianitas鈥 i publicysta ksenofobicznego tygodnika 鈥濪o Rzeczy鈥: 鈥濧le grafika skurwysy艅ska, no niestety鈥.

Dodatkowego kontekstu dla tej 艣mia艂ej refleksji teologicznej dostarcza dyskusja zainicjowana przez Jarem臋 Piekutowskiego z 鈥濶owej Konfederacji鈥 wok贸艂 tweeta Roberta Winnickiego. 鈥濿聽ca艂ej Polsce biskupi powinni zarz膮dzi膰 Msze za Ojczyzn臋 i modlitwy w intencji Stra偶y Granicznej, Wojska Polskiego, policji, a nie 芦zbi贸rk臋 na imigrant贸w禄, kt贸r膮 nakaza艂 abp G膮decki 鈥 lamentuje Winnicki. 鈥 Wstyd, Episkopat, wstyd, liberalizm i聽sentymentalizm zamiast chrze艣cija艅skiego patriotyzmu鈥. My艣l臋, 偶e Piekutowski myli si臋, pisz膮c o聽鈥瀙odziale na聽dwa rodzaje polskiego katolicyzmu鈥: jednym 鈥瀝adykalnie narodowym鈥, a聽drugim 鈥瀌obroludzistycznym鈥, do kt贸rego w艂膮cza tak偶e Episkopat. Jeszcze raz: to, 偶e pozbawieni du偶ych wp艂yw贸w biskupi Muskus i Zadarko s膮 w tej sprawie po w艂a艣ciwej stronie historii, 偶e arcybiskup G膮decki wzywa do przeprowadzenia zbi贸rki, a kardyna艂 Nycz wraz z聽innymi liderami religijnymi i prezydentem Warszawy podpisuje stosowne o艣wiadczenie 鈥 to wszystko nie 艣wiadczy ani o politycznej autonomii polskiego Episkopatu, ani o tym, 偶e jego dokumentem programowym sta艂a si臋 nagle przypowie艣膰 o mi艂osiernym Samarytaninie.

***

Po zaostrzeniu prawa aborcyjnego polscy biskupi bardziej ni偶 kiedykolwiek wcze艣niej stali si臋 zak艂adnikami prawicowych partii politycznych i ruch贸w spo艂ecznych, kt贸rym chrze艣cija艅stwo jest potrzebne przede wszystkim do u艣wi臋cania ich plemiennych obrz臋d贸w i wojen. Po raz pierwszy poczuli swoj膮 s艂abo艣膰, kiedy sze艣膰 lat temu cienkim g艂osem powt贸rzyli papieski apel o聽przyj臋cie uchod藕c贸w z聽Bliskiego Wschodu i spotkali si臋 ze zdecydowanym oporem katolickiej opinii publicznej. 鈥濿ygl膮da na to, 偶e urz臋dowi przedstawiciele polskiego Ko艣cio艂a przecenili sw贸j autorytet w聽rozdartej to偶samo艣ciowymi konfliktami wsp贸lnocie wiernych 鈥 pisa艂em wtedy na tych 艂amach. 鈥 Ludzie, kt贸rych uwa偶ali za s贸l tej ziemi oraz rzecznik贸w sprawy katolickiej i聽narodowej, okazali si臋 s艂ucha膰 g艂osu biskup贸w 鈥 nie wspominaj膮c ju偶 nawet o g艂osie Ewangelii 鈥 tylko w贸wczas, gdy ci powtarzaj膮 diagnozy prawicowych publicyst贸w鈥. M贸g艂bym dzisiaj powt贸rzy膰 te s艂owa, dodaj膮c tylko wzmiank臋 o kryzysie zaufania zwi膮zanym z ujawnianiem kolejnych przypadk贸w ukrywania przez nich przest臋pstw seksualnych wobec dzieci. Biskupi ci臋偶ko zapracowali na to, 偶e trendsetterami polskiego katolicyzmu s膮 ludzie pokroju ksi臋dza Wachowiaka, kt贸rego obserwuje na Twitterze dwa razy wi臋cej os贸b ni偶 przewodnicz膮cego KEP, i pos艂a Winnickiego, wed艂ug kt贸rego ka偶da niefaszystowska wyk艂adnia Ewangelii jest 鈥瀞entymentalizmem鈥.

W komentarzu do jego tweeta g艂os zabra艂 cytowany ju偶 wcze艣niej Tomasz Rowi艅ski, kt贸ry o聽鈥瀝adykalnie narodowym katolicyzmie鈥 Winnickiego napisa艂, 偶e jest to 鈥瀝aczej stary katolicyzm, kt贸ry co艣 rozumia艂 z polityki i 偶e jest ona czym艣 innym ni偶 dzia艂alno艣膰 charytatywna, kt贸ra te偶 jest potrzebna, ale nie zast膮pi czasem bardzo trudnej aktywno艣ci politycznej鈥. Nast臋pnie wspomnia艂 o 鈥瀙olitycznej bezradno艣ci鈥 biskup贸w, a zapytany, na czym mia艂oby polega膰 odzyskiwanie przez nich sprawczo艣ci, odpowiedzia艂: 鈥瀗a silniejszym poparciu pa艅stwa 鈥 niezale偶nie [od tego], kto rz膮dzi, na silnym wsparciu s艂u偶b鈥.

Tak sobie my艣l臋, 偶e nawet gdybym by艂 katolickim tradycjonalist膮, takim jak Rowi艅ski, to mimo wszystko pewien niepok贸j wzbudzi艂aby we mnie rozbie偶no艣膰 politycznych postulat贸w, kt贸re g艂osz臋, i moralnych aksjomat贸w, na kt贸rych zbudowana jest moja wiara religijna. Metoda intelektualna i zarazem strategia dyskursywna tradycjonalist贸w przypomina rodzaj logicznej gry, w kt贸rej 鈥 w du偶ym uproszczeniu 鈥 przegrywa osoba, kt贸ra jako pierwsza nie mo偶e sobie przypomnie膰 偶adnej papieskiej bulli, na kt贸r膮 mog艂aby si臋 powo艂a膰 w celu uzasadnienia swoich przekona艅. Na sw贸j spos贸b to szanuj臋, bo logiczne gry s膮 bardzo zajmuj膮ce, a ta bywa na dodatek 藕r贸d艂em du偶ej kreatywno艣ci teologicznej. Gdybym jednak, wychodz膮c od tekstu ewangelii, poprzez d艂ugi szereg kanonicznych interpretacji i reinterpretacji, doszed艂 znienacka do wniosku, 偶e polskim biskupom brakuje odwagi, 偶eby poprze膰 鈥瀙a艅stwo鈥 i 鈥瀞艂u偶by鈥 w nielegalnych i nieludzkich pushbackach, to 鈥 zupe艂nie jak w聽dowodzie matematycznym, kt贸ry prowadzi do niemo偶liwego do przyj臋cia wniosku 鈥 pomy艣la艂bym sobie, 偶e 鈥 tu na moment przyjmijmy stylistyk臋 zaproponowan膮 przez Rowi艅skiego w dyskusji o grafice ojca Bi艂ki 鈥 co艣 mi si臋 chyba popierdoli艂o.

Nie przysz艂o mi do g艂owy, 偶e trwaj膮cy kryzys humanitarny oka偶e si臋 zbyt trudnym testem moralnym nie tylko dla instrumentalnie wykorzystuj膮cego religi臋 narodowca, lecz tak偶e dla 偶arliwie wyznaj膮cego j膮 katolickiego tradycjonalisty. Obydwaj, podr贸偶uj膮c z Jerozolimy do Jerycha, natrafili na ledwie 偶ywego cz艂owieka 鈥 zobaczyli go i聽min臋li. Natrafi艂 na niego jednak inny jeszcze podr贸偶ny 鈥 Rowi艅ski nazywa go 鈥瀔atolikiem daj膮cym si臋 wkr臋ca膰 w lewicowy aktywizm鈥, ale nie wiem, czy mo偶na w tej sprawie wierzy膰 katolikowi daj膮cemu si臋 wkr臋ca膰 w sianie skrajnie prawicowej propagandy 鈥 kt贸ry 鈥瀙odszed艂 do niego i opatrzy艂 mu rany鈥 z po艣wi臋ceniem w艂asnych 艣rodk贸w i z nara偶eniem w艂asnego zdrowia. 鈥濳t贸ry偶 z tych trzech okaza艂 si臋, wed艂ug twego zdania, bli藕nim tego, kt贸ry wpad艂 w r臋ce zb贸jc贸w?鈥 (艁k 10,34.36).

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij